Communicatieve Vaardigheden
Week 1
Lesdoelen
Kent de inhoud van het portfolio en weet waarop dit wordt beoordeeld
Weet wat verpleegkundig redeneren inhoudt
Heeft kennis van het begrip methodisch werken
Heeft kennis van het begrip verpleegkundig proces
Heeft kennis van de 6 stappen van het verpleegkundig proces
Weet wat communicatie is
Weet wat verbale en non-verbale communicatie inhoudt
Heeft kennis van de drie niveaus van communiceren
Weet wat actief luisteren is
Weet wat er verstaan wordt onder aandachtgevend gedrag
Kent verschillende soorten vragen en weet wat de functie ervan is
Heeft zicht op de eigen sterke en zwakke kanten bij het voeren van een gesprek
Kan aandachtspunten formuleren wat betreft eigen communicatieve vaardigheden
Aantekeningen
Verpleegkundig proces
Proces waarin de verpleegkundige aan de hand van problemen een interventie in gang zal zetten
1. Verpleegkundige anamnese/verzamelen en ordenen van gegevens
2. Stellen van de verpleegkundige diagnose
3. Planning en resultaten
4. Planning van interventies
5. Uitvoering van de verpleegkundige zorg
6. Evaluatie
Verpleegplan
Weergave van het verpleegkundig proces
- Belangrijke vragen
1. Wat is er aan de hand?
2. Wat zijn de zorgvragen van de patiënt?
3. Wat zijn de verpleegproblemen? Zijn dat andere problemen dan medische
problemen?
4. Op welke wijze kunnen we hier de nodige informatie over verzamelen en o peen
verpleegkundige wijze in kaart brengen?
5. Wat wil je bereiken?
6. Hoe gaan we dat doen?
7. Hoe weten we dat dit de juiste interventies zijn?
8. Hoe weten we of we ons doel bereikt hebben? En zo niet wat dan?
9. Was dit nou de beste aanpak? En wie bepaalt dit dan?
Verpleegkundig redeneren
Te onderscheiden in
- Diagnostisch redeneren
Besluitvorming waarbij een verpleegkundige diagnose wordt gesteld
- Therapeutisch redeneren
Besluitvorming waarbij verpleegkundig beoogde resultaten, interventies en (behaalde)
resultaten worden vastgelegd
Soorten vragen
Te onderscheiden in
- Open vraag
Vraag met een vraagwoord die niet met ja of nee te beantwoorden is
, - Gesloten vraag
Begint meestal met een werkwoord
- Kunnen allen worden beantwoord met ‘ja’ of ‘nee’
- Explorerende vragen
Vragen die leiden tot de kern
- Kunnen open of gesloten zijn
- Doorvragen
Datgene wat de spreker verteld te verduidelijken
Communicatie
Uitwisselen van informatie (minstens twee personen)
- Je hebt een zender en een ontvanger die een boodschap overbrengen
- Circulair A B
- Miscommunicatie komt voort uit een referentiekader
Onder te verdelen in twee facetten
1. Symbolische informatie
Verbaal- en non-verbale communicatie
- Verbaal
Alles dat met woorden wordt overgebracht
- Non verbaal
Alles qua lichaamstaal
- Gezichtsuitdrukking
- Gebaren
- Intonatie van de stem
- Lichaamshouding
- Uiterlijk en kleding
- Persoonlijke afstand
- Non verbale communicatie is krachtiger dan verbaal omdat verbale
communicatie te manipuleren is
2. Communicatie als de uitwisseling van symbolische informatie
- Referentiekader
Hoe je bent en uit welk milieu je komt en hoe je de communicatie interpreteert
- Alle gedrag is communicatie
Actief luisteren
De luisteraar gaat expliciet na of hij de boodschap van de spreker begrepen heeft
- De patiënt is in staat om
1. Zijn gedachten en verwachtingen te verwoorden en te ordenen
2. Zijn gevoelens te doorgronden en te uiten
3. Zijn wensen en verlangens kenbaar te maken
4. Alternatieven te overdenken
5. Keuzes te maken
- Doel voor verpleegkundige
1. Regie in handen te houden
2. Zorgen voor relevante informatie
3. Veelvoorkomende gespreksfouten te omzeilen
Aandachtgevend gedrag
Voorwaarde voor de patiënt om zijn verhaal te kunnen doen
- Doel
De patiënt uitnodigen om te vertellen over zijn ziek-zijn en wat daaruit voortkomt ervaart
Gedrag bevat
- Oogcontact
- Kunnen omgaan met stiltes
- Kleine verbale aanmoedigingen
, Communicatieve Vaardigheden
Week 2
Lesdoelen
Weet wat er onder de CanMedsrol Zorgverlener verstaan wordt
Weet wat er onder de CanMedsrol Communicator verstaan wordt
Heeft kennis van de classificatiesystematiek van Gordon
Is in staat m.b.v. de 11 gezondheidspatronen van Gordon de gegevens te verzamelen,
ordenen, analyseren en een conclusie te trekken over de gezondheidssituatie van de
zorgvrager
Heeft zicht op wat belangrijk is bij het aangaan van een professionele relatie
Weet wat er onder feedback verstaan wordt en past dit toe
Aantekeningen
CanMedsrol Zorgverlener
1. Kennis van anatomie, fysiologie, pathologie, farmacologie, ontwikkelingspsychologie en
levensfasen van de mens
2. Theoretische modellen gebruiken achter de activiteiten en interventies
3. Complexe zorgscenario’s inschatten, problemen signaleren, interventies kiezen en
uitvoeren en resultaten evalueren
4. Werken volgens richtlijnen
5. Klinisch redeneren
6. Voorbehouden en risicovolle handelingen uitvoeren
7. Zorgrelaties aangaan
8. Initiatieven nemen op het gebied van professionalisering en kwaliteitszorg
CanMedsrol Communicator
1. Effectief communiceren met relevante partijen op verschillende niveaus
2. Professioneel communiceren met diverse zorgvragers en adviezen geven
3. Communiceren met familie/mantelzorgers over de zorgvrager
4. Omgaan met agressie, grensoverschrijdend- en onbegrepen gedrag van zorgvrager en
netwerk
5. Digitaal vaardig
Professionele relatie
1. Beroep uitoefenen met oog op gezondheid en welzijn zorgvrager
2. Professionele standaard uitoefenen
3. Verantwoordelijk en aanspreekbaar op eigen handelen, bejeging en gedrag als
professional
4. Kennis en vaardigheden op peil houden
5. Grenzen kennen van eigen deskundigheid en beroepsverantwoordelijkheid
6. Initiatieven nemen en activiteiten ondersteunen ter bevordering van het beroep en
kwaliteit op de zorg
7. Bijdragen aan veilige zorgverlening
8. Rekening houden met verantwoorde verdeling van middelen
9. Goed voor jezelf zorgen
Feedback
De ander laten weten hoe je zijn boodschap interpreteert, welk effect die interpretatie op je heeft
en wat je daarvan vindt
- Functies
- Positief/ gewenst gedrag ondersteunen of bevestigen
- Correctie van negatief/ niet gewenst gedrag
- Verduidelijkt de relaties tussen mensen
, - Wijze
- Verbaal/ non-verbaal
- Bewust/ onbewust
- Spontaan/ op verzoek
- Formeel/ informeel
-Effectiviteit hangt af van
- De wijze waarop die gegeven wordt (zie regels voor feedback)
- De mate waarin de ontvanger ervoor open staat of bereid is er iets mee te doen
Classificatiesysteem van Gordon
Systeem waarin ordening ontstaat in functionele gezondheidspatronen
1. Gezondheidsbeleving en instandhouding
- Wat de patiënt van zijn gezondheid vindt en hoe hij voor zijn gezondheid zorgt
2. Voeding/stofwisseling
- De opname van vocht en voedsel in verhouding tot de fysiologische behoefte, en
indicatoren van plaatselijke aanwezige voedingsmiddelen
3. Uitscheiding
- Uitscheidingsfunctie van darmen, blaas en de huid
4. Activiteiten
- Geheel van lichaamsbeweging, ontspanning, recreatie en vrijetijdsbesteding (wat
energie kost)
5. Slaap/rust
- Patroon van perioden met slaap, rust en ontspanning verspreid over het etmaal
6. Waarneming/cognitie
- Zintuigelijke waarneming en de cognitieve functies (kwaliteit van zien, horen, ruiken en
proeven)
7. Zelfbeleving
- Hoe ziet de persoon zichzelf? Gaat om de ideeën van de eigen persoon
8. Rollen/relatie
- Belangrijkste rollen en verantwoordelijkheden van de patiënt in zijn huidige
levenssituatie en zijn familie-, gezins-, werk-, en sociale relaties met bijbehorende
verantwoordelijkheden
9. Seksualiteit/voortplanting
- Seksuele relaties, seksualiteitsbeleving en het voortplantingspatroon (en de
ontevredenheden en problemen/subjectieve beleving ervan)
10. Stressverwerking
- Manier waarop iemand in het algemeen met problemen en stress omgaat
11. Waarden/overtuiging
- Betrekking op waarden, normen, doelstellingen en overtuigingen (op basis van iemands
keuzes en beslissingen)
Week 1
Lesdoelen
Kent de inhoud van het portfolio en weet waarop dit wordt beoordeeld
Weet wat verpleegkundig redeneren inhoudt
Heeft kennis van het begrip methodisch werken
Heeft kennis van het begrip verpleegkundig proces
Heeft kennis van de 6 stappen van het verpleegkundig proces
Weet wat communicatie is
Weet wat verbale en non-verbale communicatie inhoudt
Heeft kennis van de drie niveaus van communiceren
Weet wat actief luisteren is
Weet wat er verstaan wordt onder aandachtgevend gedrag
Kent verschillende soorten vragen en weet wat de functie ervan is
Heeft zicht op de eigen sterke en zwakke kanten bij het voeren van een gesprek
Kan aandachtspunten formuleren wat betreft eigen communicatieve vaardigheden
Aantekeningen
Verpleegkundig proces
Proces waarin de verpleegkundige aan de hand van problemen een interventie in gang zal zetten
1. Verpleegkundige anamnese/verzamelen en ordenen van gegevens
2. Stellen van de verpleegkundige diagnose
3. Planning en resultaten
4. Planning van interventies
5. Uitvoering van de verpleegkundige zorg
6. Evaluatie
Verpleegplan
Weergave van het verpleegkundig proces
- Belangrijke vragen
1. Wat is er aan de hand?
2. Wat zijn de zorgvragen van de patiënt?
3. Wat zijn de verpleegproblemen? Zijn dat andere problemen dan medische
problemen?
4. Op welke wijze kunnen we hier de nodige informatie over verzamelen en o peen
verpleegkundige wijze in kaart brengen?
5. Wat wil je bereiken?
6. Hoe gaan we dat doen?
7. Hoe weten we dat dit de juiste interventies zijn?
8. Hoe weten we of we ons doel bereikt hebben? En zo niet wat dan?
9. Was dit nou de beste aanpak? En wie bepaalt dit dan?
Verpleegkundig redeneren
Te onderscheiden in
- Diagnostisch redeneren
Besluitvorming waarbij een verpleegkundige diagnose wordt gesteld
- Therapeutisch redeneren
Besluitvorming waarbij verpleegkundig beoogde resultaten, interventies en (behaalde)
resultaten worden vastgelegd
Soorten vragen
Te onderscheiden in
- Open vraag
Vraag met een vraagwoord die niet met ja of nee te beantwoorden is
, - Gesloten vraag
Begint meestal met een werkwoord
- Kunnen allen worden beantwoord met ‘ja’ of ‘nee’
- Explorerende vragen
Vragen die leiden tot de kern
- Kunnen open of gesloten zijn
- Doorvragen
Datgene wat de spreker verteld te verduidelijken
Communicatie
Uitwisselen van informatie (minstens twee personen)
- Je hebt een zender en een ontvanger die een boodschap overbrengen
- Circulair A B
- Miscommunicatie komt voort uit een referentiekader
Onder te verdelen in twee facetten
1. Symbolische informatie
Verbaal- en non-verbale communicatie
- Verbaal
Alles dat met woorden wordt overgebracht
- Non verbaal
Alles qua lichaamstaal
- Gezichtsuitdrukking
- Gebaren
- Intonatie van de stem
- Lichaamshouding
- Uiterlijk en kleding
- Persoonlijke afstand
- Non verbale communicatie is krachtiger dan verbaal omdat verbale
communicatie te manipuleren is
2. Communicatie als de uitwisseling van symbolische informatie
- Referentiekader
Hoe je bent en uit welk milieu je komt en hoe je de communicatie interpreteert
- Alle gedrag is communicatie
Actief luisteren
De luisteraar gaat expliciet na of hij de boodschap van de spreker begrepen heeft
- De patiënt is in staat om
1. Zijn gedachten en verwachtingen te verwoorden en te ordenen
2. Zijn gevoelens te doorgronden en te uiten
3. Zijn wensen en verlangens kenbaar te maken
4. Alternatieven te overdenken
5. Keuzes te maken
- Doel voor verpleegkundige
1. Regie in handen te houden
2. Zorgen voor relevante informatie
3. Veelvoorkomende gespreksfouten te omzeilen
Aandachtgevend gedrag
Voorwaarde voor de patiënt om zijn verhaal te kunnen doen
- Doel
De patiënt uitnodigen om te vertellen over zijn ziek-zijn en wat daaruit voortkomt ervaart
Gedrag bevat
- Oogcontact
- Kunnen omgaan met stiltes
- Kleine verbale aanmoedigingen
, Communicatieve Vaardigheden
Week 2
Lesdoelen
Weet wat er onder de CanMedsrol Zorgverlener verstaan wordt
Weet wat er onder de CanMedsrol Communicator verstaan wordt
Heeft kennis van de classificatiesystematiek van Gordon
Is in staat m.b.v. de 11 gezondheidspatronen van Gordon de gegevens te verzamelen,
ordenen, analyseren en een conclusie te trekken over de gezondheidssituatie van de
zorgvrager
Heeft zicht op wat belangrijk is bij het aangaan van een professionele relatie
Weet wat er onder feedback verstaan wordt en past dit toe
Aantekeningen
CanMedsrol Zorgverlener
1. Kennis van anatomie, fysiologie, pathologie, farmacologie, ontwikkelingspsychologie en
levensfasen van de mens
2. Theoretische modellen gebruiken achter de activiteiten en interventies
3. Complexe zorgscenario’s inschatten, problemen signaleren, interventies kiezen en
uitvoeren en resultaten evalueren
4. Werken volgens richtlijnen
5. Klinisch redeneren
6. Voorbehouden en risicovolle handelingen uitvoeren
7. Zorgrelaties aangaan
8. Initiatieven nemen op het gebied van professionalisering en kwaliteitszorg
CanMedsrol Communicator
1. Effectief communiceren met relevante partijen op verschillende niveaus
2. Professioneel communiceren met diverse zorgvragers en adviezen geven
3. Communiceren met familie/mantelzorgers over de zorgvrager
4. Omgaan met agressie, grensoverschrijdend- en onbegrepen gedrag van zorgvrager en
netwerk
5. Digitaal vaardig
Professionele relatie
1. Beroep uitoefenen met oog op gezondheid en welzijn zorgvrager
2. Professionele standaard uitoefenen
3. Verantwoordelijk en aanspreekbaar op eigen handelen, bejeging en gedrag als
professional
4. Kennis en vaardigheden op peil houden
5. Grenzen kennen van eigen deskundigheid en beroepsverantwoordelijkheid
6. Initiatieven nemen en activiteiten ondersteunen ter bevordering van het beroep en
kwaliteit op de zorg
7. Bijdragen aan veilige zorgverlening
8. Rekening houden met verantwoorde verdeling van middelen
9. Goed voor jezelf zorgen
Feedback
De ander laten weten hoe je zijn boodschap interpreteert, welk effect die interpretatie op je heeft
en wat je daarvan vindt
- Functies
- Positief/ gewenst gedrag ondersteunen of bevestigen
- Correctie van negatief/ niet gewenst gedrag
- Verduidelijkt de relaties tussen mensen
, - Wijze
- Verbaal/ non-verbaal
- Bewust/ onbewust
- Spontaan/ op verzoek
- Formeel/ informeel
-Effectiviteit hangt af van
- De wijze waarop die gegeven wordt (zie regels voor feedback)
- De mate waarin de ontvanger ervoor open staat of bereid is er iets mee te doen
Classificatiesysteem van Gordon
Systeem waarin ordening ontstaat in functionele gezondheidspatronen
1. Gezondheidsbeleving en instandhouding
- Wat de patiënt van zijn gezondheid vindt en hoe hij voor zijn gezondheid zorgt
2. Voeding/stofwisseling
- De opname van vocht en voedsel in verhouding tot de fysiologische behoefte, en
indicatoren van plaatselijke aanwezige voedingsmiddelen
3. Uitscheiding
- Uitscheidingsfunctie van darmen, blaas en de huid
4. Activiteiten
- Geheel van lichaamsbeweging, ontspanning, recreatie en vrijetijdsbesteding (wat
energie kost)
5. Slaap/rust
- Patroon van perioden met slaap, rust en ontspanning verspreid over het etmaal
6. Waarneming/cognitie
- Zintuigelijke waarneming en de cognitieve functies (kwaliteit van zien, horen, ruiken en
proeven)
7. Zelfbeleving
- Hoe ziet de persoon zichzelf? Gaat om de ideeën van de eigen persoon
8. Rollen/relatie
- Belangrijkste rollen en verantwoordelijkheden van de patiënt in zijn huidige
levenssituatie en zijn familie-, gezins-, werk-, en sociale relaties met bijbehorende
verantwoordelijkheden
9. Seksualiteit/voortplanting
- Seksuele relaties, seksualiteitsbeleving en het voortplantingspatroon (en de
ontevredenheden en problemen/subjectieve beleving ervan)
10. Stressverwerking
- Manier waarop iemand in het algemeen met problemen en stress omgaat
11. Waarden/overtuiging
- Betrekking op waarden, normen, doelstellingen en overtuigingen (op basis van iemands
keuzes en beslissingen)
