HOOFDSTUK 14: NEUROLOGISCHE
PIJNSYNDROMEN
P IJN IS S U B JE C T IE F
- De meest frequente klacht waarvoor een arts geconsulteerd wordt
- Kan niet objectief gemeten worden
- Hangt niet enkel af van de aard vd beschadiging waaruit de pijn voorkomt, maar ook vd wijze
waarop pijn beleefd wordt
o Negatieve emotionele factoren – dan vaak ook sterkere pijnbeleving
o Stresssituatie – aandacht gaat naar andere zaken, dan kan de pijnbeleving verminderen
- Niet altijd het gevolg van beschadiging of zenuwprikkeling, soms kan de pt over pijn klagen maar
dan er iets anders onder verstaan dan de arts
- Anamnese: zo goed mogelijk alle dimensies vd klacht helder krijgen
o Impact vh probleem en de mening vd pt zijn belangrijk
o Men kan de pijn ook laten vergelijken met een bekende sensatie zoals kiespijn of weeën.
S O O R T E N P IJN
NOCICEPTIEVE PIJN
- Door weefselbeschadiging worden pijnreceptoren geprikkeld
- Het heeft een waarschuwingsfunctie, in het algemeen scherp, goed lokaliseerbaar en is te
provoceren door druk op, of beweging van het beschadigde weefsel
- Vb. pijn bij enkeldistorsie: relatief geringe druk in het beschadigde gebied doet pijn
- Soms is er ‘reffered pain’: geen pijn op de plaats waar die ana het oppervlatke van het lichaam
gevoeld wordt, de pijn komt vanuit een inwendig orgaan
o = viscerale pijn die in een huidgebied geprojecteerd wordt
o Pijn niet goed te lokaliseren, er wordt een groter gebied aangegeven
o Vb. pijn op de borst met 1 vinger aan te wijzen = oorzaak eerder een lokaal
bindweefselprobleem dan cardiaal
NEUROPATHISCHE PIJN
- Zenuwbeschadiging: beschadiging van een perifere zenuw of
een probleem in het CZS
- Onaangenaam branderig of schrijnend (‘elektrisch’) gevoel
dat spontaan aanwezig is
- Kan bij lichte aanraking verergeren = hyperpathie
- Bij herhaalde prikkeling treedt toename op = summatie
- De pijnzin, getest door een neurologische speld, is door de
zenuwfunctiestoornis vaak verminderd
- Zo kan dus een verminderde pijngewaarwording door
externe prikkels samengaan met irritante spontane pijn
- Aanraking van kleren wordt soms niet verdragen, kou
prettiger dan warmte, soms helpt het om met het
aangedane lichaamsdeel in water te zitten
, - Verschillende verklaringen voor neuropathische pijn:
o Abnormale prikkels uit het beschadigde deel vd zenuw die het ZS binnenkomen vb. bij
doorsnijding of overrekking van een perifere zenuw
o ‘Overspraak’ (wederzijdse prikkeling, ephaptische transmissie) van naburige zenuwvezels
ter plaatse vd beschadiging met daardoor abnormaal pijngevoel omdat naburige vezels
geprikkeld worden = vooral bij aangezichtspijnen het geval
o Door langerdurende nociceptieve overprikkeling van het zenuwcircuit (‘de pijn gaat
vastzitten in het ZS’, sensitisatie)
o Niet in het beschadigde gebied zelf ontstaan, maar optreden door een gebrek aan invoer
van sensibele info uit de periferie. Centrale neuronen (achterhoorn vh RM, thalamus)
komen dan spontaan in actie en veroorzaken een abnormale en pijnlijke gewaarwording =
deafferenatiatiepijn, dit betekent dat ment niet ongestraft een zenuw kan doorsnijden ter
behandeling van pijn
- Treeds spontaan op, maar kan gemakkelijkt versterkt worden
o Beschadigde zenuw is gemakkelijk te prikkelen – even tikken kan een heftige pijnscheut of
stroomsensatie in het distale verloop veroorzaken = teken van Tinel
o Als zo een schietende pijn spontaan optreedt = neuralgie
- Prikkels in het verzorgingsbgebied vd beschadigde zenuw die normaal niet pijnlijk zijn veroorzaken
nu wel pijn = allodynie
- Ook snel pijn wanneer de beschadigde zenuw gerekt wordt vb. gestrekt tillen van het been bij een
proximale beschadiging door druk van een hernia
o Iets dergelijk gebeurt wanneer een beklemde lumbale zenuwwortel wordt geprikkeld ooor
ene plotselinge drukverhoging in het spinaal kanaal vb. hoesten, nizen en persen
- Algemeen: neuropathische pijn heeft geen waarschuwingsfunctie!
FUNCTIONELE NEUROLOGISCHE PIJNKLACHTEN
- Niet neuropatisch, niet nociceptief
- Oorzaak is niet te achterhalen, geen aantoonbare weefsel en/of zenuwschade
- Soms gaat er een stadium van nociceptieve pijn aan vooraf
- Moeilijk te omschrijven, het gaat om een chronisch en diffuus pijnprobleem, de door de pt ervaren
een aangegeven pijn niet in verhouding lijk te staan met wat de meeste pt met een zelfde
aandoening aangeven
- Als de pijn grotendeels of geheel lijkt samen te hangen met een psychische aandoening =
psychogene pijn, in de DSM-5 van somatische symptoomstoornis
- Pijn is echter zelden of nooit uitsluitend psychogeen, en het feit dat de pjin door psychische
symptomen wordt verergerd of veroorzaakt, betekent ook niet dat de pijn niet echt is
- Bij een deel vd pt is er sprake van een depressieve toestand of verslaving aan pijnstillende
middelen
- Chronische pijnklachten waarvoor geen of onvoldoende substraat wordt gevonden, = onder OSLK
= somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten, veel pt met een functionele
neurologische stoornis (FNS) hebben pijnklachten
- Behandeling: complex en tijdrovend, een multidisciplinaire benadering waar cognitieve
gedragstherapie deel van uitmaakt biedt het meeste perspectief.
PIJNSYNDROMEN
P IJN IS S U B JE C T IE F
- De meest frequente klacht waarvoor een arts geconsulteerd wordt
- Kan niet objectief gemeten worden
- Hangt niet enkel af van de aard vd beschadiging waaruit de pijn voorkomt, maar ook vd wijze
waarop pijn beleefd wordt
o Negatieve emotionele factoren – dan vaak ook sterkere pijnbeleving
o Stresssituatie – aandacht gaat naar andere zaken, dan kan de pijnbeleving verminderen
- Niet altijd het gevolg van beschadiging of zenuwprikkeling, soms kan de pt over pijn klagen maar
dan er iets anders onder verstaan dan de arts
- Anamnese: zo goed mogelijk alle dimensies vd klacht helder krijgen
o Impact vh probleem en de mening vd pt zijn belangrijk
o Men kan de pijn ook laten vergelijken met een bekende sensatie zoals kiespijn of weeën.
S O O R T E N P IJN
NOCICEPTIEVE PIJN
- Door weefselbeschadiging worden pijnreceptoren geprikkeld
- Het heeft een waarschuwingsfunctie, in het algemeen scherp, goed lokaliseerbaar en is te
provoceren door druk op, of beweging van het beschadigde weefsel
- Vb. pijn bij enkeldistorsie: relatief geringe druk in het beschadigde gebied doet pijn
- Soms is er ‘reffered pain’: geen pijn op de plaats waar die ana het oppervlatke van het lichaam
gevoeld wordt, de pijn komt vanuit een inwendig orgaan
o = viscerale pijn die in een huidgebied geprojecteerd wordt
o Pijn niet goed te lokaliseren, er wordt een groter gebied aangegeven
o Vb. pijn op de borst met 1 vinger aan te wijzen = oorzaak eerder een lokaal
bindweefselprobleem dan cardiaal
NEUROPATHISCHE PIJN
- Zenuwbeschadiging: beschadiging van een perifere zenuw of
een probleem in het CZS
- Onaangenaam branderig of schrijnend (‘elektrisch’) gevoel
dat spontaan aanwezig is
- Kan bij lichte aanraking verergeren = hyperpathie
- Bij herhaalde prikkeling treedt toename op = summatie
- De pijnzin, getest door een neurologische speld, is door de
zenuwfunctiestoornis vaak verminderd
- Zo kan dus een verminderde pijngewaarwording door
externe prikkels samengaan met irritante spontane pijn
- Aanraking van kleren wordt soms niet verdragen, kou
prettiger dan warmte, soms helpt het om met het
aangedane lichaamsdeel in water te zitten
, - Verschillende verklaringen voor neuropathische pijn:
o Abnormale prikkels uit het beschadigde deel vd zenuw die het ZS binnenkomen vb. bij
doorsnijding of overrekking van een perifere zenuw
o ‘Overspraak’ (wederzijdse prikkeling, ephaptische transmissie) van naburige zenuwvezels
ter plaatse vd beschadiging met daardoor abnormaal pijngevoel omdat naburige vezels
geprikkeld worden = vooral bij aangezichtspijnen het geval
o Door langerdurende nociceptieve overprikkeling van het zenuwcircuit (‘de pijn gaat
vastzitten in het ZS’, sensitisatie)
o Niet in het beschadigde gebied zelf ontstaan, maar optreden door een gebrek aan invoer
van sensibele info uit de periferie. Centrale neuronen (achterhoorn vh RM, thalamus)
komen dan spontaan in actie en veroorzaken een abnormale en pijnlijke gewaarwording =
deafferenatiatiepijn, dit betekent dat ment niet ongestraft een zenuw kan doorsnijden ter
behandeling van pijn
- Treeds spontaan op, maar kan gemakkelijkt versterkt worden
o Beschadigde zenuw is gemakkelijk te prikkelen – even tikken kan een heftige pijnscheut of
stroomsensatie in het distale verloop veroorzaken = teken van Tinel
o Als zo een schietende pijn spontaan optreedt = neuralgie
- Prikkels in het verzorgingsbgebied vd beschadigde zenuw die normaal niet pijnlijk zijn veroorzaken
nu wel pijn = allodynie
- Ook snel pijn wanneer de beschadigde zenuw gerekt wordt vb. gestrekt tillen van het been bij een
proximale beschadiging door druk van een hernia
o Iets dergelijk gebeurt wanneer een beklemde lumbale zenuwwortel wordt geprikkeld ooor
ene plotselinge drukverhoging in het spinaal kanaal vb. hoesten, nizen en persen
- Algemeen: neuropathische pijn heeft geen waarschuwingsfunctie!
FUNCTIONELE NEUROLOGISCHE PIJNKLACHTEN
- Niet neuropatisch, niet nociceptief
- Oorzaak is niet te achterhalen, geen aantoonbare weefsel en/of zenuwschade
- Soms gaat er een stadium van nociceptieve pijn aan vooraf
- Moeilijk te omschrijven, het gaat om een chronisch en diffuus pijnprobleem, de door de pt ervaren
een aangegeven pijn niet in verhouding lijk te staan met wat de meeste pt met een zelfde
aandoening aangeven
- Als de pijn grotendeels of geheel lijkt samen te hangen met een psychische aandoening =
psychogene pijn, in de DSM-5 van somatische symptoomstoornis
- Pijn is echter zelden of nooit uitsluitend psychogeen, en het feit dat de pjin door psychische
symptomen wordt verergerd of veroorzaakt, betekent ook niet dat de pijn niet echt is
- Bij een deel vd pt is er sprake van een depressieve toestand of verslaving aan pijnstillende
middelen
- Chronische pijnklachten waarvoor geen of onvoldoende substraat wordt gevonden, = onder OSLK
= somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten, veel pt met een functionele
neurologische stoornis (FNS) hebben pijnklachten
- Behandeling: complex en tijdrovend, een multidisciplinaire benadering waar cognitieve
gedragstherapie deel van uitmaakt biedt het meeste perspectief.
