Scheikunde Hoofdstuk 3: Bouw van stoffen
3.1 Atoommodel:
Atomen bestaan uit een positief geladen atoomkern en daaromheen schillen met
elektronen. Elektronen zijn negatief geladen. Elke schil kan een andere hoeveelheid
elektronen bevatten. De eerste drie elektronenschillen zijn de K-, L- en M-schil.
Schil Maximum aantal elektronen
K 2
L 8
M 18
Atoommodel:
De kern van een atoom bestaat uit positief geladen protonen en ongeladen (neutrale)
neutronen. De massa van protonen is vrijwel hetzelfde als die van neutronen. De massa van
een proton kan worden uitgedrukt in atomaire massa-eenheid, u (unit).
In neutraal geladen atomen zijn er evenveel protonen in de kern aanwezig als elektronen in
de schillen eromheen. De totale lading van het atoom is dan nul.
Deeltje Plaats Lading (e) Massa (u)
Proton (p+) Atoomkern 1+ 1,0
Neutron (n) Atoomkern 0 1,0
Elektron (e-) Elektronenwolk 1- ---------------------------
Het atoomnummer komt overeen met het aantal protonen in de kern. Zo heeft waterstof
één proton in de kern en dus atoomnummer 1.
De som van het aantal protonen en neutronen noem je het massagetal, omdat een proton
en een neutron ongeveer evenveel wegen.
atoomnummer = aantal protonen = aantal elektronen
massagetal = aantal protonen + aantal neutronen
Het aantal neutronen in de kern van een atoom kan soms variëren, terwijl het aantal
protonen hetzelfde is. Atomen met eenzelfde atoomnummer, maar een ander massagetal
heten isotopen.
Om isotopen van elkaar te kunnen onderscheiden, moet het massagetal vermeld staan. Dat
kan door achter het atoomsymbool het massagetal te plaatsen, bijvoorbeeld Ne-20 en Ne-
22. Neon-20 en Neon-22 zijn isotopen. Neon-22 heeft twee neutronen meer dan Neon-20.
, 3.2 Metalen en zouten:
Het elektrisch geleidingsvermogen van een stof is een belangrijke stofeigenschap. Elektrische
stroom is bewegende lading. Een stof die elektrische stroom geleidt, moet dus aan twee
voorwaarden voldoen:
1. De stof moet geladen deeltjes bevatten.
2. Deze geladen deeltjes kunnen vrij door de stof bewegen.
Groep stoffen Geleidbaarheid in Geleidbaarheid in Atomaire
vaste fase vloeibare fase samenstelling
Metalen Ja Ja metaalatomen
Zouten Nee Ja allebei
Moleculaire stoffen Nee Nee niet-metaalatomen
Wanneer aan een van die twee voorwaarden niet wordt voldaan, geleidt een stof niet.
De indeling van stoffen zegt ook iets over hun elektrische geleidbaarheid:
Eigenschappen metalen:
Het grootste deel van de niet-ontleedbare stoffen behoort tot de groep van de metalen.
Metalen kun je herkennen aan de volgende algemene stofeigenschappen:
Ze geleiden warmte en elektrische stroom goed.
Ze hebben een glanzend oppervlak als ze gepolijst zijn.
Ze hebben vaak een hoog smelt- en kookpunt.
Ze zijn buigzaam en bij hoge temperatuur goed vervormbaar.
Als metaalatomen naast elkaar in een metaalrooster zitten, dan kunnen de elektronen uit de
buitenste schil zich vrij bewegen door het metaalrooster. Door de sterke aantrekkingskracht
tussen de positieve en de negatieve elektronen, de metaalbinding, worden de atomen in het
metaalrooster stevig bij elkaar gehouden.
Edele en Onedele Metalen:
Metalen kunnen onderling sterk verschillen in de mate waarin ze reageren met water en
zuurstof. Metalen die niet of nauwelijks met water en zuurstof reageren, noem je de
edelmetalen. Hoe edeler een metaal is, hoe moeilijker het reageert met water en zuurstof.
Een metaal dat makkelijk met water en zuurstof reageert, noem je onedel. Onedele metalen
worden aangetast door stoffen in de lucht, met name zuurstof en water. Dat verschijnsel
heet corrosie. Wanneer ijzer in vochtige lucht wordt aangetast, ontstaat roest. Roest is dus
de corrosie van ijzer.
3.1 Atoommodel:
Atomen bestaan uit een positief geladen atoomkern en daaromheen schillen met
elektronen. Elektronen zijn negatief geladen. Elke schil kan een andere hoeveelheid
elektronen bevatten. De eerste drie elektronenschillen zijn de K-, L- en M-schil.
Schil Maximum aantal elektronen
K 2
L 8
M 18
Atoommodel:
De kern van een atoom bestaat uit positief geladen protonen en ongeladen (neutrale)
neutronen. De massa van protonen is vrijwel hetzelfde als die van neutronen. De massa van
een proton kan worden uitgedrukt in atomaire massa-eenheid, u (unit).
In neutraal geladen atomen zijn er evenveel protonen in de kern aanwezig als elektronen in
de schillen eromheen. De totale lading van het atoom is dan nul.
Deeltje Plaats Lading (e) Massa (u)
Proton (p+) Atoomkern 1+ 1,0
Neutron (n) Atoomkern 0 1,0
Elektron (e-) Elektronenwolk 1- ---------------------------
Het atoomnummer komt overeen met het aantal protonen in de kern. Zo heeft waterstof
één proton in de kern en dus atoomnummer 1.
De som van het aantal protonen en neutronen noem je het massagetal, omdat een proton
en een neutron ongeveer evenveel wegen.
atoomnummer = aantal protonen = aantal elektronen
massagetal = aantal protonen + aantal neutronen
Het aantal neutronen in de kern van een atoom kan soms variëren, terwijl het aantal
protonen hetzelfde is. Atomen met eenzelfde atoomnummer, maar een ander massagetal
heten isotopen.
Om isotopen van elkaar te kunnen onderscheiden, moet het massagetal vermeld staan. Dat
kan door achter het atoomsymbool het massagetal te plaatsen, bijvoorbeeld Ne-20 en Ne-
22. Neon-20 en Neon-22 zijn isotopen. Neon-22 heeft twee neutronen meer dan Neon-20.
, 3.2 Metalen en zouten:
Het elektrisch geleidingsvermogen van een stof is een belangrijke stofeigenschap. Elektrische
stroom is bewegende lading. Een stof die elektrische stroom geleidt, moet dus aan twee
voorwaarden voldoen:
1. De stof moet geladen deeltjes bevatten.
2. Deze geladen deeltjes kunnen vrij door de stof bewegen.
Groep stoffen Geleidbaarheid in Geleidbaarheid in Atomaire
vaste fase vloeibare fase samenstelling
Metalen Ja Ja metaalatomen
Zouten Nee Ja allebei
Moleculaire stoffen Nee Nee niet-metaalatomen
Wanneer aan een van die twee voorwaarden niet wordt voldaan, geleidt een stof niet.
De indeling van stoffen zegt ook iets over hun elektrische geleidbaarheid:
Eigenschappen metalen:
Het grootste deel van de niet-ontleedbare stoffen behoort tot de groep van de metalen.
Metalen kun je herkennen aan de volgende algemene stofeigenschappen:
Ze geleiden warmte en elektrische stroom goed.
Ze hebben een glanzend oppervlak als ze gepolijst zijn.
Ze hebben vaak een hoog smelt- en kookpunt.
Ze zijn buigzaam en bij hoge temperatuur goed vervormbaar.
Als metaalatomen naast elkaar in een metaalrooster zitten, dan kunnen de elektronen uit de
buitenste schil zich vrij bewegen door het metaalrooster. Door de sterke aantrekkingskracht
tussen de positieve en de negatieve elektronen, de metaalbinding, worden de atomen in het
metaalrooster stevig bij elkaar gehouden.
Edele en Onedele Metalen:
Metalen kunnen onderling sterk verschillen in de mate waarin ze reageren met water en
zuurstof. Metalen die niet of nauwelijks met water en zuurstof reageren, noem je de
edelmetalen. Hoe edeler een metaal is, hoe moeilijker het reageert met water en zuurstof.
Een metaal dat makkelijk met water en zuurstof reageert, noem je onedel. Onedele metalen
worden aangetast door stoffen in de lucht, met name zuurstof en water. Dat verschijnsel
heet corrosie. Wanneer ijzer in vochtige lucht wordt aangetast, ontstaat roest. Roest is dus
de corrosie van ijzer.
