Rechtsfilosofie B
Hoorcollege 7: De structuur van representatie geradicaliseerd
Overzicht:
1. Samenvatting week 6
2. Een voorbeeld: art. 28 EGV en maatregelen van gelijke werking
3. Terug naar de structuur van rechtsvorming
Samenvatting week 6
Er is een patstelling ontstaan naar aanleiding van het Maastricht-arrest: het BVerfG aan de
ene kant en Koopmans aan de andere kant. Volgens het BVerfG kan er geen sprake zijn van
democratie op het niveau van Europa, omdat er geen Europees volk bestaat. Dit impliceert dat
het Europees Parlement eigenlijk geen democratisch parlement is. Daartegenover staat de
visie van Koopmans die probeert een uitweg te zoeken. We hebben volgens Koopmans geen
politieke representatie nodig, omdat zoiets als een volk niet meer nodig is. Dit geldt niet alleen
in Europees verband, maar ook in internationaal verband. Als je de twee visies bekijkt, dan
verliest Koopmans van het BVerfG. Dit zou betekenen dat het Europese recht op lemen voeten
staat. We zoeken een uitweg in een nieuwe visie van politieke representatie: de alternatieve
visie. Wat is dat nu eigenlijk: representatie?
1. Wat is politieke representatie?
2. Welke handelingen zijn handelingen van politieke representatie?
3. Op welke manier vindt politieke representatie plaats?
De dubbelzinnigheid van representatie zit al opgesloten in de twee zinnen uit art. 20 van de
Duitse Grondwet. Er worden twee betekenissen van het woord ‘volk’ gegeven. Het volk wordt
in de eerste zin gepresenteerd als politieke eenheid. Bovendien is het volk aan de orde als
subject van grondwetgeving. Het volk is de constituerende macht. In een democratie wordt het
volk geacht de grondwet te geven. Dat doet het volk door middel van vertegenwoordigers. Tot
slot is er de gedachte van het volk als soevereine macht. Dat alles zit opgesloten in de eerste
zin van art. 20 lid 2 van de Duitse Grondwet. In de tweede zin wordt verwezen naar het volk
niet meer als politieke eenheid, maar als een veelheid van burgers. Vandaar dat men spreekt
over referenda en verkiezingen. Je krijgt een soort numerieke opvatting van het volk dat je in
staat stelt om vast te stellen wat de meerderheid vindt en wat de minderheid vindt. Je hebt dus
twee betekenissen van het begrip volk die een rol spelen in democratische representatie.
Wat betekent het om te spreken van een volk als politieke eenheid? Er is sprake van een soort
tegenstrijdigheid. Aan de ene kant wordt gesproken over het volk als politieke eenheid, aan de
andere kant wordt het volk begrepen als een veelheid van burgers. Dit kan worden opgelost
door middel van het algemeen belang: de manier waarop het volk als politieke eenheid wordt
gedacht; tegelijkertijd datgene waarover uiteenlopende visies bestaan onder de burgers. Je
moet echter wel invulling geven aan het algemeen belang. Invulling impliceert echter insluiting
en dit impliceert uitsluiting. Dit is de dynamiek van eenheid en verdeeldheid in representatie.
Je komt op voor het algemeen belang. In het proces van invulling geven aan het algemeen
belang, krijg je verdeeldheid over de inhoud van het algemeen belang.
Wat is politieke representatie?
Politieke representatie: het afwezige volk aanwezig stellen
Standaardopvatting: de kiezers/burgers worden gerepresenteerd
Alternatieve visie: de politieke eenheid wordt gerepresenteerd; niet de burgers/kiezers
omdat zij per definitie uiteenlopende visies hebben over het algemeen belang
De politieke eenheid (algemeen belang) moet invulling krijgen – is afwezig
Politieke representatie: het algemeen belang concretiseren
Hoorcollege 7: De structuur van representatie geradicaliseerd
Overzicht:
1. Samenvatting week 6
2. Een voorbeeld: art. 28 EGV en maatregelen van gelijke werking
3. Terug naar de structuur van rechtsvorming
Samenvatting week 6
Er is een patstelling ontstaan naar aanleiding van het Maastricht-arrest: het BVerfG aan de
ene kant en Koopmans aan de andere kant. Volgens het BVerfG kan er geen sprake zijn van
democratie op het niveau van Europa, omdat er geen Europees volk bestaat. Dit impliceert dat
het Europees Parlement eigenlijk geen democratisch parlement is. Daartegenover staat de
visie van Koopmans die probeert een uitweg te zoeken. We hebben volgens Koopmans geen
politieke representatie nodig, omdat zoiets als een volk niet meer nodig is. Dit geldt niet alleen
in Europees verband, maar ook in internationaal verband. Als je de twee visies bekijkt, dan
verliest Koopmans van het BVerfG. Dit zou betekenen dat het Europese recht op lemen voeten
staat. We zoeken een uitweg in een nieuwe visie van politieke representatie: de alternatieve
visie. Wat is dat nu eigenlijk: representatie?
1. Wat is politieke representatie?
2. Welke handelingen zijn handelingen van politieke representatie?
3. Op welke manier vindt politieke representatie plaats?
De dubbelzinnigheid van representatie zit al opgesloten in de twee zinnen uit art. 20 van de
Duitse Grondwet. Er worden twee betekenissen van het woord ‘volk’ gegeven. Het volk wordt
in de eerste zin gepresenteerd als politieke eenheid. Bovendien is het volk aan de orde als
subject van grondwetgeving. Het volk is de constituerende macht. In een democratie wordt het
volk geacht de grondwet te geven. Dat doet het volk door middel van vertegenwoordigers. Tot
slot is er de gedachte van het volk als soevereine macht. Dat alles zit opgesloten in de eerste
zin van art. 20 lid 2 van de Duitse Grondwet. In de tweede zin wordt verwezen naar het volk
niet meer als politieke eenheid, maar als een veelheid van burgers. Vandaar dat men spreekt
over referenda en verkiezingen. Je krijgt een soort numerieke opvatting van het volk dat je in
staat stelt om vast te stellen wat de meerderheid vindt en wat de minderheid vindt. Je hebt dus
twee betekenissen van het begrip volk die een rol spelen in democratische representatie.
Wat betekent het om te spreken van een volk als politieke eenheid? Er is sprake van een soort
tegenstrijdigheid. Aan de ene kant wordt gesproken over het volk als politieke eenheid, aan de
andere kant wordt het volk begrepen als een veelheid van burgers. Dit kan worden opgelost
door middel van het algemeen belang: de manier waarop het volk als politieke eenheid wordt
gedacht; tegelijkertijd datgene waarover uiteenlopende visies bestaan onder de burgers. Je
moet echter wel invulling geven aan het algemeen belang. Invulling impliceert echter insluiting
en dit impliceert uitsluiting. Dit is de dynamiek van eenheid en verdeeldheid in representatie.
Je komt op voor het algemeen belang. In het proces van invulling geven aan het algemeen
belang, krijg je verdeeldheid over de inhoud van het algemeen belang.
Wat is politieke representatie?
Politieke representatie: het afwezige volk aanwezig stellen
Standaardopvatting: de kiezers/burgers worden gerepresenteerd
Alternatieve visie: de politieke eenheid wordt gerepresenteerd; niet de burgers/kiezers
omdat zij per definitie uiteenlopende visies hebben over het algemeen belang
De politieke eenheid (algemeen belang) moet invulling krijgen – is afwezig
Politieke representatie: het algemeen belang concretiseren
