2023
Bloed
UNIVERSITEIT ANTWERPEN – GENEESKUNDE BACHELOR 1 – BLOED 1
,1
,1.Biochemie van de bloedgroepen
1.1 Definities en functie
• Bloedgroep:
➢ iedere variatie of polymorfisme waargenomen in bloed
➢ In praktijk: beperkt tot AG aan oppervlak van bloedcellen
▪ In praktijk: vooral rode bloedcellen
▪ (wbc: HLA; plt: HPA)
• Bloedgroepsysteem:
➢ 1 of meerdere bloedgroep AG
➢ Gecontroleerd door 1 enkel gen of cluster van 2 of 3 homologe genen
➢ Bloedgroepsystemen zijn bijgevolg verschillend
• Je hebt natuurlijke antistoffen en niet natuurlijke antistoffen in je bloed. Niet natuurlijke =>
bij contact met bloedgroepsystemen. Bv. bloedtransfusie, zwangerschap
2 groepen bloedgroep antigenen
• Proteïnen als (primair) product van bloedgroep gen
• Glycoproteïnen of Glycolipiden waarbij product van bloedgroep gen bestaat uit een
glycosyltransferase enzym
Rol van bloedgroepen
• Fysiologie van de RBC
• Mtransporter (rhessus en kidd)
• Receptoren of adhesiemoleculen (Duffy)
• …
Antistoffen
• Theoretisch: bij een theoretisch bloedgroepsysteem vb XY, kan een patient met bloedgroep
X, na contact met bloedgroep Y, anti-Y AS ontwikkelen
• “Natuurlijk”
➢ Na blootstelling aan AG homoloog aan bloedgroep antigenen
➢ Deze homologe AG komen overvloedig in de natuur voor
• “Niet natuurlijk” of Irreguliere:
➢ Na rechtstreeks contact met bloedgroep AG
▪ Na transfusie
▪ Na zwangerschap (Foeto Maternele Bloeding of FMH)
Begrip Foeto Maternele Bloeding
• (Feto Maternal Hemorhage)
➢ = Kleine hoeveelheid bloed van foetus in maternele circulatie (met “vreemde” AG)
➢ Bij trauma in zwangerschap
➢ Bij partus
2
, 1.2 Bloedgroepen en immuunhematologie
• AG van de bloedgroepen kunnen aanleiding geven tot vorming van AS
• bloedgroep AG, maar vooral (mogelijk) bijhorende AS, belangrijke rol bij
➢ Transfusie
➢ Zwangerschap
▪ FMH (foetomaternele bloeding met gevaar voor HDN (hemolytische ziekte
van de pasgeborene))
• Basis van compatibiliteitsregels voor selectie van gepast product
2 mogelijkheden:
1) Wanneer het complement volledig geactiveerd wordt, tot het einde van de keten, zal het MAC (Membrane attack
Complex) poriën in de cel vormen, zodanig de cel gaat lyseren en kapot gaat. => de RBC gaat kapot => het
hemoglobine komt vrij met de mogelijke schadelijke nevenwerkingen. Dit gebeurt intravasculair => intravasculaire
hemolyse met langs de ene kant het afbreken van de RBC, de korte levensduur van de bloedcellen en anderzijds
het vrijkomen van hemoglobine. (rechtse kant figuur)
2) De antistof die gekoppeld is, gebonden op de RBC, is wel aanwezig, maar activeert geen complement. De antistof
op de RBC geeft een signaal aan macrofagen om gefagocyteerd te worden. Hierbij gebeurt een extravasculaire
hemolyse, waarbij de RBC gefagocyteerd wordt en ook een gedaalde levensduur van de RBC is, maar hierbij komt
er geen hemoglobine vrij.
AB O historiek
De samenvoeging van bepaalde antigenen kunnen voor een verklontering zorgen in het labo. Het eerste
bloedgroepensysteem rond 1900 was een eenvoudige test. Hij ging bij zichzelf de RBC cel scheiden van de
waterige fractie = het serum in het mengen. Niet alleen bij zichzelf, maar ook bij bloed van zijn collega’s. De
RBC mengen van de verschillende vrijwilligers mengen met het serum van dezelfde verschillende vrijwilligers.
En aan de hand van de verklontering kom hij daar verschillende reactiepatronen uithalen en hij beschreef
daarbij verschillende groepen. Hij kwam daarbij bij 3 groepen die toen A,B en C genoemd werden, maar die
later omgevormd zijn tot de A, B en O bloedgroep. Wanneer de studie herhaald werd door zijn leerlingen is ook
de bloedgroep AB erbij gekomen.
3
Bloed
UNIVERSITEIT ANTWERPEN – GENEESKUNDE BACHELOR 1 – BLOED 1
,1
,1.Biochemie van de bloedgroepen
1.1 Definities en functie
• Bloedgroep:
➢ iedere variatie of polymorfisme waargenomen in bloed
➢ In praktijk: beperkt tot AG aan oppervlak van bloedcellen
▪ In praktijk: vooral rode bloedcellen
▪ (wbc: HLA; plt: HPA)
• Bloedgroepsysteem:
➢ 1 of meerdere bloedgroep AG
➢ Gecontroleerd door 1 enkel gen of cluster van 2 of 3 homologe genen
➢ Bloedgroepsystemen zijn bijgevolg verschillend
• Je hebt natuurlijke antistoffen en niet natuurlijke antistoffen in je bloed. Niet natuurlijke =>
bij contact met bloedgroepsystemen. Bv. bloedtransfusie, zwangerschap
2 groepen bloedgroep antigenen
• Proteïnen als (primair) product van bloedgroep gen
• Glycoproteïnen of Glycolipiden waarbij product van bloedgroep gen bestaat uit een
glycosyltransferase enzym
Rol van bloedgroepen
• Fysiologie van de RBC
• Mtransporter (rhessus en kidd)
• Receptoren of adhesiemoleculen (Duffy)
• …
Antistoffen
• Theoretisch: bij een theoretisch bloedgroepsysteem vb XY, kan een patient met bloedgroep
X, na contact met bloedgroep Y, anti-Y AS ontwikkelen
• “Natuurlijk”
➢ Na blootstelling aan AG homoloog aan bloedgroep antigenen
➢ Deze homologe AG komen overvloedig in de natuur voor
• “Niet natuurlijk” of Irreguliere:
➢ Na rechtstreeks contact met bloedgroep AG
▪ Na transfusie
▪ Na zwangerschap (Foeto Maternele Bloeding of FMH)
Begrip Foeto Maternele Bloeding
• (Feto Maternal Hemorhage)
➢ = Kleine hoeveelheid bloed van foetus in maternele circulatie (met “vreemde” AG)
➢ Bij trauma in zwangerschap
➢ Bij partus
2
, 1.2 Bloedgroepen en immuunhematologie
• AG van de bloedgroepen kunnen aanleiding geven tot vorming van AS
• bloedgroep AG, maar vooral (mogelijk) bijhorende AS, belangrijke rol bij
➢ Transfusie
➢ Zwangerschap
▪ FMH (foetomaternele bloeding met gevaar voor HDN (hemolytische ziekte
van de pasgeborene))
• Basis van compatibiliteitsregels voor selectie van gepast product
2 mogelijkheden:
1) Wanneer het complement volledig geactiveerd wordt, tot het einde van de keten, zal het MAC (Membrane attack
Complex) poriën in de cel vormen, zodanig de cel gaat lyseren en kapot gaat. => de RBC gaat kapot => het
hemoglobine komt vrij met de mogelijke schadelijke nevenwerkingen. Dit gebeurt intravasculair => intravasculaire
hemolyse met langs de ene kant het afbreken van de RBC, de korte levensduur van de bloedcellen en anderzijds
het vrijkomen van hemoglobine. (rechtse kant figuur)
2) De antistof die gekoppeld is, gebonden op de RBC, is wel aanwezig, maar activeert geen complement. De antistof
op de RBC geeft een signaal aan macrofagen om gefagocyteerd te worden. Hierbij gebeurt een extravasculaire
hemolyse, waarbij de RBC gefagocyteerd wordt en ook een gedaalde levensduur van de RBC is, maar hierbij komt
er geen hemoglobine vrij.
AB O historiek
De samenvoeging van bepaalde antigenen kunnen voor een verklontering zorgen in het labo. Het eerste
bloedgroepensysteem rond 1900 was een eenvoudige test. Hij ging bij zichzelf de RBC cel scheiden van de
waterige fractie = het serum in het mengen. Niet alleen bij zichzelf, maar ook bij bloed van zijn collega’s. De
RBC mengen van de verschillende vrijwilligers mengen met het serum van dezelfde verschillende vrijwilligers.
En aan de hand van de verklontering kom hij daar verschillende reactiepatronen uithalen en hij beschreef
daarbij verschillende groepen. Hij kwam daarbij bij 3 groepen die toen A,B en C genoemd werden, maar die
later omgevormd zijn tot de A, B en O bloedgroep. Wanneer de studie herhaald werd door zijn leerlingen is ook
de bloedgroep AB erbij gekomen.
3
