Samenvatting Begeleiden van actief leren hoofdstuk 5
Begeleiden van de ontwikkeling van zelfsturing
5.1 Definitie en belang van zelfsturing
Zelfsturing wordt ook wel zelfstandig leren, zelfregulerend leren of metacognitie
genoemd.
Definitie zelfsturing → een actief, constructief proces waarin lerenden doelen stellen
voor hun leren en vervolgens proberen hun cognities, motivatie en gedrag te monitoren,
reguleren en controleren, waarbij ze worden geleid en beperkt door de doelen die ze
zichzelf hebben gesteld en door contextuele factoren in de omgeving.
Kenmerken van zelfsturing →
o Leerlingen zijn actief en werken doelgericht.
o Het gaat om het leerproces en de kennisontwikkeling van de leerlingen.
o De omgeving speelt een belangrijke rol.
Metacognitie → kennis over je eigen kennis en denken over je eigen denken.
Voorwaarde om zelfstandige strategieën toe te passen.
5.2 Strategieën voor zelfsturing
Zie tabel 5.1, pagina 130-131 lesboek.
Leerlingen leren meer als de leerkracht hen strategieën aanleert voor zelfsturing. Vooral
de metacognitieve strategieën zijn hierbij belangrijk. Ook de planning, voorspelling van
de tijd en de taakwaardering verdienen extra aandacht.
Schema ‘Denken om te leren’ → hulpmiddel dat leerlingen kunnen gebruiken om zichzelf
te evalueren en zelfstandig te kunnen leren. Zie figuur 5.1, pagina 133 lesboek. De
voorwaarden om deze cirkel te laten werken, zijn een zorgvuldige introductie,
bespreking en veel oefening. Samen met leerlingen bouw je met deze cirkel een
gemeenschappelijk referentiekader op die je gebruikt voor zelfsturing.
Takentrap → ondersteunend voor leerlingen die problemen hebben met het oplossen
van toepassingsopgaven rekenen. Stappenplan waarbij de metacognitieve vaardigheden
worden gestimuleerd en ondersteund.
o Ik lees heel goed.
o Ik maak een plan.
o Ik controleer mijn antwoorden en ik vraag me af: wat leer ik ervan?
5.3 Feedback op de ontwikkeling van zelfsturing
Zie samenvatting hoofdstuk 5 Gemotiveerd leren en lesgeven.
5.4 Valkuilen vermijden
Het tekort aan feedback op zelfsturing hangt samen met het feit dat leerkrachten te
weinig werken met heldere leerdoelen. Een doel is voor leerlingen een voorwaarde om
na te gaan of hij/zij op de goede weg is of dat hij/zij bij moet sturen. Ook is het doel
nodig voor de evaluatie en reflectie.
Begeleiden van de ontwikkeling van zelfsturing
5.1 Definitie en belang van zelfsturing
Zelfsturing wordt ook wel zelfstandig leren, zelfregulerend leren of metacognitie
genoemd.
Definitie zelfsturing → een actief, constructief proces waarin lerenden doelen stellen
voor hun leren en vervolgens proberen hun cognities, motivatie en gedrag te monitoren,
reguleren en controleren, waarbij ze worden geleid en beperkt door de doelen die ze
zichzelf hebben gesteld en door contextuele factoren in de omgeving.
Kenmerken van zelfsturing →
o Leerlingen zijn actief en werken doelgericht.
o Het gaat om het leerproces en de kennisontwikkeling van de leerlingen.
o De omgeving speelt een belangrijke rol.
Metacognitie → kennis over je eigen kennis en denken over je eigen denken.
Voorwaarde om zelfstandige strategieën toe te passen.
5.2 Strategieën voor zelfsturing
Zie tabel 5.1, pagina 130-131 lesboek.
Leerlingen leren meer als de leerkracht hen strategieën aanleert voor zelfsturing. Vooral
de metacognitieve strategieën zijn hierbij belangrijk. Ook de planning, voorspelling van
de tijd en de taakwaardering verdienen extra aandacht.
Schema ‘Denken om te leren’ → hulpmiddel dat leerlingen kunnen gebruiken om zichzelf
te evalueren en zelfstandig te kunnen leren. Zie figuur 5.1, pagina 133 lesboek. De
voorwaarden om deze cirkel te laten werken, zijn een zorgvuldige introductie,
bespreking en veel oefening. Samen met leerlingen bouw je met deze cirkel een
gemeenschappelijk referentiekader op die je gebruikt voor zelfsturing.
Takentrap → ondersteunend voor leerlingen die problemen hebben met het oplossen
van toepassingsopgaven rekenen. Stappenplan waarbij de metacognitieve vaardigheden
worden gestimuleerd en ondersteund.
o Ik lees heel goed.
o Ik maak een plan.
o Ik controleer mijn antwoorden en ik vraag me af: wat leer ik ervan?
5.3 Feedback op de ontwikkeling van zelfsturing
Zie samenvatting hoofdstuk 5 Gemotiveerd leren en lesgeven.
5.4 Valkuilen vermijden
Het tekort aan feedback op zelfsturing hangt samen met het feit dat leerkrachten te
weinig werken met heldere leerdoelen. Een doel is voor leerlingen een voorwaarde om
na te gaan of hij/zij op de goede weg is of dat hij/zij bij moet sturen. Ook is het doel
nodig voor de evaluatie en reflectie.
