PL4: Normatieve professionalisering
Inhoudsopgave
PL4: Normatieve professionalisering.......................................................................................1
,1. Focus
1.1 Het morele probleem
Op de afdeling G3 cardio thoracale chirurgie (CTC) bevinden acht vierpersoonskamers en
tien eenpersoonskamers. Elke dag-, avond- of nachtdienst rapporteren verpleegkundigen
informatie over patiënten in het elektronisch patiëntendossier. Aan het einde van elke dienst
worden de patiënten nogmaals mondeling overgedragen aan de volgende dienst.
De nieuwe regel binnen het St. Antoniusziekenhuis is dat er overdragen wordt aan het bed
van de patiënt. Tijdens de overdracht wordt gevoelige informatie gedeeld aan het bed van de
patiënt. Door de nieuwe regel kan informatie worden opgevangen door andere patiënten die
op zaal liggen. De nieuwe regel geldt voor de overdracht van een dagdienst naar een
avonddienst. De overdracht van een avonddienst naar nachtdienst en een overdracht van
nachtdienst naar dagdienst vinden plaats in een gesloten ruimte, zoals de teampost. Mij is
opgevallen dat een aantal verpleegkundigen zich houden aan de nieuwe regel, terwijl andere
verpleegkundigen overdragen in een gesloten ruimte.
Tijdens de dag-start wordt door een teamhoofd of een verpleegkundige benoemt dat er
overgedragen moet worden aan bed. In praktijk levert de nieuwe regel veel weerstand op
onder verpleegkundigen. Voor verpleegkundigen openbaart zich een moreel dilemma.
Enerzijds lijkt het overdragen in gesloten ruimtes tot een snelle en privacy vriendelijke
overdracht van patiëntgegevens. Anderzijds is de verpleegkundige verplicht om zich te
houden aan de nieuwe regelgeving van het ziekenhuis.
1.2 De morele interventie
Om te peilen hoe (student) verpleegkundigen tegen deze kwestie aankijken, heb ik een
moreelberaad gehouden op de afdeling. Volgens Van Dartel (2017) is een moreel beraad
“een vorm van gespreksvoering die het mogelijk maakt om de morele dimensies van
concrete praktijkvragen op een systematische wijze te verkennen, bij voorkeur onder
begeleiding van getrainde gespreksleiders”. Op de afdeling G3 worden vaker morele
beraden gehouden over casussen van patiënten waarbij een moreel dilemma is ontstaan.
Tijdens het moreelberaad heb ik mijn observatie gedeeld dat het merendeel van de
verpleegkundigen zich niet houdt aan de nieuwe regelgeving binnen het ziekenhuis om over
te dragen aan bed. Tijdens het moreelberaad ben ik na gegaan bij mijn medestudenten,
collega verpleegkundige en geestelijke verzorging, wat hun visie is op het morele probleem.
1.3 Eigen handelen, gedrag en houding
Aan het begin van mijn stage ben ik meegegaan in het bestaande beleid en ben ik gaan
overdragen in een gesloten ruimte. Ik voelde mij hier wel ongemakkelijk bij, omdat tijdens de
2
, dag-start was aangekondigd dat de nieuwe regel was ingegaan om de patiëntgegevens aan
het bed over te dragen. Enerzijds vond ik het lastig om tegen de ziekenhuis regels in te
gaan, anderzijds vind ik de manier van overdragen aan bed met betrekking tot de privacy
van de patiënt niet juist. Naarmate ik wat langer op de afdeling werkte, ben ik hierover het
gesprek aangegaan met de verpleegkundigen op de afdeling.
1.4 Morele vraag
Het morele dilemma leidde tot de volgende morele vraag:
Is het moreel juist dat verpleegkundigen patiëntgegevens overdragen aan bed?
2. Onderzoek
2.1 Factoren op meso- en macroniveau
Macroniveau
In 2016 heeft Patiënten Federatie Nederland een onderzoek gedaan naar het belang van
privacy in de zorg doormiddel van ervaringen van patiënten. Tijdens de artsenvisite of een
overdracht op zaal kunnen patiënten geconfronteerd worden met persoonsgegevens van
andere patiënten. De privacy van patiënten wordt hierdoor geschonden (Patiënten Federatie
Nederland, 2018). “Een bedgordijn houdt geen stemmen tegen” (Nursing, 2018).
Op de afdeling G3 bevinden zich acht vier persoonskamers, dit houdt in dat als de afdeling
vol ligt 32 patiënten geconfronteerd kunnen worden met persoonsgegevens van andere
patiënten. In het St. Antoniusziekenhuis zijn alle verpleegafdelingen voorzien van
vierpersoonskamers. Het probleem met deze kamers is niet alleen beperkt tot bepaalde
afdelingen van het St. Antoniusziekenhuis, maar kan mogelijk ook in andere ziekenhuizen
een probleem zijn als zij een vergelijkbare indeling hebben.
Als verpleegkundige heb je een beroepsgeheim. “Beroepsgeheim is de plicht van de
zorgverlener om zonder toestemming van de patiënt niet met anderen over hem/haar te
spreken” (Janssen, 2019). Tijdens de anamnese vraagt de verpleegkundige toestemming
aan de patiënt of de informatie over de patiënt mag worden overdragen aan bed. Door het
vragen van toestemming bescherm je het beroepsgeheim. Als verpleegkundige handel je
volgens normen, waarden richtlijnen en protocollen. Hierbij wordt de beroepscode als
leidraad gehanteerd. Ondersteunend voor beroepsgeheim is artikel 2.12 van de
beroepscode. In artikel 2.12 en 2.13 van de beroepscode staat beschreven hoe om te gaan
met de privacy van de patiënt.
In artikel 2.12 staat het volgende beschreven over privacy:
“Als verpleegkundige/verzorgende ga ik zorgvuldig om met vertrouwelijke informatie over de
zorgvrager (het beroepsgeheim)” (V&VN, 2015).
In artikel 2.13 van de beroepscode staat het volgende beschreven:
“Als verpleegkundige/verzorgende respecteer en bescherm ik de privacy van de zorgvrager.
Dat betekent onder andere dat ik mij ervoor inzet dat inbreuk op de privacy van de
zorgvrager zich tot een minimum beperkt” (V&VN, 2015).
3
Inhoudsopgave
PL4: Normatieve professionalisering.......................................................................................1
,1. Focus
1.1 Het morele probleem
Op de afdeling G3 cardio thoracale chirurgie (CTC) bevinden acht vierpersoonskamers en
tien eenpersoonskamers. Elke dag-, avond- of nachtdienst rapporteren verpleegkundigen
informatie over patiënten in het elektronisch patiëntendossier. Aan het einde van elke dienst
worden de patiënten nogmaals mondeling overgedragen aan de volgende dienst.
De nieuwe regel binnen het St. Antoniusziekenhuis is dat er overdragen wordt aan het bed
van de patiënt. Tijdens de overdracht wordt gevoelige informatie gedeeld aan het bed van de
patiënt. Door de nieuwe regel kan informatie worden opgevangen door andere patiënten die
op zaal liggen. De nieuwe regel geldt voor de overdracht van een dagdienst naar een
avonddienst. De overdracht van een avonddienst naar nachtdienst en een overdracht van
nachtdienst naar dagdienst vinden plaats in een gesloten ruimte, zoals de teampost. Mij is
opgevallen dat een aantal verpleegkundigen zich houden aan de nieuwe regel, terwijl andere
verpleegkundigen overdragen in een gesloten ruimte.
Tijdens de dag-start wordt door een teamhoofd of een verpleegkundige benoemt dat er
overgedragen moet worden aan bed. In praktijk levert de nieuwe regel veel weerstand op
onder verpleegkundigen. Voor verpleegkundigen openbaart zich een moreel dilemma.
Enerzijds lijkt het overdragen in gesloten ruimtes tot een snelle en privacy vriendelijke
overdracht van patiëntgegevens. Anderzijds is de verpleegkundige verplicht om zich te
houden aan de nieuwe regelgeving van het ziekenhuis.
1.2 De morele interventie
Om te peilen hoe (student) verpleegkundigen tegen deze kwestie aankijken, heb ik een
moreelberaad gehouden op de afdeling. Volgens Van Dartel (2017) is een moreel beraad
“een vorm van gespreksvoering die het mogelijk maakt om de morele dimensies van
concrete praktijkvragen op een systematische wijze te verkennen, bij voorkeur onder
begeleiding van getrainde gespreksleiders”. Op de afdeling G3 worden vaker morele
beraden gehouden over casussen van patiënten waarbij een moreel dilemma is ontstaan.
Tijdens het moreelberaad heb ik mijn observatie gedeeld dat het merendeel van de
verpleegkundigen zich niet houdt aan de nieuwe regelgeving binnen het ziekenhuis om over
te dragen aan bed. Tijdens het moreelberaad ben ik na gegaan bij mijn medestudenten,
collega verpleegkundige en geestelijke verzorging, wat hun visie is op het morele probleem.
1.3 Eigen handelen, gedrag en houding
Aan het begin van mijn stage ben ik meegegaan in het bestaande beleid en ben ik gaan
overdragen in een gesloten ruimte. Ik voelde mij hier wel ongemakkelijk bij, omdat tijdens de
2
, dag-start was aangekondigd dat de nieuwe regel was ingegaan om de patiëntgegevens aan
het bed over te dragen. Enerzijds vond ik het lastig om tegen de ziekenhuis regels in te
gaan, anderzijds vind ik de manier van overdragen aan bed met betrekking tot de privacy
van de patiënt niet juist. Naarmate ik wat langer op de afdeling werkte, ben ik hierover het
gesprek aangegaan met de verpleegkundigen op de afdeling.
1.4 Morele vraag
Het morele dilemma leidde tot de volgende morele vraag:
Is het moreel juist dat verpleegkundigen patiëntgegevens overdragen aan bed?
2. Onderzoek
2.1 Factoren op meso- en macroniveau
Macroniveau
In 2016 heeft Patiënten Federatie Nederland een onderzoek gedaan naar het belang van
privacy in de zorg doormiddel van ervaringen van patiënten. Tijdens de artsenvisite of een
overdracht op zaal kunnen patiënten geconfronteerd worden met persoonsgegevens van
andere patiënten. De privacy van patiënten wordt hierdoor geschonden (Patiënten Federatie
Nederland, 2018). “Een bedgordijn houdt geen stemmen tegen” (Nursing, 2018).
Op de afdeling G3 bevinden zich acht vier persoonskamers, dit houdt in dat als de afdeling
vol ligt 32 patiënten geconfronteerd kunnen worden met persoonsgegevens van andere
patiënten. In het St. Antoniusziekenhuis zijn alle verpleegafdelingen voorzien van
vierpersoonskamers. Het probleem met deze kamers is niet alleen beperkt tot bepaalde
afdelingen van het St. Antoniusziekenhuis, maar kan mogelijk ook in andere ziekenhuizen
een probleem zijn als zij een vergelijkbare indeling hebben.
Als verpleegkundige heb je een beroepsgeheim. “Beroepsgeheim is de plicht van de
zorgverlener om zonder toestemming van de patiënt niet met anderen over hem/haar te
spreken” (Janssen, 2019). Tijdens de anamnese vraagt de verpleegkundige toestemming
aan de patiënt of de informatie over de patiënt mag worden overdragen aan bed. Door het
vragen van toestemming bescherm je het beroepsgeheim. Als verpleegkundige handel je
volgens normen, waarden richtlijnen en protocollen. Hierbij wordt de beroepscode als
leidraad gehanteerd. Ondersteunend voor beroepsgeheim is artikel 2.12 van de
beroepscode. In artikel 2.12 en 2.13 van de beroepscode staat beschreven hoe om te gaan
met de privacy van de patiënt.
In artikel 2.12 staat het volgende beschreven over privacy:
“Als verpleegkundige/verzorgende ga ik zorgvuldig om met vertrouwelijke informatie over de
zorgvrager (het beroepsgeheim)” (V&VN, 2015).
In artikel 2.13 van de beroepscode staat het volgende beschreven:
“Als verpleegkundige/verzorgende respecteer en bescherm ik de privacy van de zorgvrager.
Dat betekent onder andere dat ik mij ervoor inzet dat inbreuk op de privacy van de
zorgvrager zich tot een minimum beperkt” (V&VN, 2015).
3
