HOOFDSTUK 10: HERSENVLIEZEN EN HET
CEREBROSPINALE LIQUORSYSTEEM
HERSENVLIEZEN
Hersenparenchym:
• Buitenkant: pia mater, plooit met corticale windingen
mee
• Daarover de arachnoidea/spinnenwebvlies, sluit zich
niet aan op corticale windingen à tussen pia mater en
arachnoidea = subarachnoidale ruimte, bevat: liquor,
bloedvaten (< cirkel van Willis)
• Buitenzijde: dura mater, vormt diepe plooien in de
schedelholte à falx cerebri, tentorium cerebelli
o Dura heeft op verschillende plaatsen een andere dikte
o Binnen de dure holten op verschillende plaatsen = veneuze sinussysteem
• Tentorium cerebelli = oriëntatiepunt in cranium
o Infratentorieel: medulla oblongata, pons, cerebellum
o Supratentorieel: hogere hersenstructuren
Problemen met of bij de hersenvliezen:
• Ontsteking
• Leptomeningeale metastasering
• Bloedingen, bv. subarachnoidaal, duraal, epiduraal hematoom
Problemen met de dura:
• Veneuze sinustrombose
• Stoornis in liquorafvoer in de durale sinus à communicerende hydrocefalie
PRODUCTIE EN AFVOER VAN LIQUOR
• Aangemaakt in plexus choroideus van beide zijventrikels
o In geringe maten door plexus choroideus van 3de en 4de ventrikel
• 500 ml/d geproduceerd en afgevoerd
• Volwassene: 80-180 ml CSV
• Stroomrichting: vanuit de zijventrikels à 3de en 4de ventrikel à basale cisternen
o à naar beneden naar cauda ruggenmerg
o Grootste deel: langs convexiteit à vertex: hier dmv arachnoidale
villi/granulationes arachnoidales Pacchioni à veneuze bloed sinus sagittalis
superior
, • Geheel liquorruimten = intrathecale ruimte
LUMBAALPUNCTIE
• Liquor vooral mechanische beschermfunctie à CZS drijft in liquor
• Zorgt voor chemisch stabiel milieu in hersenparenchym door afvoer van CO2, H+ en lactaat
• LP: L3-L4 meestal
o Ruggenmerg eindigt L1-L2 dus thv L3-L4 enkel vrij beweeglijke caudavezels
• LP gevaarlijk indien symptomen van verhoogde intracraniële druk door ruimte innemende
intracraniële afwijkingen bv. tumor, bloeding (voornamelijk risico indien deze in achterste
schedelgroeve) à kans dat tonsillen van cerebellum in achterhoofdsgat schuiven à
inklemming hersenstam = tonsillaire inklemming
o Supratentorieel ruimte innemend proces: toename van kans op inklemming mediale
zijde temporaalkwab door opening in tenrorium = supratentoriele inklemming
o Beklemming ruggenmerg door extramedullair proces à inklemming met als gevolg
dwarsleasie
o Andere contra indicaties: lokaal geinfecteerde huid, versterkte bloedingsneiging
(antistolling, ernstige trombopenie)
§ Gebruik van trombocytenagregatieremmers = GEEN contra indicatie!
o Voorkomen door voor LP naar aanwijzingen voor ruimte innemend proces te zoeken
dmv:
§ Neurologisch onderzoek: pupilverschil, hemiverschijnselen, ataxie
§ Funcoscopie: stuwingspapillen
§ Twijfel? CT/MRI
CEREBROSPINALE LIQUORSYSTEEM
HERSENVLIEZEN
Hersenparenchym:
• Buitenkant: pia mater, plooit met corticale windingen
mee
• Daarover de arachnoidea/spinnenwebvlies, sluit zich
niet aan op corticale windingen à tussen pia mater en
arachnoidea = subarachnoidale ruimte, bevat: liquor,
bloedvaten (< cirkel van Willis)
• Buitenzijde: dura mater, vormt diepe plooien in de
schedelholte à falx cerebri, tentorium cerebelli
o Dura heeft op verschillende plaatsen een andere dikte
o Binnen de dure holten op verschillende plaatsen = veneuze sinussysteem
• Tentorium cerebelli = oriëntatiepunt in cranium
o Infratentorieel: medulla oblongata, pons, cerebellum
o Supratentorieel: hogere hersenstructuren
Problemen met of bij de hersenvliezen:
• Ontsteking
• Leptomeningeale metastasering
• Bloedingen, bv. subarachnoidaal, duraal, epiduraal hematoom
Problemen met de dura:
• Veneuze sinustrombose
• Stoornis in liquorafvoer in de durale sinus à communicerende hydrocefalie
PRODUCTIE EN AFVOER VAN LIQUOR
• Aangemaakt in plexus choroideus van beide zijventrikels
o In geringe maten door plexus choroideus van 3de en 4de ventrikel
• 500 ml/d geproduceerd en afgevoerd
• Volwassene: 80-180 ml CSV
• Stroomrichting: vanuit de zijventrikels à 3de en 4de ventrikel à basale cisternen
o à naar beneden naar cauda ruggenmerg
o Grootste deel: langs convexiteit à vertex: hier dmv arachnoidale
villi/granulationes arachnoidales Pacchioni à veneuze bloed sinus sagittalis
superior
, • Geheel liquorruimten = intrathecale ruimte
LUMBAALPUNCTIE
• Liquor vooral mechanische beschermfunctie à CZS drijft in liquor
• Zorgt voor chemisch stabiel milieu in hersenparenchym door afvoer van CO2, H+ en lactaat
• LP: L3-L4 meestal
o Ruggenmerg eindigt L1-L2 dus thv L3-L4 enkel vrij beweeglijke caudavezels
• LP gevaarlijk indien symptomen van verhoogde intracraniële druk door ruimte innemende
intracraniële afwijkingen bv. tumor, bloeding (voornamelijk risico indien deze in achterste
schedelgroeve) à kans dat tonsillen van cerebellum in achterhoofdsgat schuiven à
inklemming hersenstam = tonsillaire inklemming
o Supratentorieel ruimte innemend proces: toename van kans op inklemming mediale
zijde temporaalkwab door opening in tenrorium = supratentoriele inklemming
o Beklemming ruggenmerg door extramedullair proces à inklemming met als gevolg
dwarsleasie
o Andere contra indicaties: lokaal geinfecteerde huid, versterkte bloedingsneiging
(antistolling, ernstige trombopenie)
§ Gebruik van trombocytenagregatieremmers = GEEN contra indicatie!
o Voorkomen door voor LP naar aanwijzingen voor ruimte innemend proces te zoeken
dmv:
§ Neurologisch onderzoek: pupilverschil, hemiverschijnselen, ataxie
§ Funcoscopie: stuwingspapillen
§ Twijfel? CT/MRI
