HEELKUNDE
ASEPSIE
INTRODUCTIE – WEGWIJZER IN DE OPERATIERUIMTE
VERSCHILLENDE ONDERDELEN VAN EEN OPERATIERUIMTE EN HUN KENMERKEN
Kenmerken
− Zo min mogelijk beweging
o 1 ingang (+ nooddeur) → toegang naar de operatieruimte
is beperkt, nooit doorgang
− Propere vs vuile ruimte
o Proper: operatieruimte, scrub, voorraad steriel materiaal
o Vuil: voorbereiding patiënt (scheren, anesthesie,…),
omkleedruimte
o Verschillende ‘lokalen’, anders bv. een aparte ‘hoek’,
operatie zo ver mogelijk van de voorbereidingsruimte
− Access beeldvorming
Lokalen (idealiter volgende 5 kamers)
1. Voorbereiding patiënt (oa met bedje dier)
2. Opslag steriel materiaal
− Gesloten opslag zodat er geen stof opkomt
− Glas zodat je kan zien hoeveel van iets er nog ligt
− Instrumenten-trolley → oppervlakte trolley = steriele omgeving
3. Voorbereiding chirurg
− Lavabo’s → handhygiëne
o Ver genoeg van het operatieveld (spetters) en ruimte voor opslag steriel materiaal
o Diep genoeg (spatten verminderen) op lendenhoogte
o Bediening infrarood of met elleboog, voet of knie
− Kledij – handschoenen
o Niet nabij het operatieveld (luchtbewegingen minimaliseren), instrumententrolley
4. Operatieruimte
− Glazen deur is heel handig: is iemand bezig? Wie? Teken doen als je iets nodig hebt
− Proper – schoonmaakvriendelijk
o Ronde hoeken (in hoeken kan je nooit goed dwijlen), niet poreus materiaal
− Geen ramen (zorgen voor luchtbeweging en temperatuurswisselingen)
o Als er zijn, zorgen dat ze niet open kunnen (contaminatie)
− Zoveel mogelijk rollend materiaal
o Flexibele inrichting
− Klok (een horloge is niet hygiënisch)
− Toegang beeldmateriaal
− Verwarming idealiter 20-21°C en vochtigheidsgraad 40-60% (tegen
uitdroging, vooral bij abdominale operaties)
− Verlichting vanuit 2 hoeken om schaduw te verhinderen
1
,5. Recovery
− Temperatuur 22-24°C
o Tijdens operatie warmtemat, in recovery niet dus
daarom best de temperatuur iets hoger
− O2
o Bijgeven om recovery te bespoedigen
− Opvolging
− Rustig
− Veilig
DO’S EN DON’TS
Video cornage ’19, don’ts:
− Stro, stoffig, buiten
− Omstaanders (zelfs sigaret)
− Geen handschoenen (wel voldoende handhygiëne, met de middelen die men toen had zo proper
mogelijk)
VOLGORDE VAN INGREPEN
2
,SCHOONMAKEN
− Protocol/draaiboek
− Schoonmaken vóór desinfectie
− Desinfectie met een breed-spectrum (verdunning, temperatuur, contacttijd)
− Wegwerp schoonmaakmateriaal
− Emmers droog bewaren en ondersteboven plaatsen
Voorbeeld schema
Check list? Failing to plan is planning to fail
3
, ASEPSIE
DEFINITIES
Sterilisatie = een fysisch of chemisch proces dat alle micro-organismen (inclusief spores) vernietigt of verwijdert
(van materiaal)
Desinfectie = een fysisch of chemisch proces dat pathogene micro-organismen vernietigt of verwijdert (van
materiaal)
Antisepsis = het proces waarbij pathogene micro-organismen worden verwijderd of vernietigd die aanwezig zijn
op de huid en mucosae
Asepsis = de afwezigheid van pathogene micro-organismen op levend weefsel (geen klinische infectie)
Schoonmaken = het fysiek verwijderen van contaminanten op oppervlakten (stof, aarde, organisch materiaal)
→ instrumentarium = desinfectie/sterilisatie
→ patiënt en chirurg = antisepsis/asepsis
STERILISATIE EN DESINFECTIE VAN CHIRURGISCH MATERIAAL
Sterilisatie/desinfectie van het instrumentarium volgens risicograad (Spaulding)
Stethoscoop steriliseren heeft geen zin want wordt direct terug vuil door de huid (wel zorgen dat het proper is
en pathogene organismen verwijderd zijn, maar dus niet alle micro-organismen verwijderen)
Sterilisatiemethoden (3)
− Thermisch
− Fysisch (gamma stralen) → niet in dagdagelijkse praktijken
− Chemische methoden
o Niet corrosief (soms onvermijdelijk: alcohol = corrosief (prikt), daarna afspoelen met steriel
fysiologisch water of afdrogen met een steriele doek)
o Niet toxisch (toxisch kan leiden tot vergiftigingsverschijnselen)
o Snelle werking
o Betrouwbaar
→ werking producten kennen (voorkeur: snel en betrouwbaar)
Sterilisatie chirurgisch materiaal gebeurt stapsgewijs, eerst schoonmaken:
− Onmiddellijk (anders in water met open scharnier)
− Alle materialen op instrumententafel = gecontamineerd
4
ASEPSIE
INTRODUCTIE – WEGWIJZER IN DE OPERATIERUIMTE
VERSCHILLENDE ONDERDELEN VAN EEN OPERATIERUIMTE EN HUN KENMERKEN
Kenmerken
− Zo min mogelijk beweging
o 1 ingang (+ nooddeur) → toegang naar de operatieruimte
is beperkt, nooit doorgang
− Propere vs vuile ruimte
o Proper: operatieruimte, scrub, voorraad steriel materiaal
o Vuil: voorbereiding patiënt (scheren, anesthesie,…),
omkleedruimte
o Verschillende ‘lokalen’, anders bv. een aparte ‘hoek’,
operatie zo ver mogelijk van de voorbereidingsruimte
− Access beeldvorming
Lokalen (idealiter volgende 5 kamers)
1. Voorbereiding patiënt (oa met bedje dier)
2. Opslag steriel materiaal
− Gesloten opslag zodat er geen stof opkomt
− Glas zodat je kan zien hoeveel van iets er nog ligt
− Instrumenten-trolley → oppervlakte trolley = steriele omgeving
3. Voorbereiding chirurg
− Lavabo’s → handhygiëne
o Ver genoeg van het operatieveld (spetters) en ruimte voor opslag steriel materiaal
o Diep genoeg (spatten verminderen) op lendenhoogte
o Bediening infrarood of met elleboog, voet of knie
− Kledij – handschoenen
o Niet nabij het operatieveld (luchtbewegingen minimaliseren), instrumententrolley
4. Operatieruimte
− Glazen deur is heel handig: is iemand bezig? Wie? Teken doen als je iets nodig hebt
− Proper – schoonmaakvriendelijk
o Ronde hoeken (in hoeken kan je nooit goed dwijlen), niet poreus materiaal
− Geen ramen (zorgen voor luchtbeweging en temperatuurswisselingen)
o Als er zijn, zorgen dat ze niet open kunnen (contaminatie)
− Zoveel mogelijk rollend materiaal
o Flexibele inrichting
− Klok (een horloge is niet hygiënisch)
− Toegang beeldmateriaal
− Verwarming idealiter 20-21°C en vochtigheidsgraad 40-60% (tegen
uitdroging, vooral bij abdominale operaties)
− Verlichting vanuit 2 hoeken om schaduw te verhinderen
1
,5. Recovery
− Temperatuur 22-24°C
o Tijdens operatie warmtemat, in recovery niet dus
daarom best de temperatuur iets hoger
− O2
o Bijgeven om recovery te bespoedigen
− Opvolging
− Rustig
− Veilig
DO’S EN DON’TS
Video cornage ’19, don’ts:
− Stro, stoffig, buiten
− Omstaanders (zelfs sigaret)
− Geen handschoenen (wel voldoende handhygiëne, met de middelen die men toen had zo proper
mogelijk)
VOLGORDE VAN INGREPEN
2
,SCHOONMAKEN
− Protocol/draaiboek
− Schoonmaken vóór desinfectie
− Desinfectie met een breed-spectrum (verdunning, temperatuur, contacttijd)
− Wegwerp schoonmaakmateriaal
− Emmers droog bewaren en ondersteboven plaatsen
Voorbeeld schema
Check list? Failing to plan is planning to fail
3
, ASEPSIE
DEFINITIES
Sterilisatie = een fysisch of chemisch proces dat alle micro-organismen (inclusief spores) vernietigt of verwijdert
(van materiaal)
Desinfectie = een fysisch of chemisch proces dat pathogene micro-organismen vernietigt of verwijdert (van
materiaal)
Antisepsis = het proces waarbij pathogene micro-organismen worden verwijderd of vernietigd die aanwezig zijn
op de huid en mucosae
Asepsis = de afwezigheid van pathogene micro-organismen op levend weefsel (geen klinische infectie)
Schoonmaken = het fysiek verwijderen van contaminanten op oppervlakten (stof, aarde, organisch materiaal)
→ instrumentarium = desinfectie/sterilisatie
→ patiënt en chirurg = antisepsis/asepsis
STERILISATIE EN DESINFECTIE VAN CHIRURGISCH MATERIAAL
Sterilisatie/desinfectie van het instrumentarium volgens risicograad (Spaulding)
Stethoscoop steriliseren heeft geen zin want wordt direct terug vuil door de huid (wel zorgen dat het proper is
en pathogene organismen verwijderd zijn, maar dus niet alle micro-organismen verwijderen)
Sterilisatiemethoden (3)
− Thermisch
− Fysisch (gamma stralen) → niet in dagdagelijkse praktijken
− Chemische methoden
o Niet corrosief (soms onvermijdelijk: alcohol = corrosief (prikt), daarna afspoelen met steriel
fysiologisch water of afdrogen met een steriele doek)
o Niet toxisch (toxisch kan leiden tot vergiftigingsverschijnselen)
o Snelle werking
o Betrouwbaar
→ werking producten kennen (voorkeur: snel en betrouwbaar)
Sterilisatie chirurgisch materiaal gebeurt stapsgewijs, eerst schoonmaken:
− Onmiddellijk (anders in water met open scharnier)
− Alle materialen op instrumententafel = gecontamineerd
4
