Algemene economie en bedrijfsomgeving
Hoofdstuk 19 Vermogensmarkten
Vraag naar en aanbod van geld komen bij elkaar op de vermogensmarkten.
§1 Functies en indeling van de vermogensmarkten
19.1.1 Functies van de vermogensmarkten
De vermogensmarkt is de markt waarop huishoudens schuldbekentenissen verhandelen in
ruil voor geld. Marktpartijen die geld nodig hebben, bieden schuldbekentenissen
(bijvoorbeeld een obligatie) aan. Marktpartijen die geld overhebben, vragen
schuldbekentenissen. De rente zorgt ervoor dat er evenwicht tussen vraag en aanbod op de
vermogensmarkt ontstaat.
Meestal leggen marktpartijen de schuldbekentenis vast in de vorm van een contract. Hierin
nemen zij de leningvoorwaarden op, zoals de hoogte van de rente en aflossingstermijnen.
Een andere manier om een schuldbekentenis vast te leggen is met een waardepapier
(bijvoorbeeld een obligatie). Het grote voordeel van waardepapieren is dat ze goed
verhandelbaar zijn. De vermogensmarkt heeft een belangrijke functie, omdat ze
geldoverschotten en -tekorten in een economie bij elkaar brengt en op elkaar afstemt.
Huishoudens vertrouwen hun spaargeld toe aan financiële instellingen. Deze gebruiken dat
geld om krediet te verlenen. Spaarders vertrouwen vaak kleine bedragen voor een korte
termijn aan financiële instellingen toe. Ze willen ook weinig risico lopen. Geldvragers hebben
juist vaak grote bedragen voor een lange termijn nodig. Leningen aan bedrijven en gezinnen
zijn bovendien niet zonder risico.
De vermogensmarkt zorgt voor de transformatie van geld naar omvang, termijn en risico.
Zo bundelen banken veel kleine, kortlopende spaartegoeden van gezinnen in grote,
langlopende leningen aan bedrijven. Zij zorgen er via een gespreide kredietportefeuille ook
voor dat het risico voor de spaarder beperkt blijft.
19.1.2 Indeling van de vermogensmarkten
Je kunt de vermogensmarkten in delen aan de hand van 2 criteria:
1. Resterende looptijd van een schuldbekentenis
2. Vraag of er nieuwe of bestaande schuldbekentenissen worden verhandeld
, De looptijd van schuldbekentenissen kan variëren van een dag tot een zeer lange periode.
Aan de hand van de resterende looptijd van een schuldbekentenis wordt de geld- en
kapitaalmarkt onderscheiden.
Op de geldmarkt verhandelen marktpartijen schuldbekentenissen met een resterende
looptijd van 2 jaar of korter. Let wel: het gaat om de resterende looptijd van de
schuldbekentenissen. Obligaties met een oorspronkelijke looptijd van 10 jaar en een
resterende looptijd van 1 jaar reken je dus tot de geldmarkt.
Op de kapitaalmarkt verhandelen marktpartijen schuldbekentenissen met een resterende
looptijd van meer dan 2 jaar. Op deze markt kunnen bedrijven, gezinnen en overheid terecht
voor een langdurige behoefte aan liquide middelen.
Je kunt de vermogensmarkt ook indelen aan de hand van de vraag of er nieuwe of
bestaande schuldbekentenissen worden verhandeld.
Op de primaire markt verhandelen marktpartijen nieuwe schuldbekentenissen. Bijvoorbeeld
de uitgifte van nieuwe staatsobligaties.
Op de secundaire markt handelen huishoudens in bestaande schuldbekentenissen. Op de
tweedehandsmarkt verwisselen vooral waardepapieren (zoals aandelen en obligaties) van
eigenaar. Bijvoorbeeld de handel op de effectenbeurs. De secundaire markt is belangrijk
voor het financiële systeem. Op de tweedehandsmarkt kunnen huishoudens die tijdelijk geld
overhebben waardepapieren met een lange looptijd (zoals obligaties) kopen. Zij kunnen ze
op de secundaire markt namelijk snel weer verkopen in ruil voor geld.
§2 Geldmarkt
De geldmarkt is de markt voor schuldbekentenissen met een resterende looptijd van 2 jaar
of korter. Je kunt de geldmarkt onderverdelen in 2 deelmarkten: de groothandelsmarkt en
detailhandelsmarkt.
Op de groothandelsmarkt verhandelen grote marktpartijen zoals banken, overheid,
institutionele beleggers (pensioenfondsen en levensverzekeringsmaatschappijen) en enkele
zeer grote bedrijven geld. Zowel de marktpartijen als de verhandelde bedragen zijn op deze
markt groot.
De rente op de groothandelsmarkt is Euribor (Euro Interbank Offered Rate). Dit is de rente
die banken elkaar in rekening brengen voor kortlopende leningen. Voor grote bedrijven is
Euribor de basis voor rente op een lening of deposito.
Het midden- en kleinbedrijf en consumenten verhandelen geld met financiële instellingen op
de detailhandelsmarkt. Als ze geld lenen van een bank betalen ze de debetrente. Als ze
geld toevertrouwen aan een bank ontvangen ze de creditrente.
19.2.1 Groothandel op de geldmarkt
Euribor is het rentetarief dat banken elkaar in rekening brengen. Voor elke looptijd is er een
Euribortarief. Meestal neem je de driemaands Euribor als maatstaf voor de hoogte van de
geldmarktrente. De ontwikkeling van de geldmarktrente in het eurogebied is hieronder
afgebeeld.
Hoofdstuk 19 Vermogensmarkten
Vraag naar en aanbod van geld komen bij elkaar op de vermogensmarkten.
§1 Functies en indeling van de vermogensmarkten
19.1.1 Functies van de vermogensmarkten
De vermogensmarkt is de markt waarop huishoudens schuldbekentenissen verhandelen in
ruil voor geld. Marktpartijen die geld nodig hebben, bieden schuldbekentenissen
(bijvoorbeeld een obligatie) aan. Marktpartijen die geld overhebben, vragen
schuldbekentenissen. De rente zorgt ervoor dat er evenwicht tussen vraag en aanbod op de
vermogensmarkt ontstaat.
Meestal leggen marktpartijen de schuldbekentenis vast in de vorm van een contract. Hierin
nemen zij de leningvoorwaarden op, zoals de hoogte van de rente en aflossingstermijnen.
Een andere manier om een schuldbekentenis vast te leggen is met een waardepapier
(bijvoorbeeld een obligatie). Het grote voordeel van waardepapieren is dat ze goed
verhandelbaar zijn. De vermogensmarkt heeft een belangrijke functie, omdat ze
geldoverschotten en -tekorten in een economie bij elkaar brengt en op elkaar afstemt.
Huishoudens vertrouwen hun spaargeld toe aan financiële instellingen. Deze gebruiken dat
geld om krediet te verlenen. Spaarders vertrouwen vaak kleine bedragen voor een korte
termijn aan financiële instellingen toe. Ze willen ook weinig risico lopen. Geldvragers hebben
juist vaak grote bedragen voor een lange termijn nodig. Leningen aan bedrijven en gezinnen
zijn bovendien niet zonder risico.
De vermogensmarkt zorgt voor de transformatie van geld naar omvang, termijn en risico.
Zo bundelen banken veel kleine, kortlopende spaartegoeden van gezinnen in grote,
langlopende leningen aan bedrijven. Zij zorgen er via een gespreide kredietportefeuille ook
voor dat het risico voor de spaarder beperkt blijft.
19.1.2 Indeling van de vermogensmarkten
Je kunt de vermogensmarkten in delen aan de hand van 2 criteria:
1. Resterende looptijd van een schuldbekentenis
2. Vraag of er nieuwe of bestaande schuldbekentenissen worden verhandeld
, De looptijd van schuldbekentenissen kan variëren van een dag tot een zeer lange periode.
Aan de hand van de resterende looptijd van een schuldbekentenis wordt de geld- en
kapitaalmarkt onderscheiden.
Op de geldmarkt verhandelen marktpartijen schuldbekentenissen met een resterende
looptijd van 2 jaar of korter. Let wel: het gaat om de resterende looptijd van de
schuldbekentenissen. Obligaties met een oorspronkelijke looptijd van 10 jaar en een
resterende looptijd van 1 jaar reken je dus tot de geldmarkt.
Op de kapitaalmarkt verhandelen marktpartijen schuldbekentenissen met een resterende
looptijd van meer dan 2 jaar. Op deze markt kunnen bedrijven, gezinnen en overheid terecht
voor een langdurige behoefte aan liquide middelen.
Je kunt de vermogensmarkt ook indelen aan de hand van de vraag of er nieuwe of
bestaande schuldbekentenissen worden verhandeld.
Op de primaire markt verhandelen marktpartijen nieuwe schuldbekentenissen. Bijvoorbeeld
de uitgifte van nieuwe staatsobligaties.
Op de secundaire markt handelen huishoudens in bestaande schuldbekentenissen. Op de
tweedehandsmarkt verwisselen vooral waardepapieren (zoals aandelen en obligaties) van
eigenaar. Bijvoorbeeld de handel op de effectenbeurs. De secundaire markt is belangrijk
voor het financiële systeem. Op de tweedehandsmarkt kunnen huishoudens die tijdelijk geld
overhebben waardepapieren met een lange looptijd (zoals obligaties) kopen. Zij kunnen ze
op de secundaire markt namelijk snel weer verkopen in ruil voor geld.
§2 Geldmarkt
De geldmarkt is de markt voor schuldbekentenissen met een resterende looptijd van 2 jaar
of korter. Je kunt de geldmarkt onderverdelen in 2 deelmarkten: de groothandelsmarkt en
detailhandelsmarkt.
Op de groothandelsmarkt verhandelen grote marktpartijen zoals banken, overheid,
institutionele beleggers (pensioenfondsen en levensverzekeringsmaatschappijen) en enkele
zeer grote bedrijven geld. Zowel de marktpartijen als de verhandelde bedragen zijn op deze
markt groot.
De rente op de groothandelsmarkt is Euribor (Euro Interbank Offered Rate). Dit is de rente
die banken elkaar in rekening brengen voor kortlopende leningen. Voor grote bedrijven is
Euribor de basis voor rente op een lening of deposito.
Het midden- en kleinbedrijf en consumenten verhandelen geld met financiële instellingen op
de detailhandelsmarkt. Als ze geld lenen van een bank betalen ze de debetrente. Als ze
geld toevertrouwen aan een bank ontvangen ze de creditrente.
19.2.1 Groothandel op de geldmarkt
Euribor is het rentetarief dat banken elkaar in rekening brengen. Voor elke looptijd is er een
Euribortarief. Meestal neem je de driemaands Euribor als maatstaf voor de hoogte van de
geldmarktrente. De ontwikkeling van de geldmarktrente in het eurogebied is hieronder
afgebeeld.
