HOOFDSTUK 29: NEUROLOGISCHE COMPLICATIES BIJ NIET-
NEUROLOGISCHE ZIEKTEN EN ALS BIJWERKING VAN THERAPIE
CARDIOVASCULAIRE AANDOENINGEN
- Trombotische embolieën: ontstaan door:
o Boezemfibrilleren
o Boezemflutter
o Hartklepafwijkingen
o Hartfalen (ejectiefractie <30%, gedilateerde cardiomyopathie)
o Na een myocardinfarct
o Gevolg = TIA’s en hersenifarct
- Paradoxale embolieën ontstaan door:
o R-L shunt
o Fysiologische filter vh pulmonale vaatbed kan worde vermeden = bij cardiale
septumdefecten (inclusief PFO)
o Transposities vd grote vaten
- Trombotische of septische embolieën uit de grote lichaamscirculatie kunnen rechtstreeks in de
cerebropetale vaten komen
o Zo een kuitvenentrombose – direct een herseninfarct veroorzaken
- Vetembolieën: zeldzame complicatie van fracturen van langge pijpbeenderen (vnl femur)
o Klassieke verschijnselen vaak kort na het trauma (24-72u)
o Naast pulmonale (hypoxie) en kleine huidbloedingen (petechiën), ook multipele kleine
cerebrale bloedingen mogelijk
o Beeld: is als een encefalopathie met somnolentie, verwardheid of coma
o Focale neurologische uitvalsverschijnselen of insulten ook, maar minder
- Luchtembolieën:
o Zeer zeldzaam na duiken met zuurstoffles (pulmnaal barotrauma, decompressieziekte)
o Of na ingrepen of trauma na of nabij grote veneuze structuren
§ Meest bekend v.jugularis (na snij/steekwonden of bij het creeëren of
verwijderen van centraal veneuze toegang)
§ Ook bekkenaderen (bij gynaeco ingrepen zoals manuele placentaverwijdering en
abortus provocatus wanneer er vloeistof in baarmoeder wordt gespoten –
terwijl er lucht in spuit is)
- Vruchtwaterembolieën:
o Ontstaan als gelijktijdig een scheur in zowel het vruchtvlies al in de omringende
bloedvaten ontstaat
o Zedzame complicatie tijdens bevalling die tot acute cardiopulmonale cerebrale collaps
kan leiden
o Gegeneraliseerde epileptische insulten of CVA is mogelijk
- Congenitale cardiale afwijkingen met R-L shunt
o Leiden tot erytrocytose -> verhoogde bloedviscositeit -> verhoogd risico op arteriële
cerebrale infarcten en sinustrombose
, - Aangeboren of verworven vaatafwijkingen vd hersenen of spinale kanaal
o Zoals arterioveneuze malformatie
o Caverneuze malformatie
o Veneuz anomalieën
o Capillaire teleangiëctastieën
Bovenstaande komen voor bij sommige congenitale hartafwijkinge of erfelijke syndromen:
ziekte van Rendu-Osler Weber, Von Hippel Lindau of Cowden syndroom
o Cerebrale aneurysma’s= bij cystenieren (ADPKD) en sommige bw-ziekten (Marfan, Ehlers
Danlos)
o Neurologische klachten: hoofdpijn, insulten, focale neurologische uitval – ontstaan
meestal pas als vaatafwijking gaat groeien of bloeden
o Fibromusculaire dysplasie: (een idiopathische niet-atherosclerotische niet-inflammatoire
systemische aandoening vd middelgrote arteriën)
§ Kan ook hoofd en halsslagaders aantasten -> dissectie, aneurysma’s, stenosen of
AV-fistels mogelijk
§ Gevolg: TIA, herseninfarct of hersenbloeding
- Chronische hypoxemie:
o Bij verschillende hartafwijkingen, chronisch longlijden
o Aandleiding tot cerebrale vaatwandveranderingen -> verstoorde BHB en risico op
cerebrale infracten
o Leidt ook tot diffuse encefalopathie met wittestofafwijkingen
- Acute cerebrale hypoxie:
o Bij kinderen met cyanotische afwijkingen, maar ook bij volwassenen met HRS
o Verder kan een aorta(klep)stenose leiden tot syncopale aanvallen bij inspanning
o Ook mogelijk dat bloeddrukdaling + ernstige stenose in cerebrale arterie -> herseninfarct
of TIA
- Cardiale myxoom: aanleiding tot acute cerebrale hypoxie door hartuitvloedbelemmering en tot
cerebrale embolieën
- Hypertensie bij coarctatio aortae is oorzaak van intracraniële bloedingen bij kinderen
o Kan ook ischemie vh RM veroorzaken
- Chronische hypertensie -> vaatwandveranderingen in middelgrote hersenarteriën
o Spontane intracerebrale bloedingen: 90-95% vd pt voorafgegaan met langdurige
hypertensie, maar ook voor onbloedige beroerte is het een RF
o Kleine vaten lijden van hypertensie: periventriculaire wittestofafwijkingen met een beeld
van cognitieve achteruitgang, loopstoornissen, urine-incontinentie en
primaidebaanstoornissen
- Maligne hypertensie -> hypertensieve encefalopathie (PRES) met neurologische complicaties
- Vasculitiden: kunnen meerdere neurologische verschijnselen geven, vb. cerebrale infarcten en
perifere polyneuropathie
- Ziekte van Behcet: bovenstaande + veneuze sinustrombose
NEUROLOGISCHE ZIEKTEN EN ALS BIJWERKING VAN THERAPIE
CARDIOVASCULAIRE AANDOENINGEN
- Trombotische embolieën: ontstaan door:
o Boezemfibrilleren
o Boezemflutter
o Hartklepafwijkingen
o Hartfalen (ejectiefractie <30%, gedilateerde cardiomyopathie)
o Na een myocardinfarct
o Gevolg = TIA’s en hersenifarct
- Paradoxale embolieën ontstaan door:
o R-L shunt
o Fysiologische filter vh pulmonale vaatbed kan worde vermeden = bij cardiale
septumdefecten (inclusief PFO)
o Transposities vd grote vaten
- Trombotische of septische embolieën uit de grote lichaamscirculatie kunnen rechtstreeks in de
cerebropetale vaten komen
o Zo een kuitvenentrombose – direct een herseninfarct veroorzaken
- Vetembolieën: zeldzame complicatie van fracturen van langge pijpbeenderen (vnl femur)
o Klassieke verschijnselen vaak kort na het trauma (24-72u)
o Naast pulmonale (hypoxie) en kleine huidbloedingen (petechiën), ook multipele kleine
cerebrale bloedingen mogelijk
o Beeld: is als een encefalopathie met somnolentie, verwardheid of coma
o Focale neurologische uitvalsverschijnselen of insulten ook, maar minder
- Luchtembolieën:
o Zeer zeldzaam na duiken met zuurstoffles (pulmnaal barotrauma, decompressieziekte)
o Of na ingrepen of trauma na of nabij grote veneuze structuren
§ Meest bekend v.jugularis (na snij/steekwonden of bij het creeëren of
verwijderen van centraal veneuze toegang)
§ Ook bekkenaderen (bij gynaeco ingrepen zoals manuele placentaverwijdering en
abortus provocatus wanneer er vloeistof in baarmoeder wordt gespoten –
terwijl er lucht in spuit is)
- Vruchtwaterembolieën:
o Ontstaan als gelijktijdig een scheur in zowel het vruchtvlies al in de omringende
bloedvaten ontstaat
o Zedzame complicatie tijdens bevalling die tot acute cardiopulmonale cerebrale collaps
kan leiden
o Gegeneraliseerde epileptische insulten of CVA is mogelijk
- Congenitale cardiale afwijkingen met R-L shunt
o Leiden tot erytrocytose -> verhoogde bloedviscositeit -> verhoogd risico op arteriële
cerebrale infarcten en sinustrombose
, - Aangeboren of verworven vaatafwijkingen vd hersenen of spinale kanaal
o Zoals arterioveneuze malformatie
o Caverneuze malformatie
o Veneuz anomalieën
o Capillaire teleangiëctastieën
Bovenstaande komen voor bij sommige congenitale hartafwijkinge of erfelijke syndromen:
ziekte van Rendu-Osler Weber, Von Hippel Lindau of Cowden syndroom
o Cerebrale aneurysma’s= bij cystenieren (ADPKD) en sommige bw-ziekten (Marfan, Ehlers
Danlos)
o Neurologische klachten: hoofdpijn, insulten, focale neurologische uitval – ontstaan
meestal pas als vaatafwijking gaat groeien of bloeden
o Fibromusculaire dysplasie: (een idiopathische niet-atherosclerotische niet-inflammatoire
systemische aandoening vd middelgrote arteriën)
§ Kan ook hoofd en halsslagaders aantasten -> dissectie, aneurysma’s, stenosen of
AV-fistels mogelijk
§ Gevolg: TIA, herseninfarct of hersenbloeding
- Chronische hypoxemie:
o Bij verschillende hartafwijkingen, chronisch longlijden
o Aandleiding tot cerebrale vaatwandveranderingen -> verstoorde BHB en risico op
cerebrale infracten
o Leidt ook tot diffuse encefalopathie met wittestofafwijkingen
- Acute cerebrale hypoxie:
o Bij kinderen met cyanotische afwijkingen, maar ook bij volwassenen met HRS
o Verder kan een aorta(klep)stenose leiden tot syncopale aanvallen bij inspanning
o Ook mogelijk dat bloeddrukdaling + ernstige stenose in cerebrale arterie -> herseninfarct
of TIA
- Cardiale myxoom: aanleiding tot acute cerebrale hypoxie door hartuitvloedbelemmering en tot
cerebrale embolieën
- Hypertensie bij coarctatio aortae is oorzaak van intracraniële bloedingen bij kinderen
o Kan ook ischemie vh RM veroorzaken
- Chronische hypertensie -> vaatwandveranderingen in middelgrote hersenarteriën
o Spontane intracerebrale bloedingen: 90-95% vd pt voorafgegaan met langdurige
hypertensie, maar ook voor onbloedige beroerte is het een RF
o Kleine vaten lijden van hypertensie: periventriculaire wittestofafwijkingen met een beeld
van cognitieve achteruitgang, loopstoornissen, urine-incontinentie en
primaidebaanstoornissen
- Maligne hypertensie -> hypertensieve encefalopathie (PRES) met neurologische complicaties
- Vasculitiden: kunnen meerdere neurologische verschijnselen geven, vb. cerebrale infarcten en
perifere polyneuropathie
- Ziekte van Behcet: bovenstaande + veneuze sinustrombose
