Neurologie
Neurologische aandoeningen kennen een grote verscheidenheid. dikwijls zijn de symptomen zeer opvallend en
worden ze onmiddellijk opgemerkt soms zijn echter eerder onopvallend met een trage ontwikkeling. Kinderen
tussen nul en 4 jaar vormen een grote risicogroep. andere kwetsbare leeftijdsgroepen zijn jonge volwassenen.
1. Inleiding
- Geschiedenis: man deed de jacht, vrouw zorgde voor het gezin. Homo sapiens. (2milj voor
jaartelling)
- Romeinse tijd: schedel boringen 30 jaar na Christus.
- Andreas Vesalius (1550): deed autopsie en bracht in boeken weer.
- Thomas Willes (1650): beschreef vorm van de hersenen.
- Neuro: aandoening van het zenuwstelsel
- Neurochirurgie:
o Ruimte innemend proces van de hersenen en het ruggenmerg door tumoren en
bloedingen
o Trauma van de schedel
o stoornissen van het liquor
o aandoeningen van de perifere zenuwen
o afwijkingen van de hersenen vaten
o abnormale beweeglijkheid door stoornissen van het extra-piramidale zenuwstelsel
(Ziekte van Parkinson)
o Aangeboren afwijkingen van het zenuwstelsel (spina bifida)
o te snelle sluiting van de schedel naden (cranio-stenose )
o psychiatrische stoornissen, door hersen gedeeltes uit te schakelen.
o epilepsie die het gevolg is van een plaatselijke haard.
o NIET: neurologische aandoeningen zoals multiple sclerose of degeneratieve
afwijkingen
- Bij geboorte neemt hersenvolume toe tot +/- 6jaar, dan stop omvang. De bouwploegen
blijven tot 25jaar aanwezig die aanleggen van verbindingen tussen hersengebieden en het
verbreden en versnellen van routes of elimineren van verbindingen. Daarna kleine ploeg
aanwezig die reparaties doen (: hersenen blijven plastisch: vermogen om voordurend zich
aan te passen aan veranderde omstandigheden)
2. Anatomie van de schedel en de hersenen
- Centrum van het zenuwstelsel
- Ingewikkeld systeem met zenuwen, speciale gebieden en een
netwerk dat al deze gebieden laat samenwerken.
- signalen → via zenuwen en ruggenmerg → hersenen (waargenomen
en verwerkt ) → opdrachten → zenuwbanen → rest van lichaam.
- Prikkels:
o gevoeld worden (sensorische waarneming ) en vluchtreactie oproepen (reflex )
o Begrepen worden (oorzaak en gevolg) en uiting (emoties)
- Volledige ontwikkeling van hersenmassa is tussen 14 en 18jaar.
- Hersencellen zijn met elkaar in verbinding. Verbinding gebeurd door waarneming en deze
stimuleren de neurotransmitters.
1
, - Foto hersenen: dwarsdoorsnede van een schedel, de structuur. (vraag)
hersenen bestaan uit
- craniaal naar caudaal: cerebrum (grote hersenen), diencephalon (tussenhersenen), truncus
cerebri (hersenstam), cerebellum (kleine hersenen) en de medulla spinalis (ruggenmerg)
- de grote hersenen (cerebrum )
o belangrijkste hogere communicatieve functies alsook mentale functies
o Bestaat uit twee symmetrische helften (hemisferen), gescheiden door een diepe
groeve (fissura longitudinalis cerebri ).
o Hemisferen oppervlak: groeven (sulci).
o verbonden door en dikke vezel bundel (corpus
callosum: de hersenbalk)
o 2 verschillende centra
▪ Wordt gescheiden door centrale groeve
▪ Sensorische centra: impulsen verwerken van
zintuigen (+ bewustwording van zintuigen)
▪ Motorische centra: ontstaan impulsen voor
bewuste bewegingen.
- de kleine hersenen (cerebellum )
o 3 kleine hersenstelen verbonden met het mesencephalon, de medulla oblongata (:
ruggenmerg) en de pons.
o buitenkant met schors en velen groeven. (omvat 1/10 van de hersenmassa en
ongeveer de helft van alle neuronen)
o functie:
▪ coördinatie centrum voor houding en beweging & verwerven van
aangeleerde reflex.
▪ Voortbewegen en het bewaren van het evenwicht
▪ indirect : controle of het doel van bepaalde bewegingen bereikt wordt en
zorgt eventueel voor de aanpassingen van bewegingen.
▪ Niet noodzakelijk voor het samentrekken van spieren
o informatie verwerken over stand van lichaam In de ruimte, de toestand van
lichaamsdelen ten opzichte van elkaar en de toestand van spieren.
o aanhoudende zenuwimpulsen onderhouden bepaalde spiertonus (altijd klaar voor
actie) → wanneer nodig: cerebellum organiseert commandos van het cerebrum en
de hersenstam.
▪ Alarmsysteem dat bij activatie de hersenen in een toestand brengt van
verhoogde waakzaamheid.
o Beschadiging: beweging je minder controle (dronken), leerstoornissen,
taalstoornissen , werkgeheugen problemen.
2
,- de hersenstam (truncus cerebri)
o bestaat uit: mesencephalon, de pons (pons Varolii) en het verlengde
merg (medulla oblongata)
o gaat door achterhoofdsgat (foramen magnum) door de schedel en
verbonden is met het ruggenmerg
o Ruggenmerg vloeistof wordt getransporteerd door een kanaal dat
door deze structuren loopt.
o Hersenstam bezit netwerk van cellen (= formatio reticularis)
▪ Regelt het bewustzijn, lichaamstemperatuur en pupilreflex
o beheerst ons leven: hersenen, circulatie, ademhaling,
neurologische omstandigheden, bevloeiing van de hersenen,
hartslag, regeling van reflexen zoals oog en braak).
o Functie is overeenkomstig met die van ruggenmerg: relflexen tot
stand brengen
o Zal impulsen gaan geleiden van linkerlichaamsdeel naar
rechterhersenhelft, ontstaan ook 12 zenuwbanen.
o Reticulaire formatie (RAS)
▪ Zal alles bepalen op gebied van incasseren en weergeven
van signalen.
▪ Centrum binnen hersenstam die verantwoordelijk is voor
alle signalen (sympaticus en parasympaticus)
▪ Positief gevoel vs negatief gevoel (yin en yang)
o Functie
▪ Regulatie slaap-waak, regelmatige
oogbewegingen, controleren van pupilgrootte,
bewegen, zwaartekracht, huilen, plassen, kauwen en slikken, vormen van
speeksel, ademhalen, bloedsomloop enz.
▪ 5 bel functionele centra: slaap-waakcentrum (= formatio reticularis),
cardiologisch centrum, respiratoir centrum, braakcentrum en
thermoregulatiecentrum.
o Bevat ook veel vezels
▪ Bv die dat van ruggenmerg naar thalamus lopen (belangrijk voor gevoelens)
o Overgang naar kleine hersenen en grote hersenen
- De Cortex (grijze materie )
o de motorische impulsen vertrekken vanuit de motorische Cortex
▪ hier liggen de motor neuronen (= geven een impulsen die naar beneden gaan
en die een aanleiding geven tot het in gang zetten van een beweging.)
▪ Elke plaats van de Cortex staat in verbinding met een bepaalde plaats In het
lichaam → plaatselijk letsel → verlies van motoriek.
▪ impulsen van Neuronen in motor Cortex → langs zenuwvezels → door
hersenstam → links rechts gekruist bij overgang van het verlengde merg
naar het ruggenmerg (ter hoogte van het achterhoofdsgat) = kruising van de
piramiden. Hier liggen de motore neuronen.
o de gevoels Cortex
▪ verantwoordelijk is voor het bewust worden en registreren van een bepaald
gevoel
3
, ▪ mannetje van Penfield: als je op elke plaats in de motor cortex het
lichaamsdeel tekent dat door die plaats beheerst wordt omdat de structuren
waarover we een zeer fijne controle moeten hebben, een grote oppervlakte
beslaan. (verhouding in omvang van gebieden in hersenschors)
- de tussenhersenen
o De bodem (ventraal een deel ) =
hypothalamus
▪ Gelegen: belangrijkste
centra van het
autonome zenuwstelsel
▪ Via steel verbonden met
hypofyse (belangrijkste
klier van secretie)
• Hypofyse:
belangrijk voor de hormoonhuishouding.
o Anterior en posterior gedeelte die elk hun hormonen gaan
produceren.
o Thalamus
o epifyse (dorsale deel / pijnappelklier)
→ zones die weergegeven worden in de
hersenen.
4
Neurologische aandoeningen kennen een grote verscheidenheid. dikwijls zijn de symptomen zeer opvallend en
worden ze onmiddellijk opgemerkt soms zijn echter eerder onopvallend met een trage ontwikkeling. Kinderen
tussen nul en 4 jaar vormen een grote risicogroep. andere kwetsbare leeftijdsgroepen zijn jonge volwassenen.
1. Inleiding
- Geschiedenis: man deed de jacht, vrouw zorgde voor het gezin. Homo sapiens. (2milj voor
jaartelling)
- Romeinse tijd: schedel boringen 30 jaar na Christus.
- Andreas Vesalius (1550): deed autopsie en bracht in boeken weer.
- Thomas Willes (1650): beschreef vorm van de hersenen.
- Neuro: aandoening van het zenuwstelsel
- Neurochirurgie:
o Ruimte innemend proces van de hersenen en het ruggenmerg door tumoren en
bloedingen
o Trauma van de schedel
o stoornissen van het liquor
o aandoeningen van de perifere zenuwen
o afwijkingen van de hersenen vaten
o abnormale beweeglijkheid door stoornissen van het extra-piramidale zenuwstelsel
(Ziekte van Parkinson)
o Aangeboren afwijkingen van het zenuwstelsel (spina bifida)
o te snelle sluiting van de schedel naden (cranio-stenose )
o psychiatrische stoornissen, door hersen gedeeltes uit te schakelen.
o epilepsie die het gevolg is van een plaatselijke haard.
o NIET: neurologische aandoeningen zoals multiple sclerose of degeneratieve
afwijkingen
- Bij geboorte neemt hersenvolume toe tot +/- 6jaar, dan stop omvang. De bouwploegen
blijven tot 25jaar aanwezig die aanleggen van verbindingen tussen hersengebieden en het
verbreden en versnellen van routes of elimineren van verbindingen. Daarna kleine ploeg
aanwezig die reparaties doen (: hersenen blijven plastisch: vermogen om voordurend zich
aan te passen aan veranderde omstandigheden)
2. Anatomie van de schedel en de hersenen
- Centrum van het zenuwstelsel
- Ingewikkeld systeem met zenuwen, speciale gebieden en een
netwerk dat al deze gebieden laat samenwerken.
- signalen → via zenuwen en ruggenmerg → hersenen (waargenomen
en verwerkt ) → opdrachten → zenuwbanen → rest van lichaam.
- Prikkels:
o gevoeld worden (sensorische waarneming ) en vluchtreactie oproepen (reflex )
o Begrepen worden (oorzaak en gevolg) en uiting (emoties)
- Volledige ontwikkeling van hersenmassa is tussen 14 en 18jaar.
- Hersencellen zijn met elkaar in verbinding. Verbinding gebeurd door waarneming en deze
stimuleren de neurotransmitters.
1
, - Foto hersenen: dwarsdoorsnede van een schedel, de structuur. (vraag)
hersenen bestaan uit
- craniaal naar caudaal: cerebrum (grote hersenen), diencephalon (tussenhersenen), truncus
cerebri (hersenstam), cerebellum (kleine hersenen) en de medulla spinalis (ruggenmerg)
- de grote hersenen (cerebrum )
o belangrijkste hogere communicatieve functies alsook mentale functies
o Bestaat uit twee symmetrische helften (hemisferen), gescheiden door een diepe
groeve (fissura longitudinalis cerebri ).
o Hemisferen oppervlak: groeven (sulci).
o verbonden door en dikke vezel bundel (corpus
callosum: de hersenbalk)
o 2 verschillende centra
▪ Wordt gescheiden door centrale groeve
▪ Sensorische centra: impulsen verwerken van
zintuigen (+ bewustwording van zintuigen)
▪ Motorische centra: ontstaan impulsen voor
bewuste bewegingen.
- de kleine hersenen (cerebellum )
o 3 kleine hersenstelen verbonden met het mesencephalon, de medulla oblongata (:
ruggenmerg) en de pons.
o buitenkant met schors en velen groeven. (omvat 1/10 van de hersenmassa en
ongeveer de helft van alle neuronen)
o functie:
▪ coördinatie centrum voor houding en beweging & verwerven van
aangeleerde reflex.
▪ Voortbewegen en het bewaren van het evenwicht
▪ indirect : controle of het doel van bepaalde bewegingen bereikt wordt en
zorgt eventueel voor de aanpassingen van bewegingen.
▪ Niet noodzakelijk voor het samentrekken van spieren
o informatie verwerken over stand van lichaam In de ruimte, de toestand van
lichaamsdelen ten opzichte van elkaar en de toestand van spieren.
o aanhoudende zenuwimpulsen onderhouden bepaalde spiertonus (altijd klaar voor
actie) → wanneer nodig: cerebellum organiseert commandos van het cerebrum en
de hersenstam.
▪ Alarmsysteem dat bij activatie de hersenen in een toestand brengt van
verhoogde waakzaamheid.
o Beschadiging: beweging je minder controle (dronken), leerstoornissen,
taalstoornissen , werkgeheugen problemen.
2
,- de hersenstam (truncus cerebri)
o bestaat uit: mesencephalon, de pons (pons Varolii) en het verlengde
merg (medulla oblongata)
o gaat door achterhoofdsgat (foramen magnum) door de schedel en
verbonden is met het ruggenmerg
o Ruggenmerg vloeistof wordt getransporteerd door een kanaal dat
door deze structuren loopt.
o Hersenstam bezit netwerk van cellen (= formatio reticularis)
▪ Regelt het bewustzijn, lichaamstemperatuur en pupilreflex
o beheerst ons leven: hersenen, circulatie, ademhaling,
neurologische omstandigheden, bevloeiing van de hersenen,
hartslag, regeling van reflexen zoals oog en braak).
o Functie is overeenkomstig met die van ruggenmerg: relflexen tot
stand brengen
o Zal impulsen gaan geleiden van linkerlichaamsdeel naar
rechterhersenhelft, ontstaan ook 12 zenuwbanen.
o Reticulaire formatie (RAS)
▪ Zal alles bepalen op gebied van incasseren en weergeven
van signalen.
▪ Centrum binnen hersenstam die verantwoordelijk is voor
alle signalen (sympaticus en parasympaticus)
▪ Positief gevoel vs negatief gevoel (yin en yang)
o Functie
▪ Regulatie slaap-waak, regelmatige
oogbewegingen, controleren van pupilgrootte,
bewegen, zwaartekracht, huilen, plassen, kauwen en slikken, vormen van
speeksel, ademhalen, bloedsomloop enz.
▪ 5 bel functionele centra: slaap-waakcentrum (= formatio reticularis),
cardiologisch centrum, respiratoir centrum, braakcentrum en
thermoregulatiecentrum.
o Bevat ook veel vezels
▪ Bv die dat van ruggenmerg naar thalamus lopen (belangrijk voor gevoelens)
o Overgang naar kleine hersenen en grote hersenen
- De Cortex (grijze materie )
o de motorische impulsen vertrekken vanuit de motorische Cortex
▪ hier liggen de motor neuronen (= geven een impulsen die naar beneden gaan
en die een aanleiding geven tot het in gang zetten van een beweging.)
▪ Elke plaats van de Cortex staat in verbinding met een bepaalde plaats In het
lichaam → plaatselijk letsel → verlies van motoriek.
▪ impulsen van Neuronen in motor Cortex → langs zenuwvezels → door
hersenstam → links rechts gekruist bij overgang van het verlengde merg
naar het ruggenmerg (ter hoogte van het achterhoofdsgat) = kruising van de
piramiden. Hier liggen de motore neuronen.
o de gevoels Cortex
▪ verantwoordelijk is voor het bewust worden en registreren van een bepaald
gevoel
3
, ▪ mannetje van Penfield: als je op elke plaats in de motor cortex het
lichaamsdeel tekent dat door die plaats beheerst wordt omdat de structuren
waarover we een zeer fijne controle moeten hebben, een grote oppervlakte
beslaan. (verhouding in omvang van gebieden in hersenschors)
- de tussenhersenen
o De bodem (ventraal een deel ) =
hypothalamus
▪ Gelegen: belangrijkste
centra van het
autonome zenuwstelsel
▪ Via steel verbonden met
hypofyse (belangrijkste
klier van secretie)
• Hypofyse:
belangrijk voor de hormoonhuishouding.
o Anterior en posterior gedeelte die elk hun hormonen gaan
produceren.
o Thalamus
o epifyse (dorsale deel / pijnappelklier)
→ zones die weergegeven worden in de
hersenen.
4
