Samenvatting Infectieziekten 1 : Fungi (deel 2/5 infectieziekten)

2023




Fungi: anatomie en replicatie
UNIVERSITEIT ANTWERPEN – BACHELOR 1 GENEESKUNDE – INFECTIEZIEKTEN 1




0

,Inhoud
1) Fungale pathogenen.........................................................................................................................1
2 grote groepen:.............................................................................................................................2
Ander onderscheid.........................................................................................................................2
Verschillende soorten infecties......................................................................................................2
1. Structuur & voorkomen fungi...........................................................................................................3
Structuur.........................................................................................................................................4
Voorkomen medische fungi............................................................................................................4
2.1 Morfologie fungi.........................................................................................................................4
2 vormen........................................................................................................................................4
2.2 Verschillen sporen fungi & bacteriën..........................................................................................5
Bacteriën........................................................................................................................................5
Fungi...............................................................................................................................................5
2. Taxonomie van de fungi...................................................................................................................5
Diagnostiek o.b.v.:..........................................................................................................................5
3. Classificatie van fungale infecties.....................................................................................................6
Algemeen........................................................................................................................................6
Indeling o.b.v. topografie (plaats van voorkomen).........................................................................7




1)Fungale pathogenen
1

,= schimmels en gisten die menselijke ziekten kunnen veroorzaken.

2 grote groepen:

 Gisten
o Bolvormige organismen
o Vnl. voortplanting via knopvorming
o Groei in kolonies
o Belangrijke klinisch vb. Candida spp! (normale flora) en Cryptococcus spp.
(omgeving), beiden opportunisten
 Filamenteuze fungi
o = ‘schimmels’
o Donzige structuur
o Lange draden met knopjes aan waar sporen kunnen ontstaan
o Belangrijk klinisch vb. Aspergillus! (opportunist)

Ander onderscheid

 Opportunisten
o Aanwezigheid in lichaam hoeft niet perse een ziekte te veroorzaken
 Ware/echte pathogenen
o Agressieve organismen
o Virulentie eigenschappen
o Kunnen meteen voor ziekte zorgen
o Vb. Coccidioides spp. En Histoplasma spp

→ andere behandeling/actie afhankelijk van dit onderscheid.




Verschillende soorten infecties

 Oppervlakkige infecties
o Meest voorkomende fungale ziekten (ongeveer bij 25% van de populatie)
o Vnl. veroorzaakt door dermatofyten
o Afhankelijk van levensstijl en klimaat waarin we leven (vocht, temperatuur,…)
o Weinig levensbedreigend, minst erge infecties
(Atletische voet: 1 op de 5 volwassenen
Ringworm van de hoofdhuid: treft 200 miljoen mensen wereldwijd
Onychomycose: 10% van de algemene bevolking wereldwijd (incidentie stijgt met geleden tot ~ 50% bij volwassenen ≥ 70 jaar
(nagelschimmel))


 Mucosale infecties
o Klassieker: vulvovaginitis (komt veel voor jonge vrouwen:
urineweginfectie → AB → darmflora uit evenwicht → infectie)
o Komt ook veel voor bij HIV-patiënten
50-75% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd lijdt aan minstens één episode van vulvovaginitis; 5-8% heeft minstens vier
episodes per jaar
Bijna 10 miljoen gevallen van mondspruw en 2 miljoen gevallen van slokdarmschimmelinfecties per jaar bij HIV/AIDS-patiënten.




 Diepere invasieve infecties


2

, o Zeldzaam maar zeer ernstig
o Vnl. Aspergillus!
o Bijkomend nadeel: medisch arsenaal nog beperkt
o LET OP: meer dan 90% van het aantal doden t.g.v. fungale
infecties is t.g.v. één van deze 4 genera:
 Cryptococcus
 Candida (ernstige invasieve infectie + ook in normale flora)
 Aspergillus
 Pneumocystis
o Incidentie veel lager dan oppervlakkige infecties, maar onaanvaardbaar hoog
sterftecijfer
Doodt ongeveer 1,5 miljoen mensen per jaar
o Problemen
 Hoge mortaliteit (eigen virulentie + beperkte behandeling)
 Weinig symptomen → moeilijke diagnose
 Overleving = afhankelijk van de snelheid van behandeling
 Weinig antifungale producten aanwezig
 Resistentie tegen antifungale producten




1.Structuur & voorkomen fungi
3

,Structuur
 Eukaryote cel
 → grotere structuren en uitgebreider
 Plasmalemma
 Membraan = één van de kwetsbare plekken (eigenlijk altijd)
 Bevat glycoproteïnen, fosfolipiden en ergosterol (o.a.)
 Vnl. ergosterolen = target voor meerdere antifungale producten, belang
antifungale therapie
 Chitine bevattende celwand
(Bevat ook complexe suikers, kan aangevallen worden door een andere klasse antifungale middelen)




Voorkomen medische fungi

 Saprofieten (op dood of afstervend organisch materiaal)
(Kunnen heel specifiek overleven op dood of afstervend organisch materiaal)
 Symbionten
 Samenleven van 2 organismen in beiden voordeel (vb. in darmflora)
 Commensalen
 Samenleven van 2 organismen
 1 heeft een voordeel
 De andere geen voordeel of nadeel
 Pathogenen
 Nadeel voor de gastheer




2.1 Morfologie fungi
2 vormen

1) Gisten = unicellulaire fungi (enkelcellig)
 Ronde of ovale cellen
 Facultatief anaëroob eigen energie krijgen
 Voortplanten door te delen
 Bv. Geen pathogenen: In brood, bier (suiker omzetten naar alcohol)

2) Schimmels = multicellulaire of filamenteuse fungi
 Filamenten of Hyfen:
 Lange buisvormige vertakte draden, lange strengen
(Op de filamenten → knopjes → productie van sporen)




Mycelium (meer weefselachtig) of thallus (plantvormig, paddenstoel)
(Meercellig/plantachtig voorkomen)
 Vegetatief mycelium: in de grond (voedselresortie)
 Reproductief mycelium: bovengronds (reproductieve sporen)
MAAR onderscheid is niet absoluut:

 Candida albicans:


4

,  Mycelium op bepaalde bodems
 Pseudohyfen met pseudomycelium in weefsels en kweek
 Dimorfe fungi (afhankelijk van groeicondities)
 Grond: filamenteus
 Weefsels: gistvorm




2.2 Verschillen sporen fungi & bacteriën
Bacteriën

 Prokaryoten
 Overlevingsvorm (zeer weerstandig)
 Replicatie: één cel → één spore → één cel
 Minder aangepast aan overleving in de omgeving


Fungi

 Eukaryoten
 Vermenigvuldigingsvorm (minder weerstandig)
 Replicatie: fungus → 1 of meerdere sporen (belangrijk voor reproductie) → fungi
 Voortplanting
 Aseksueel (medisch belangrijk)
 Conidia: Aspergillus
 Blastosporen: Candida
 Arthrosporen: Trichosporen
 Chlamydosporen: C. albicans/Histoplasma
 Sporangiosporen: Rhizopus
 Seksueel (belang in taxonomie)

 Betere aanpassing aan omgeving
 pH: 5,0
 Veelal aeroob (gisten facultatief anaeroob)
 Hoge weerstand osmotische druk
 Groei zelfs bij lage vochtigheid
 Minder H2 nodig
 Afbraak complexe suikers
 Vb. groei op geverfde muren, lederen schoenen, krantenpapier




2.Taxonomie van de fungi
Diagnostiek o.b.v.:

 Gisten

5