Hoofdstuk 1: Kiezen
Keuzes
Zowel mensen als bedrijven maken keuzes.
● Kies ik een product om te gebruiken, voor behoeftebevrediging = consumeren
● Kiest een bedrijf een product om geld mee te verdienen, om winst te maken =
investeren
Je behoeften/wensen zijn altijd groter dan je middelen. Dit is heet schaarste:
Er moet een offer/inspanning geleverd worden om een product te krijgen.
- Het kopen van een brood → kost geld → een schaars product
- Het inademen van buitenlucht → kost geen geld → vrije goederen
● Relatieve schaarste: houdt in dat er om een product te maken andere
productiemiddelen gebruikt moeten worden
● Absolute schaarste: houdt in dat er te weinig van een bepaald goed is
Opofferingskosten
Opofferingsingskosten is de waarde van datgene wat we opofferen om iets te verkrijgen.
● Wat ‘kost’ het op een na beste alternatief
In een ideale situatie gaan mensen de keuzes rangschikken. Dit is niet zo in de werkelijkheid
want je kent niet alle alternatieven of waarden.
Budgetvergelijking
Een budgetvergelijking is een vergelijking die alle combinaties van twee producten
weergeeft die je max met een gegeven budget en gegeven prijs kunt kopen.
● Budget: optelsom van alle middelen die iemand te besteden heeft
● Budgetlijn: Een grafische voorstelling van een budgetvergelijking. Alles wat op of
onder de budgetlijn valt, kan je kopen. Alles erboven niet!
Formule voor budgetlijn:
Budget= Prijs product 1X + Prijs product 2X
X= het aantal
● Budget Verandering: Budgetlijn verschuift naar links als het budget kleiner wordt;
verschuift naar rechts als het groter wordt
● Prijsverandering: Budgetlijn krijgt een andere hellingshoek
Speltheorie
Speltheorie een vergaven van de invloed van andermans keuzen op je eigen keuze.
, ● Simultaan: Mensen weten niet de keuzes van de andere persoon
● Spelers: Spelers nemen de beslissing; ze zijn rationeel en ze willen een zo hoog
mogelijke winst. Ze hebben symmetrische informatie
● Strategie: De speler heeft voor elke situatie een keuze gemaakt. Ze moeten op zoek
gaan naar de dominante strategie, de strategie die het meest oplevert. Daarbij kijk je
alleen naar jezelf.
● Pay-off: De verwachte opbrengst van een strategiekeuze. Alle combinaties van de
keuzes worden weergegeven in een pay-off matrix
● Pay-off matrix: Een overzicht van de opbrengsten die je bij een keuze krijgt
● Evenwicht: De voorspelling van de uitkomst
○ Nash evenwicht: Een Nash evenwicht is een situatie binnen de speltheorie
waarbij geen enkele speler zijn opbrengst kan verbeteren door eenzijdig een
andere keuze te maken. Spelers kunnen dus hun opbrengst niet verbeteren
door alleen zelf van strategie te veranderen. Je hebt elkaar nodig.
Gevangenendilemma
Een gevangenendilemma is een soort speltheorie: bij een gevangenendilemma is de
uitkomst nooit de beste uitkomst.
Waardes
● Nominale: budget uitgedrukt in euro’s
● Reële waarde: wat je met een budget kunt kopen/doen. Koopkracht geeft aan wat je
met je inkomen kan kopen.
○ Bijv: Een bakker kan 2 broden kopen van zijn salaris, dus is zijn reële loon 2.
Herhaald simultaan spel
Een herhaal simultaan spel is wanneer het spel meerdere keren wordt gespeeld, het is het
voordeligst voor de spelers om coöperatief te spelen
Bindende afspraak
Een bindende afspraak is wanneer beide partijen beloven zich er aan te houden
Meeliftersgedrag
Meeliftersgedrag is een situatie waarbij een speler profiteert van anderen
Keuzes
Zowel mensen als bedrijven maken keuzes.
● Kies ik een product om te gebruiken, voor behoeftebevrediging = consumeren
● Kiest een bedrijf een product om geld mee te verdienen, om winst te maken =
investeren
Je behoeften/wensen zijn altijd groter dan je middelen. Dit is heet schaarste:
Er moet een offer/inspanning geleverd worden om een product te krijgen.
- Het kopen van een brood → kost geld → een schaars product
- Het inademen van buitenlucht → kost geen geld → vrije goederen
● Relatieve schaarste: houdt in dat er om een product te maken andere
productiemiddelen gebruikt moeten worden
● Absolute schaarste: houdt in dat er te weinig van een bepaald goed is
Opofferingskosten
Opofferingsingskosten is de waarde van datgene wat we opofferen om iets te verkrijgen.
● Wat ‘kost’ het op een na beste alternatief
In een ideale situatie gaan mensen de keuzes rangschikken. Dit is niet zo in de werkelijkheid
want je kent niet alle alternatieven of waarden.
Budgetvergelijking
Een budgetvergelijking is een vergelijking die alle combinaties van twee producten
weergeeft die je max met een gegeven budget en gegeven prijs kunt kopen.
● Budget: optelsom van alle middelen die iemand te besteden heeft
● Budgetlijn: Een grafische voorstelling van een budgetvergelijking. Alles wat op of
onder de budgetlijn valt, kan je kopen. Alles erboven niet!
Formule voor budgetlijn:
Budget= Prijs product 1X + Prijs product 2X
X= het aantal
● Budget Verandering: Budgetlijn verschuift naar links als het budget kleiner wordt;
verschuift naar rechts als het groter wordt
● Prijsverandering: Budgetlijn krijgt een andere hellingshoek
Speltheorie
Speltheorie een vergaven van de invloed van andermans keuzen op je eigen keuze.
, ● Simultaan: Mensen weten niet de keuzes van de andere persoon
● Spelers: Spelers nemen de beslissing; ze zijn rationeel en ze willen een zo hoog
mogelijke winst. Ze hebben symmetrische informatie
● Strategie: De speler heeft voor elke situatie een keuze gemaakt. Ze moeten op zoek
gaan naar de dominante strategie, de strategie die het meest oplevert. Daarbij kijk je
alleen naar jezelf.
● Pay-off: De verwachte opbrengst van een strategiekeuze. Alle combinaties van de
keuzes worden weergegeven in een pay-off matrix
● Pay-off matrix: Een overzicht van de opbrengsten die je bij een keuze krijgt
● Evenwicht: De voorspelling van de uitkomst
○ Nash evenwicht: Een Nash evenwicht is een situatie binnen de speltheorie
waarbij geen enkele speler zijn opbrengst kan verbeteren door eenzijdig een
andere keuze te maken. Spelers kunnen dus hun opbrengst niet verbeteren
door alleen zelf van strategie te veranderen. Je hebt elkaar nodig.
Gevangenendilemma
Een gevangenendilemma is een soort speltheorie: bij een gevangenendilemma is de
uitkomst nooit de beste uitkomst.
Waardes
● Nominale: budget uitgedrukt in euro’s
● Reële waarde: wat je met een budget kunt kopen/doen. Koopkracht geeft aan wat je
met je inkomen kan kopen.
○ Bijv: Een bakker kan 2 broden kopen van zijn salaris, dus is zijn reële loon 2.
Herhaald simultaan spel
Een herhaal simultaan spel is wanneer het spel meerdere keren wordt gespeeld, het is het
voordeligst voor de spelers om coöperatief te spelen
Bindende afspraak
Een bindende afspraak is wanneer beide partijen beloven zich er aan te houden
Meeliftersgedrag
Meeliftersgedrag is een situatie waarbij een speler profiteert van anderen
