Klinische Neurologie
Hoofdstuk 19 Veranderd bewustzijn
19.1 Optimaal bewustzijn wordt gekenmerkt door een wakkere toestand, gerichte aandacht en
normaal functioneren
Een bewustzijnsstoornis is niet alleen een gedaald bewustzijn, het bewustzijn kan ook veranderd zijn.
Dit is bijvoorbeeld misinterpretatie van omgeving en moeite me aandacht richten. De grenzen zijn
niet altijd duidelijk. Voor een intacte hersenfunctie moet goede doorbloeding zijn, met voldoende
zuurstof voorziening en voedingsstoffen. Ontregeling van electrische activiteit in de cortex kan leiden
tot bewustzijnsverlies. Het niveau van bewustzijn wordt vanuit het FR gestuurd, via banen die door
de thalamus naar de cortex cerebri lopen: het ascenderende reticulaire activerende systeem (ARAS).
Het FR ontvangt sensorische stimuli die alertheid beïnvloeden. De neurotransmitter serotonine is
hierbij betrokken.
Ook aandacht wordt vanuit ARAS gereguleerd, met noradrenaline. Bij beschadiging van het ARAS
treedt langer durend pathologisch verminderd bewustzijn op waarbij onfysiologische prikkels nodig
zijn om de patiënt te activeren. Men spreekt van Coma. De inhoud van bewustzijn en het adequaat
opnemen/interpreteren van gebeurtenissen uit de omgeving en in het organisme zelf is een functie
van de cortex cerebri en dopamine is hierbij van belang.
19.2 Voor een coma moet zo spoedig mogelijk een verklaring worden gevonden
Indien een coma veroorzaakt is door een beschadiging van hersenweefsel, is dit een structurele
oorzaak. Structurele beschadiging of functieverlies van beide hemisferen kan tot coma leiden. Ook
schade aan hersenstam of verbindingen hier naar toe kan leiden tot coma. Metabole regeling leidt
ook tot coma, hier is een wijdverspreide aantasting van hersenfunctie, die niet beperkt is tot de
functies van de hersenstam. Wanneer in neurologisch onderzoek asymmetrie wordt gevonden, is er
zeer waarschijnlijk sprake van een intracraniële oorzaak. Bij structurele oorzaak treedt er
pupilsymmetrie/stijfheid op. Bij metabool coma zijn oculocefale reacties ontremd.
19.3 inklemmingssyndromen verlopen volgens wetmatigheden
Het schedel is dicht. Indien volume in de schedel toeneemt, zal de druk verhogen en ontstaat er
verschuiving van hersenstructuren. Verhoging druk zorgt voor verhoogde hartslag en vertraging van
hartfrequentie. Indien er veel verschuift, leidt dit tot inklemming.
Er zijn verschillende soorten van inklemming:
Subfalciene inklemming hersenweefsel wordt van opzij onder de falx gedrukt, met gevolg
dat er bifrontale ischemie optreedt met paraparese, incontinentie voor urine en mentale
verandering
Transtentoriële inklemming Centraal van boven, van opzij of van onderen. Beloop
verschilt.
Opwaartse transtentoriële herniatie worden structuren omhoog gedrukt door
tentoriumspleet, met gevolg dat verschijnselen van het mesencephalon en vervolgens lagere
delen ontstaan.
Hoofdstuk 19 Veranderd bewustzijn
19.1 Optimaal bewustzijn wordt gekenmerkt door een wakkere toestand, gerichte aandacht en
normaal functioneren
Een bewustzijnsstoornis is niet alleen een gedaald bewustzijn, het bewustzijn kan ook veranderd zijn.
Dit is bijvoorbeeld misinterpretatie van omgeving en moeite me aandacht richten. De grenzen zijn
niet altijd duidelijk. Voor een intacte hersenfunctie moet goede doorbloeding zijn, met voldoende
zuurstof voorziening en voedingsstoffen. Ontregeling van electrische activiteit in de cortex kan leiden
tot bewustzijnsverlies. Het niveau van bewustzijn wordt vanuit het FR gestuurd, via banen die door
de thalamus naar de cortex cerebri lopen: het ascenderende reticulaire activerende systeem (ARAS).
Het FR ontvangt sensorische stimuli die alertheid beïnvloeden. De neurotransmitter serotonine is
hierbij betrokken.
Ook aandacht wordt vanuit ARAS gereguleerd, met noradrenaline. Bij beschadiging van het ARAS
treedt langer durend pathologisch verminderd bewustzijn op waarbij onfysiologische prikkels nodig
zijn om de patiënt te activeren. Men spreekt van Coma. De inhoud van bewustzijn en het adequaat
opnemen/interpreteren van gebeurtenissen uit de omgeving en in het organisme zelf is een functie
van de cortex cerebri en dopamine is hierbij van belang.
19.2 Voor een coma moet zo spoedig mogelijk een verklaring worden gevonden
Indien een coma veroorzaakt is door een beschadiging van hersenweefsel, is dit een structurele
oorzaak. Structurele beschadiging of functieverlies van beide hemisferen kan tot coma leiden. Ook
schade aan hersenstam of verbindingen hier naar toe kan leiden tot coma. Metabole regeling leidt
ook tot coma, hier is een wijdverspreide aantasting van hersenfunctie, die niet beperkt is tot de
functies van de hersenstam. Wanneer in neurologisch onderzoek asymmetrie wordt gevonden, is er
zeer waarschijnlijk sprake van een intracraniële oorzaak. Bij structurele oorzaak treedt er
pupilsymmetrie/stijfheid op. Bij metabool coma zijn oculocefale reacties ontremd.
19.3 inklemmingssyndromen verlopen volgens wetmatigheden
Het schedel is dicht. Indien volume in de schedel toeneemt, zal de druk verhogen en ontstaat er
verschuiving van hersenstructuren. Verhoging druk zorgt voor verhoogde hartslag en vertraging van
hartfrequentie. Indien er veel verschuift, leidt dit tot inklemming.
Er zijn verschillende soorten van inklemming:
Subfalciene inklemming hersenweefsel wordt van opzij onder de falx gedrukt, met gevolg
dat er bifrontale ischemie optreedt met paraparese, incontinentie voor urine en mentale
verandering
Transtentoriële inklemming Centraal van boven, van opzij of van onderen. Beloop
verschilt.
Opwaartse transtentoriële herniatie worden structuren omhoog gedrukt door
tentoriumspleet, met gevolg dat verschijnselen van het mesencephalon en vervolgens lagere
delen ontstaan.
