Volledige samenvatting van algemene pathofysiologie revaki

ALGEMENE PATHOFYSIOLOGIE
INLEIDENDE BEGRIPPEN OMTRENT GEZONDHEID EN ZIEKTE

DEFINITIE VAN GEZONDHEID EN ZIEKTE

 Gezondheid = toestand van volkomen lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn
 Ziekte = afwijking van normale functie/structuur van het lichaam
 Veel factoren kunnen normaliteit beïnvloeden
 Doel: gezondheid op ethische wijze maximaliseren binnen grenzen van bestaande middelen

PATHOFYSIOLOGISCHE MECHANISMEN

Ziektemechanisme Uitleg Voorbeelden
Genetisch defect - Monogenetisch: afwijking aan één gen - Trisomie 21, daltonisme…
- Genetische predispositie: genen en - Autisme, diabetes…
erfelijke factoren zorgen voor verhoogd
risico op ontwikkeling van
aandoening/ziekte
Ischemie O2-tekort in weefsels Hartinfarct, herseninfarct…
Infectie Gevolg van pathogene kiemen, - Virus: COVID-19
veroorzaakt door micro-organisme - Bacterie: salmonella
- Parasiet: lintworm
Auto-immuun Antilichamen werken tegen eigen - Diabetes type-1: β-cellen
lichaamscellen - Reuma: synoviamembraan
- Ziekte van Crohn: darmcellen
Toxische factoren Gifstoffen Alcohol, medicatie…
Traumata Acute aandoeningen Botbreuk…
Kanker Ontspoorde celdeling Borstkanker, prostaatkanker…
Metabool Metabool syndroom: complicaties door Diabetes type-2, verhoogde
metabole aandoeningen cholesterol…
Nutritioneel Te maken met voeding Obesitas, anorexia…
Psychogeen Psychische aandoeningen Depressie, anorexia…
Veroudering Aandoeningen door leeftijd Verminderde visus/gehoor…


KARAKTERISTIEKEN VAN EEN ZIEKTEBEELD

 Ethiologie = oorzaken
 Unifactorieel  multifactorieel
 Exogeen  endogeen
 Idiopathisch: onbekende oorzaak
 Iatrogeen: veroorzaakt door medische interventie
 Pathogenese = wijze waarop ziekte tot stand komt (ziektemechanismen) 1
Spelen hier een rol in:
 Schadelijke invloed van buitenuit: infectie, trauma, intoxicatie…
 Terrein: vatbaarheid om ziekte te krijgen
 Reactievermogen: integriteit van beschermingsmechanismen

 Symptomatologie = uiting van de ziekte
1
Virulentie = kracht van de ziekte, heeft betrekking op de achtergrond van de patiënt

1

,  Subjectief (interne klacht)  objectief (waarneembaar door derden)
 Aspecifiek (past bij vele ziektebeelden bv. buikpijn)  pathognomonisch
(kenmerkend voor bepaalde ziekte bv. huidschilfering bij psoriasis)
 Syndroom = geheel van symptomen
 Verloop
 Acuut  chronisch
 Latente periode: periode tussen begin van ziekte en optreden van symptomen 2
 Incubatieperiode: periode tussen infectie en optreden van symptomen
 Diagnose = vaststellen
1. Anamnese
2. Klinisch onderzoek Differentiaaldiagnose
3. Diagnose en behandeling
 Eerst evt. bijkomend technisch onderzoek (endoscopie, bloedafname, radiologie…)
 Prognose = voorspellen van verloop en resultaat
 Genezing, genezing met restletsels, evolutie naar chronische aandoening, dood

BEHANDELING

 Ingedeeld volgens doel
 Curatieve behandeling: patiënt zal genezen
 Causale behandeling: neemt oorzaak weg
 Symptomatische behandeling: symptoombestrijding
 Proefbehandeling: als test
 Experimentele behandeling: nut is (nog) niet aangetoond (alternatief)
 Palliatieve behandeling: symptomen bestrijden, ziekte kan niet genezen worden
 Ingedeeld volgens methode
 Heelkundige behandeling: chirurgische ingreep
 Conservatieve behandeling: niet heelkundig
 Medicamenteuze behandeling
- Oraal: tabletten, siroop…
Enteraal (maag-darmsysteem)
- Anaal: suppositoire
- Lokaal/topisch: zalf, gel, crème…
- Parentaal: intraveneus, intramusculair, subcutaan…
 Fysische behandeling: fysische agentia
- Kinesitherapie
- Elektrotherapie
- Hydrotherapie
- Radiotherapie
 Psychotherapie: psychologische behandelingstechnieken

EVIDENCE-BASED MEDICINE

 Traditionele geneeskunde: gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek (EBM)
 In tegenstelling tot alternatieve geneeskunde: geen studies


 RCT = Randomized Controlled Trial
 Gerandomiseerd: toevalsverdeling
2
Cfr. ‘slapende’ ziektes bv. herpes

2

,  Placebogecontroleerd: neppil of sham-behandeling (bij fysieke behandeling)
 Dubbelblind: noch onderzoeker, noch deelnemer weet of deze in experimentele
groep of placebogroep zit
=> statistisch significant indien P-waarde3 < 0,05

STERFTE

 Sterfterisico = kans dat iemand sterft op bepaalde leeftijd
 Doodsoorzaken




KANKER

Inleidend

 Neemt toe met leeftijd
 Voorkomen
 ♂) prostaat > long > dikke darm
 ♀) borst > dikke darm > long
 Mortaliteit
 ♂) long > prostaat > dikke darm
 ♀) borst > long > dikke darm
 Terminologie
 Neoplasie = kwaadaardige tumor
 Maligne = kwaadaardig  benigne = goedaardig
 Carcinogeen = stof/agens als oorzaak voor maligne tumor

Ontstaansmechanisme

 Gentypes bij celdeling
 Oncogenen => cel maakt DNA aan
Mutatie => kanker => tumor
 Tumorsuppressorgenen => cel stopt aanmaak DNA
 Meerstappenproces: kanker ontstaat na opstapeling van meerdere mutaties
 Ouderdomsziekte: meer mutaties opgestapeld
 Apoptose bij kankercellen defect: cellen blijven langer leven/delen


 Uitzaaiing
 Carcinoma in sytu: kankercellen doorboren basale membraan niet
 Invasief carcinoom: kankercellen doorboren basale membraan wel

3
Probabiliteitsfactor: de kans dat het verschil te wijten is aan het toeval

3

,  Metastasering: kankercellen invaderen lymfevaten en bloedvaten
 Lymfogene uitzaaiing: lymfevaten Kunnen metastasen
 Hematogene uitzaaiing: bloedvaten veroorzaken
Primaire tumor: oorspronkelijk gezwel
Secundaire tumoren: metastasen
 Eigenschappen van tumoren

Benigne Maligne
Begrenzing Goed, mooi afgelijnd Slecht, onregelmatig
Omringend kapsel Meestal wel Zelden
Groeiwijze Geen invasie Invasie
Groeisnelheid Laag Hoog
Mitotische activiteit Laag Hoog
Differentiatie Goed Slecht
Metastasering Neen Ja


 Angiogenese = neuvascularisatie = nieuwbloedvatvorming = ontwikkeling van nieuwe
bloedvaten die de tumorcellen voeden
 Tumorcellen scheiden Vascular Endothelial Growth Factor af (VEGF)
=> endotheelcellen beginnen te delen
 Immuunsysteem
 Normaal gezien vallen witte bloedcellen lichaamsvreemde antigenen aan
 Kankercellen ontstaan uit lichaamseigen cellen
 Onvoldoende ontstekingsreactie rondom tumoren
 Nog veel wetenschappelijk onderzoek nodig
 Immunotherapie: afweersysteem proberen activeren

Oorzaken

 Manieren waarop fout in celdeling kan ontstaan
 Spontane fout
 Erfelijke afwijkingen
 Uitwendige invloeden die het celdelingsproces verstoren (carcinogene factoren)
 Carcinogene factoren

Factor Kanker
Tabak Long, slokdarm, keel
Ultraviolet licht Huid
Asbest Long, mesotheel (long- en buikvlies)
Alcohol Slokdarm, keel
Humaan Papilloma Virus (HPV) Baarmoederhals
Hepatitis B- en C-virus Lever




Stagering


4