1. HET BEGRIP PSYCHOMOTORIEK
DIAGNOSTIEK
fundamentele begrippen diagnostiek en behandeling
BACHELOR IN DE LOGOPEDIE EN AUDIOLOGIE
STEPHANIE COPPENS Academiejaar 2020-2021
0
,Inhoud
1. Diagnostiek............................................................................................................................................................3
1.1. Inleiding..........................................................................................................................................................3
1.2. Klinische diagnostiek als onderdeel van het methodisch werken.................................................................5
Methodisch werken in functie van kwaliteitszorg............................................................................................5
Klinische diagnostiek.........................................................................................................................................7
1.3. De diagnostische cyclus gebaseerd op het hypothesetoetens model...........................................................8
Het hypothesetoetsend model.........................................................................................................................8
Van hulpvraag tot cyclus...................................................................................................................................9
Stap 1: De hulpvraag en aanmelding..............................................................................................................11
Stap 2: De klachtenanalyse.............................................................................................................................13
Stap 3: De probleemanalyse...........................................................................................................................16
Stap 4: De verklaringsanalyse..........................................................................................................................18
Stap 5: De indicatieanalyse.............................................................................................................................20
Stap 6: Advisering............................................................................................................................................21
1.4. Verzamelen van onderzoeksgegevens.........................................................................................................22
2. Psychometrische eigenschappen........................................................................................................................24
2.1. Validiteit.......................................................................................................................................................24
2.2. Betrouwbaarheid..........................................................................................................................................25
2.3. Standaardisatie van gegevens en normen...................................................................................................26
3. Testresultaten interpreteren...............................................................................................................................27
3.1. Percentielen.................................................................................................................................................27
3.2. Standaardscores...........................................................................................................................................27
3.3. Z-scores.........................................................................................................................................................30
4. Stappenplan keuze onderzoeksinstrumenten....................................................................................................31
4.1. Stap 1: wat wilt u meten?............................................................................................................................31
4.2. Stap 2: met welk doel wilt u meten?...........................................................................................................32
4.3. Stap 3: met welk soort meetinstrument wilt u meten?...............................................................................32
4.3.1. Soorten onderzoeksinstrumenten.........................................................................................................32
4.3.2. Gestandariseerde verwerking van informatie.......................................................................................34
4.3.3. Soorten onderzoeksprocedures.............................................................................................................34
4.4. Stap 4: hoe vindt u een meetinstrument?...................................................................................................34
4.5. Stap 5: Wat is de hanteerbaarheid?.............................................................................................................35
4.6. Stap 6: Wat is de methodologische kwaliteit?.............................................................................................35
4.7. Stap 7: Hoe analyseert u de gegevens?.......................................................................................................35
4.8. Stap 8: Hoe interpreteert en rapporteert u de gegevens?..........................................................................36
Diagnostiek 1
,5. Tests en ander onderzoeksinstrumenten...........................................................................................................37
5.1. Test: omschrijving........................................................................................................................................37
5.2. Test: kenmerken en methodologische kwaliteit ervan................................................................................37
5.2.1. Efficiëntie...............................................................................................................................................37
5.2.2. Standaardisatie.....................................................................................................................................37
5.2.3. Normering.............................................................................................................................................38
5.2.4. Objectiviteit...........................................................................................................................................39
5.2.5. Betrouwbaarheid...................................................................................................................................40
5.2.6. Validiteit................................................................................................................................................40
5.2.7. Overige kenmerken/terminologie.........................................................................................................41
5.3. Test: Verschijningsvorm...............................................................................................................................44
5.4. Doel van tests...............................................................................................................................................45
5.5. Bruikbaarheid van test.................................................................................................................................46
5.5.1. Uitspraken over een individu.................................................................................................................46
5.5.2. Uitspraken over groepen.......................................................................................................................47
5.5.3. Uitspraken over (de invloed van) situaties en methoden......................................................................47
Diagnostiek 2
, 1. DIAGNOSTIEK
1.1. INLEIDING
Het diagnostisch handelen
= onderdeel van een interventieproces
Een interventie omvat alle handelingen die we stellen om de klachten of problemen van de zorgvrager te
verhelpen.
Een grondige diagnostiek vormt de basis voor een goede behandeling
Voorbeeld 1: Een man met gehoorproblemen komt bij de audioloog. De audioloog voorziet hoorapparaten
langs beide kanten.
Wanneer de audioloog de gehoorgang had gecontroleerd, had hij de oorprop gevonden. Door deze te
verwijderen waren de gehoorapparaten misschien helemaal niet nodig geweest?
Voorbeeld 2: Mama komt met zoon bij de logopedist (vermoedelijk voor spellingsproblemen). Uit de
spellingstest blijkt dat de jongen woorden met d/t finaal verkeerd schrijft, bv hond met een ’t’.
De logopedist start spellingstherapie op.
Wanneer de logopedist grondiger onderzoek had gevoerd, was deze te weten gekomen dat de jongen hond met
een /t/ schrijft omdat hij zegt 1 hont – 2 honten. De jongen kent wel degelijk de spellingsregel. Hier ligt geen
spellingsprobleem aan de basis, maar een taalprobleem. De logopedist moest taaltherapie voorzien.
Test en andere onderzoeksinstrumenten
Bij onze klinische werkzaamheden maken we heel vaak gebruik van test en andere onderzoeksinstrumenten.
We onderzoeken de zorgvragers die zich bij ons aanmelden om volgende redenen:
- Het bepalen of er al dan niet een stoornis aanwezig is
- Het achterhalen van de aard en de ernst van een aanwezige stoornis
- Het in kaart brengen van eventuele vooruitgang na een therapieperiode
Stoornis
Bijvoorbeeld vragenlijsten of observatieschalen kunnen aangewend worden om vast te stellen of er al dan niet
een stoornis is.
Een stoornis Men spreekt van een stoornis indien men op een test percentueel 10 of minder behaalt.
Percentielen Maken een vergelijking mogelijk ten opzichte van 100 andere kinderen.
Percentiel 10 betekent dat er 10 het slechter doen en 90 die het beter doen.
Diagnostiek 3
DIAGNOSTIEK
fundamentele begrippen diagnostiek en behandeling
BACHELOR IN DE LOGOPEDIE EN AUDIOLOGIE
STEPHANIE COPPENS Academiejaar 2020-2021
0
,Inhoud
1. Diagnostiek............................................................................................................................................................3
1.1. Inleiding..........................................................................................................................................................3
1.2. Klinische diagnostiek als onderdeel van het methodisch werken.................................................................5
Methodisch werken in functie van kwaliteitszorg............................................................................................5
Klinische diagnostiek.........................................................................................................................................7
1.3. De diagnostische cyclus gebaseerd op het hypothesetoetens model...........................................................8
Het hypothesetoetsend model.........................................................................................................................8
Van hulpvraag tot cyclus...................................................................................................................................9
Stap 1: De hulpvraag en aanmelding..............................................................................................................11
Stap 2: De klachtenanalyse.............................................................................................................................13
Stap 3: De probleemanalyse...........................................................................................................................16
Stap 4: De verklaringsanalyse..........................................................................................................................18
Stap 5: De indicatieanalyse.............................................................................................................................20
Stap 6: Advisering............................................................................................................................................21
1.4. Verzamelen van onderzoeksgegevens.........................................................................................................22
2. Psychometrische eigenschappen........................................................................................................................24
2.1. Validiteit.......................................................................................................................................................24
2.2. Betrouwbaarheid..........................................................................................................................................25
2.3. Standaardisatie van gegevens en normen...................................................................................................26
3. Testresultaten interpreteren...............................................................................................................................27
3.1. Percentielen.................................................................................................................................................27
3.2. Standaardscores...........................................................................................................................................27
3.3. Z-scores.........................................................................................................................................................30
4. Stappenplan keuze onderzoeksinstrumenten....................................................................................................31
4.1. Stap 1: wat wilt u meten?............................................................................................................................31
4.2. Stap 2: met welk doel wilt u meten?...........................................................................................................32
4.3. Stap 3: met welk soort meetinstrument wilt u meten?...............................................................................32
4.3.1. Soorten onderzoeksinstrumenten.........................................................................................................32
4.3.2. Gestandariseerde verwerking van informatie.......................................................................................34
4.3.3. Soorten onderzoeksprocedures.............................................................................................................34
4.4. Stap 4: hoe vindt u een meetinstrument?...................................................................................................34
4.5. Stap 5: Wat is de hanteerbaarheid?.............................................................................................................35
4.6. Stap 6: Wat is de methodologische kwaliteit?.............................................................................................35
4.7. Stap 7: Hoe analyseert u de gegevens?.......................................................................................................35
4.8. Stap 8: Hoe interpreteert en rapporteert u de gegevens?..........................................................................36
Diagnostiek 1
,5. Tests en ander onderzoeksinstrumenten...........................................................................................................37
5.1. Test: omschrijving........................................................................................................................................37
5.2. Test: kenmerken en methodologische kwaliteit ervan................................................................................37
5.2.1. Efficiëntie...............................................................................................................................................37
5.2.2. Standaardisatie.....................................................................................................................................37
5.2.3. Normering.............................................................................................................................................38
5.2.4. Objectiviteit...........................................................................................................................................39
5.2.5. Betrouwbaarheid...................................................................................................................................40
5.2.6. Validiteit................................................................................................................................................40
5.2.7. Overige kenmerken/terminologie.........................................................................................................41
5.3. Test: Verschijningsvorm...............................................................................................................................44
5.4. Doel van tests...............................................................................................................................................45
5.5. Bruikbaarheid van test.................................................................................................................................46
5.5.1. Uitspraken over een individu.................................................................................................................46
5.5.2. Uitspraken over groepen.......................................................................................................................47
5.5.3. Uitspraken over (de invloed van) situaties en methoden......................................................................47
Diagnostiek 2
, 1. DIAGNOSTIEK
1.1. INLEIDING
Het diagnostisch handelen
= onderdeel van een interventieproces
Een interventie omvat alle handelingen die we stellen om de klachten of problemen van de zorgvrager te
verhelpen.
Een grondige diagnostiek vormt de basis voor een goede behandeling
Voorbeeld 1: Een man met gehoorproblemen komt bij de audioloog. De audioloog voorziet hoorapparaten
langs beide kanten.
Wanneer de audioloog de gehoorgang had gecontroleerd, had hij de oorprop gevonden. Door deze te
verwijderen waren de gehoorapparaten misschien helemaal niet nodig geweest?
Voorbeeld 2: Mama komt met zoon bij de logopedist (vermoedelijk voor spellingsproblemen). Uit de
spellingstest blijkt dat de jongen woorden met d/t finaal verkeerd schrijft, bv hond met een ’t’.
De logopedist start spellingstherapie op.
Wanneer de logopedist grondiger onderzoek had gevoerd, was deze te weten gekomen dat de jongen hond met
een /t/ schrijft omdat hij zegt 1 hont – 2 honten. De jongen kent wel degelijk de spellingsregel. Hier ligt geen
spellingsprobleem aan de basis, maar een taalprobleem. De logopedist moest taaltherapie voorzien.
Test en andere onderzoeksinstrumenten
Bij onze klinische werkzaamheden maken we heel vaak gebruik van test en andere onderzoeksinstrumenten.
We onderzoeken de zorgvragers die zich bij ons aanmelden om volgende redenen:
- Het bepalen of er al dan niet een stoornis aanwezig is
- Het achterhalen van de aard en de ernst van een aanwezige stoornis
- Het in kaart brengen van eventuele vooruitgang na een therapieperiode
Stoornis
Bijvoorbeeld vragenlijsten of observatieschalen kunnen aangewend worden om vast te stellen of er al dan niet
een stoornis is.
Een stoornis Men spreekt van een stoornis indien men op een test percentueel 10 of minder behaalt.
Percentielen Maken een vergelijking mogelijk ten opzichte van 100 andere kinderen.
Percentiel 10 betekent dat er 10 het slechter doen en 90 die het beter doen.
Diagnostiek 3
