VPKI - BLOEDAFNAME
Inleiding
Taak en bevoegdheden van de verpleegkundige bij bloedafname
en laboratoriumresultaten
Bloedafname = B-handeling
verstrekkingen die verband kunnen houden met diagnosestelling door arts,
uitvoeren van voorgeschreven behandeling of met het nemen van maatregelen
inzake preventieve geneeskunde.
B1-handeling: prestaties waar geen voorschrift nodig is.
B2-handeling: prestaties waarvoor een medisch voorschrift nodig is.
o Schriftelijk of staand order, het moet getekend zijn.
Interpetatie van laboresultaten
Verpleegkundige moet onderscheid kunnen maken tussen normale en
afwijkende waarden.
Verpleegkundige mag geen diagnose voorstellen.
Waarom wordt er zoveel bloed afgenomen?
Voor het stellen van een diagnose:
o Bv: ureum en creatinine bij nefrologische problemen
Voor het opvolgen van een therapie: het belang is het opvolgen van
spiegels.
o Bv: toedienen van een bloedtransfusie en effect daarvan meten via
de HCT-waarde
o Hematocriet referentiewaarden man: 40 – 54%
o Hematocriet referentiewaarden vrouw: 36 – 46%
o Wat bij gedaalde waarden die niet stijgen na een bloedtransfusie en
uiterlijk is er géén bloedverlies? inwendige bloeding.
Soorten bloedafnames
Arteriële bloedafname
Het bloed is afkomstig uit een arterie, dus zuurstofrijk bloed.
o Arterie: voelt rond aan, is elastisch en pulseert.
Plaats: A. radialis en A. femoralis.
Techniek
o Via een continue arterielijn (IZ).
o Door de arts of gespecialiseerd verpleegkundige op een gewone
afdeling.
Doel
o Nagaan van O2, CO2 en pH.
o De zuurstofconcentratie v.d. patiënt nagaan.
Veneuze bloedafname
Het bloed is afkomstig uit een vene, dus zuurstofarm bloed.
o Vene: voelt rond aan, is elastisch en pulseert niet.
Plaats: ellebogenplooi (v. mediana), onderarm en handrug.
, Waarom: alle soorten bloedonderzoek.
Veneuze bloed vs. arteriële bloed.
o Gemeenschappelijk: temperatuur en verdeling van ionen.
o Verschillend: O2 en CO2 concentratie.
Capillaire bloedafname
Het bloed is afkomstig uit een capillair of haarvat
o Capillair: is onzichtbaar
Plaats: vinger, oorlel, hiel bij pasgeborenen.
Voordelen
o Kleine hoeveelheid bloed is nodig.
o Kan direct onderzocht worden.
Meest gebruikte vorm: glucosebepaling.
Perifere veneuze bloedafname
Inleiding
Bloedafname
o Grote diagnostische waarde: geeft info over kwaliteit van
verschillende processen in het lichaam, werking van organen,
aanwezigheid van infecties enz.
o Rol van de verpleegkundige: belangrijk tijdens pre analytische
fase belangrijk voor geldigheid van laboresultaten.
Veneuze bloedafname (= venapunctie)
= een verpleegkundige handeling waarbij men met een holle naald een ander
puncteert of aanprikt, om veneus bloed af te tappen voor onderzoek.
Serum: gele vloeistof dat zichtbaar wordt na het stollen van bloed.
o Bestaat uit water. Het heeft geen stollingsfactoren, maar wel andere
opgeloste stoffen.
o Wordt toegepast voor allerlei klinische testen.
Volbloed: bloedbuis zonder bloedstolsel. Dit komt voor bij buizen met
anticoagulans.
o Opbouw
55% plasma
44% erytrocyten
Leukocyten en trombocyten
Plasma
o Ontstaat na centrifugeren van vol bloed
o Wat bovendrijft is serum m.i.v. stollingsfactoren.
Twee groepen bloedafnamesystemen
Inleiding
Taak en bevoegdheden van de verpleegkundige bij bloedafname
en laboratoriumresultaten
Bloedafname = B-handeling
verstrekkingen die verband kunnen houden met diagnosestelling door arts,
uitvoeren van voorgeschreven behandeling of met het nemen van maatregelen
inzake preventieve geneeskunde.
B1-handeling: prestaties waar geen voorschrift nodig is.
B2-handeling: prestaties waarvoor een medisch voorschrift nodig is.
o Schriftelijk of staand order, het moet getekend zijn.
Interpetatie van laboresultaten
Verpleegkundige moet onderscheid kunnen maken tussen normale en
afwijkende waarden.
Verpleegkundige mag geen diagnose voorstellen.
Waarom wordt er zoveel bloed afgenomen?
Voor het stellen van een diagnose:
o Bv: ureum en creatinine bij nefrologische problemen
Voor het opvolgen van een therapie: het belang is het opvolgen van
spiegels.
o Bv: toedienen van een bloedtransfusie en effect daarvan meten via
de HCT-waarde
o Hematocriet referentiewaarden man: 40 – 54%
o Hematocriet referentiewaarden vrouw: 36 – 46%
o Wat bij gedaalde waarden die niet stijgen na een bloedtransfusie en
uiterlijk is er géén bloedverlies? inwendige bloeding.
Soorten bloedafnames
Arteriële bloedafname
Het bloed is afkomstig uit een arterie, dus zuurstofrijk bloed.
o Arterie: voelt rond aan, is elastisch en pulseert.
Plaats: A. radialis en A. femoralis.
Techniek
o Via een continue arterielijn (IZ).
o Door de arts of gespecialiseerd verpleegkundige op een gewone
afdeling.
Doel
o Nagaan van O2, CO2 en pH.
o De zuurstofconcentratie v.d. patiënt nagaan.
Veneuze bloedafname
Het bloed is afkomstig uit een vene, dus zuurstofarm bloed.
o Vene: voelt rond aan, is elastisch en pulseert niet.
Plaats: ellebogenplooi (v. mediana), onderarm en handrug.
, Waarom: alle soorten bloedonderzoek.
Veneuze bloed vs. arteriële bloed.
o Gemeenschappelijk: temperatuur en verdeling van ionen.
o Verschillend: O2 en CO2 concentratie.
Capillaire bloedafname
Het bloed is afkomstig uit een capillair of haarvat
o Capillair: is onzichtbaar
Plaats: vinger, oorlel, hiel bij pasgeborenen.
Voordelen
o Kleine hoeveelheid bloed is nodig.
o Kan direct onderzocht worden.
Meest gebruikte vorm: glucosebepaling.
Perifere veneuze bloedafname
Inleiding
Bloedafname
o Grote diagnostische waarde: geeft info over kwaliteit van
verschillende processen in het lichaam, werking van organen,
aanwezigheid van infecties enz.
o Rol van de verpleegkundige: belangrijk tijdens pre analytische
fase belangrijk voor geldigheid van laboresultaten.
Veneuze bloedafname (= venapunctie)
= een verpleegkundige handeling waarbij men met een holle naald een ander
puncteert of aanprikt, om veneus bloed af te tappen voor onderzoek.
Serum: gele vloeistof dat zichtbaar wordt na het stollen van bloed.
o Bestaat uit water. Het heeft geen stollingsfactoren, maar wel andere
opgeloste stoffen.
o Wordt toegepast voor allerlei klinische testen.
Volbloed: bloedbuis zonder bloedstolsel. Dit komt voor bij buizen met
anticoagulans.
o Opbouw
55% plasma
44% erytrocyten
Leukocyten en trombocyten
Plasma
o Ontstaat na centrifugeren van vol bloed
o Wat bovendrijft is serum m.i.v. stollingsfactoren.
Twee groepen bloedafnamesystemen
