Samenvatting financiële aspecten van de gezondheidszorg

1


Juridische, financiële en organisatorische aspecten van de gezondheidszorg

Gezondheidszorgsystemen (Prof. Dr. Kristof Eeckloo)

DEEL 1

BBP ( = bruto binnenlands product) à totale toegevoegde waarde van alle in een land
geproduceerde goederen en diensten gedurende een bepaalde periode

Inleiding

- Doelstellingen gezondheidszorgsysteem ↔ financiële bedreigingen
o Doelstellingen gezondheidszorgsysteem:
 Universele dekking
 Financiële solidariteit
 Billijke toegankelijkheid
 Kwalitatief zorgaanbod
 Preventie
 Paraatheid
o Financiële bedreigingen
 Economische context
 Verouderde bevolking
 Technologische vooruitgang
 Marktmechanismen
- Economic sustainability ↔ fiscal sustainability
o Economic sustainability (economische draagkracht/beheersbaarheid)
 Heeft te maken met groei in gezondheidsuitgaven in verhouding tot BBP
 Uitgaven zijn “onder controle” tot punt waar maatschappelijke kost
gezondheidsuitgaven de toegevoegde waarde door deze uitgaven overstijgt
(steeds relatief tav overige economische activiteit, crf. Opportuniteitskost)
 Kans dat groei in uitgaven economische draagkracht bedreigt is groter in
stagnerende of krimpende economie
 Uitgaven in verhouding tot middelen die beschikbaar zijn (BBP)
 “Is de welvaart die we samen creëren in staat om de uitgaven voor GZ te
dragen?”

, 2




(2009)

 Groei gezondheidsuitgaven tav GDP BBP in 2009 zeer drastisch gezakt à
crisis
 Jaren 2010-2018: vrij gelijkaardige evolutie
 2020 à covid (stijgen gezondheidsuitgaven en daling BBP)
o Fiscal sustainability
 Draagkracht/beheersbaarheid publieke financiering
 Heeft te maken met publieke uitgaven
 Gezondheidszorgsysteem kan economisch beheersbaar zijn, maar niet
houdbaar voor publieke financiën
 Goed ontwikkelde landen = groei uitgaven het sterkst
 “Er kunnen voldoende middelen in de mts beschikbaar zijn (BBP) maar
uitgaven overheid kunnen onder druk komen te staan”




 BE (22 + 55) van alle uitgaven wordt beheerd/georganiseerd door overheid



 Zie illustraties vanaf dia 12

, 3


- Aandeel en type publieke uitgaven in GZHZ typeert sterk gezondheidszorgsystemen
o Hoog aandeel publieke financiering
 Klemtoon op volksgezondheid + gelijke toegang
 Bismarck (Duitsland, Frankrijk, België): via sociale bijdragen
 Beveridge (VK, Scandinavië, Zuid-Europa): via belastingen
o Hoog aandeel private financiering (ziekte of privéverzekeraar) à bv. VS
 Klemtoon op doelmatigheid
o Groeien naar elkaar toe
 Bv. België à sociale bijdragen maar ook belastingen (combinatie)
- GZHZ concurreert met andere publieke noden:
o Aandeel publieke financiering (belastingen of sociale bijdragen) tav totale publieke
financiering gemiddeld in België
o Hoger in bv. VK, Duitsland
o Afhankelijk van:
 Type welvaartstaat
 Demografische kenmerken (bv. hoe ouder bevolking, hoe meer aandacht
spenderen aan ziekte en pensioenen)
- Drie manieren om publieke financiering (fiscal sustainability) gezondheidszorg te beheersen:
1) PUBLIEKE INKOMSTEN ↑
o Rechtstreeks impact op economische draagkracht
o Problemen:
 Gaat economische draagkracht rechtstreeks bedreigen > inkomsten gelinkt
aan arbeid
A) Impact arbeidsmarkt en internationale competitiviteit
B) Politieke beperkingen à zeer delicaat (bv. belastingen verhogen)
2) PUBLIEKE VERPLICHTINGEN ↓
o Moeilijk na vestiging gezondheidszorgsysteem, daarom meestal incrimenteel (stap
voor stap)
o HOE?
 Aanbod ‘uitzuiveren’ van niet-klinische dienstverlening (bv. faciliteiten,
toegangstijden,…)
 Inkomst gerelateerde uitsluitingen
A) Geen dekking boven inkomensgrens
B) Soms systeem van ‘opting out’ (zelf de keuze laten)
C) Maw: inkomen boven bepaalde grens? Zelf organiseren en naar
privé-markt gaan voor ziekteverzekering
D) Nadelen:
 Negatief effect op klinische kwaliteit
 Verlies ‘voice option’ rijkere gebruikers = rijkere
uitsluiten (meest kritische gebruikers > negatieve
impact op klinische kwaliteit)
 Marktfalen private sector
 Informatie gerelateerd
 Begrenzing tussenkomst
A) We laten het aan de gebruikers zelf over (REM geld)
B) Lineaire besparingen aanbieders

, 4




C) Nadelen:
 Taks on the ill (oplossing: maximumfactuur)
 Kan leiden tot minder zorgvraag
 Kwaliteit in gevaar omdat praktijk toont dat
individuele pt vaak niet in staat zijn verschil uit te
maken tussen nodige en onnodige zorg
 Selectieve tussenkomst
A) Bepaalde pakketten of behandelingen uitsluiten (bv. tandzorg)
B) Kan ook tijdelijk zijn (bv. bepaalde behandelingen vertraagd
terugbetalen)
C) Nadelen:
 Bedreigt verschillende doelstellingen
 Billijke toegankelijkheid, solidariteit
 Kan onrechtstreeks economische beheersbaarheid
beïnvloeden (VS) door vlucht naar private markt
 Grote administratieve last indien patiënten kenmerken
verrekend worden
 Complexe, tijdrovende analyses
D) Kan werken indien gericht op niet-kosteneffectieve onderzoeken en
behandelingen
3) MOGELIJKHEID OM WAARDE TE CREEREN VERSTERKEN
o Via aanpassing financieringssysteem OF organisatie gezondheidssysteem
o Economische waarden
 Bijdragen tot economische groei
 Verwijderen van ‘waste’
o Meer uitgaven leiden immers niet evenredig tot betere zorg
 Zie voorbeeld dia 24 (VS)
 Geen rechtstreekse link tussen uitgaven en kwaliteit zorg
A) Spending en avoidable mortality (vermijdbare sterftes indien er
goede GZ aanwezig was)
- Private financiering is (deels) afgestemd op kenmerken publieke financiering
o Types private financiering
 Complementair = dekt eigen bijdragen die door basissysteem ten laste van
de pt gelaten worden
 Supplementair = dekt zorgaanbod dat door basissysteem wordt uitgesloten
 Duplicaat = dekt zelfde zorgaanbod als basissysteem
A) Snellere toegang/meer keuze bij sommigen (omdat je bijvoorbeeld
naar privékliniek kan gaan)
- Aanpassing financieringssysteem vaak gerelateerd aan wijziging organisatie
gezondheidssysteem
o Cfr. Wijziging betaling verstrekkers (incentive praktijkwijziging)
 Bv. zorgtrajecten (bv. pt met nierinsufficiëntie, diabetes)
o Problemen/uitdagingen:
 Gebrek aan info om te sturen (o.a. ongewenste effecten interventie, …)
 Gevestigde belangen (bv. artsen bij wijziging betalingswijze)
- Incentives (stimulans) leiden soms tot perverse effecten