Hoofdstuk 1 Tijd van Jagers en Boeren
tot 3000. v Chr
Beeldmerk van dit tijdvak: Op de achtergrond zie je een grottekening van een
hertenjacht, gevonden in de kloof van Valltorta, Spanje. Op de voorgrond zie je een
aardewerken pot uit Noord-Europa. Deze twee afbeeldingen staan voor de leefwijze van
mensen in de prehistorie: jagen-verzamelen en landbouw
Neanderthalers leven van de jacht en van het verzamelen van voedsel (125.000 jaar geleden,
30.00 v. Chr. uitgestorven)
– rond trekken
– geen steden
– geen schrift
– Steentijd of Paleolithicum: tijd waarin jagers-verzamelaars leefden
– uitvinding landbouw en veeteelt: zelf voedsel verbouwen = op een plek blijven → eerste
boeren
– ontstaan dorpen en steden
– einde prehistorie 3000 v. Chr. bij uitvinding schrift (eerst spijkerschrift voor wetten etc.)
§1.1 Van jagers-verzamelaars naar boeren
KENMERKENDE ASPECTEN: 1) de levenswijze van jagers-verzamelaars
2) ontstaan van de landbouw, landbouwsamenlevingen
Neolithische Revolutie of landbouwrevolutie: de overgang van jagen en verzamelen naar
landbouw in de nieuwe Steentijd. Dit gebeurde omstreeks 11.000 v. Chr. In het Midden-
Oosten, mogelijk veroorzaakt door klimaatveranderingen. In de eeuwen daarna verspreidde de
kennis van de landbouw zich naar Europa.
• Nog geen schrift in deze tijd dus de gevolgen van deze revolutie kunnen alleen
vastgesteld worden aan de hand van ongeschreven bronnen
• Neolithicum: opwarming klimaat waardoor er meer plantensoorten groeiden en er
verbeterde omstandigheden voor de mens waren
Domesticeren: mensen gingen voor eigen gebruik wassen telen en dieren tam maken om deze
te fokken en te houden.
Vruchtbare Halvemaan: boogvorming gebied in het Midden-Oosten (huidige Israël, Irak,
Iran en Syrië) waar de landbouw is ontstaan
gevolgen:
• Bevolking groeit sneller dan in een samenleving van jagers-verzamelaars.
• Boeren worden sedentair (=gaan zich vestigen op een vaste plek bv boerderij)
• andere werktuigen zoals sikkels, ploegen of maalstenen
• gebruik aardewerk
• meer bezittingen → statusverschillen → sociale ongelijkheid → sociale hiërarchie
tot 3000. v Chr
Beeldmerk van dit tijdvak: Op de achtergrond zie je een grottekening van een
hertenjacht, gevonden in de kloof van Valltorta, Spanje. Op de voorgrond zie je een
aardewerken pot uit Noord-Europa. Deze twee afbeeldingen staan voor de leefwijze van
mensen in de prehistorie: jagen-verzamelen en landbouw
Neanderthalers leven van de jacht en van het verzamelen van voedsel (125.000 jaar geleden,
30.00 v. Chr. uitgestorven)
– rond trekken
– geen steden
– geen schrift
– Steentijd of Paleolithicum: tijd waarin jagers-verzamelaars leefden
– uitvinding landbouw en veeteelt: zelf voedsel verbouwen = op een plek blijven → eerste
boeren
– ontstaan dorpen en steden
– einde prehistorie 3000 v. Chr. bij uitvinding schrift (eerst spijkerschrift voor wetten etc.)
§1.1 Van jagers-verzamelaars naar boeren
KENMERKENDE ASPECTEN: 1) de levenswijze van jagers-verzamelaars
2) ontstaan van de landbouw, landbouwsamenlevingen
Neolithische Revolutie of landbouwrevolutie: de overgang van jagen en verzamelen naar
landbouw in de nieuwe Steentijd. Dit gebeurde omstreeks 11.000 v. Chr. In het Midden-
Oosten, mogelijk veroorzaakt door klimaatveranderingen. In de eeuwen daarna verspreidde de
kennis van de landbouw zich naar Europa.
• Nog geen schrift in deze tijd dus de gevolgen van deze revolutie kunnen alleen
vastgesteld worden aan de hand van ongeschreven bronnen
• Neolithicum: opwarming klimaat waardoor er meer plantensoorten groeiden en er
verbeterde omstandigheden voor de mens waren
Domesticeren: mensen gingen voor eigen gebruik wassen telen en dieren tam maken om deze
te fokken en te houden.
Vruchtbare Halvemaan: boogvorming gebied in het Midden-Oosten (huidige Israël, Irak,
Iran en Syrië) waar de landbouw is ontstaan
gevolgen:
• Bevolking groeit sneller dan in een samenleving van jagers-verzamelaars.
• Boeren worden sedentair (=gaan zich vestigen op een vaste plek bv boerderij)
• andere werktuigen zoals sikkels, ploegen of maalstenen
• gebruik aardewerk
• meer bezittingen → statusverschillen → sociale ongelijkheid → sociale hiërarchie
