Syndromen & aandoeningen (genetica)
1. TIJDENS MITOTISCHE DELING (h1)
Syndroom van Roberts: defect in gen verantwoordelijk correcte alignering (op een lijn) en
cohesie van zusterchromatiden tijdens S-fase.
- Vertraagde groei
- Korte ledematen
- Microcefalie (te klein hoofd)
2. CHROMOSOMALE AFWIJKINGEN (h2: p30-p45)
2.1 numerieke afwijkingen (p.30-p.39)
Downsyndroom: trisomie 21 (autosomale aneuploïdie). Robertiaanse translocatie. Risico stijgt
met maternele leeftijd
95%: defect maternale meiose I (geen groter herhalingsrisico).
4%: ongebalanceerde robertiaanse translocatie tussen chr21 en ander acrocentrisch
chromosoom (100% herhalingsrisico).
1%: mozaïcisme
- verstandelijke beperking
- faciale dysmorfie, afwijkende vorm schedel
- korte nek, hypotonie, afwijkende dermatoglyfen handen, hartafwijkingen
- verhoogd risico leukemie en Alzheimer
Patau-syndroom: trisomie 13 (autosomale aneuploïdie). Robertiaanse translocatie.
- Perinataal overlijden
Edwards-syndroom: trisomie 18 (autosomale aneuploïdie).
- Perinataal overlijden
Turner-syndroom - 45,X: vrouw. Hoge aantal mozaïcismen. Paternele non-disjunctie (meiose).
Post-zygotisch verlies X-chromosoom (gonosomale aneuploïdie)
- (Foetale vruchtdood)
- Klein gestalte
- Webbed nek
- Brede schildvormige borst met uiteenstaande tepels
- Nier- en hartfalen
- Leri-Weill-chondrosteosis
- Verminderde ruimtelijke waarnemingsvermogen en motorische vaardigheden
Klinefelter-syndroom – 47, XXY: man. Paternale/ maternale non-disjunctie (meiose).
(gonosomale aneuploïdie)
- Groot gestalte
- Hypogonadisme (testis blijven klein en secundaire geslachtskenmerken onderontwikkeld)
- Secundaire geslachtskenmerken eerder vrouwelijk (borstvorming)
- Mannelijke infertiliteit
1
, 2.2 structurele afwijkingen (p.39-p.45)
Wolf-Hirschhorn-syndroom: 4p-deletie (subtelomerische deletie = distale uiteinde verloren)
Autosomaal dominant → haplo-insufficiëntie
- Griekse helm gezicht
- mentale retardatie
Cri-du-chat-syndroom: 5p-deletie (subtelomerische deletie).
Autosomaal dominant → haplo-insufficiëntie (gen-dossage)
- fenotypische variabiliteit
- katachtig geschrei
- rond gezicht, volle kaken
- ernstige neuro-motore ontwikkelingsvertraging
Kleefstra-syndroom: 9q34 – deletie (subtelomerische deletie)
Miller-Dieker-syndroom: 17p13 – deletie (subtelomerische deletie)
1p36-deletiesyndroom:
- verstandelijke beperking
- epilepsie
- diep gelegen ogen
Velocardiofaciaal syndroom: (= sphrintzen-/digeorge-syndroom). Reccurent microdeletie
syndroom. Deletie 22q11.2.
Segmentele duplicaties (LCR) flankeren deze deletie; aanleiding tot oneven crossing over.
Onderzoek: moleculaire technieken; FISCH…
Autosomaal dominant → haploïde insufficiëntie
- gespleten verhemelte
- hartafwijkingen
- plompe neus
- velofaryngeale insuffinciëntie
- leerproblemen
- hypoplasie bijschildklier
Williams-beuren-syndroom: (= cocktailparty-syndroom) deletie 7q11.23
Oorzaak microdeleties: Low Copy Repeats → Non Allelic Homologous Recombination/unequal
crossing over
- verstandelijke beperking (altijd blij)
- iris stellata
- lief en sociaal (ook hond)
2
1. TIJDENS MITOTISCHE DELING (h1)
Syndroom van Roberts: defect in gen verantwoordelijk correcte alignering (op een lijn) en
cohesie van zusterchromatiden tijdens S-fase.
- Vertraagde groei
- Korte ledematen
- Microcefalie (te klein hoofd)
2. CHROMOSOMALE AFWIJKINGEN (h2: p30-p45)
2.1 numerieke afwijkingen (p.30-p.39)
Downsyndroom: trisomie 21 (autosomale aneuploïdie). Robertiaanse translocatie. Risico stijgt
met maternele leeftijd
95%: defect maternale meiose I (geen groter herhalingsrisico).
4%: ongebalanceerde robertiaanse translocatie tussen chr21 en ander acrocentrisch
chromosoom (100% herhalingsrisico).
1%: mozaïcisme
- verstandelijke beperking
- faciale dysmorfie, afwijkende vorm schedel
- korte nek, hypotonie, afwijkende dermatoglyfen handen, hartafwijkingen
- verhoogd risico leukemie en Alzheimer
Patau-syndroom: trisomie 13 (autosomale aneuploïdie). Robertiaanse translocatie.
- Perinataal overlijden
Edwards-syndroom: trisomie 18 (autosomale aneuploïdie).
- Perinataal overlijden
Turner-syndroom - 45,X: vrouw. Hoge aantal mozaïcismen. Paternele non-disjunctie (meiose).
Post-zygotisch verlies X-chromosoom (gonosomale aneuploïdie)
- (Foetale vruchtdood)
- Klein gestalte
- Webbed nek
- Brede schildvormige borst met uiteenstaande tepels
- Nier- en hartfalen
- Leri-Weill-chondrosteosis
- Verminderde ruimtelijke waarnemingsvermogen en motorische vaardigheden
Klinefelter-syndroom – 47, XXY: man. Paternale/ maternale non-disjunctie (meiose).
(gonosomale aneuploïdie)
- Groot gestalte
- Hypogonadisme (testis blijven klein en secundaire geslachtskenmerken onderontwikkeld)
- Secundaire geslachtskenmerken eerder vrouwelijk (borstvorming)
- Mannelijke infertiliteit
1
, 2.2 structurele afwijkingen (p.39-p.45)
Wolf-Hirschhorn-syndroom: 4p-deletie (subtelomerische deletie = distale uiteinde verloren)
Autosomaal dominant → haplo-insufficiëntie
- Griekse helm gezicht
- mentale retardatie
Cri-du-chat-syndroom: 5p-deletie (subtelomerische deletie).
Autosomaal dominant → haplo-insufficiëntie (gen-dossage)
- fenotypische variabiliteit
- katachtig geschrei
- rond gezicht, volle kaken
- ernstige neuro-motore ontwikkelingsvertraging
Kleefstra-syndroom: 9q34 – deletie (subtelomerische deletie)
Miller-Dieker-syndroom: 17p13 – deletie (subtelomerische deletie)
1p36-deletiesyndroom:
- verstandelijke beperking
- epilepsie
- diep gelegen ogen
Velocardiofaciaal syndroom: (= sphrintzen-/digeorge-syndroom). Reccurent microdeletie
syndroom. Deletie 22q11.2.
Segmentele duplicaties (LCR) flankeren deze deletie; aanleiding tot oneven crossing over.
Onderzoek: moleculaire technieken; FISCH…
Autosomaal dominant → haploïde insufficiëntie
- gespleten verhemelte
- hartafwijkingen
- plompe neus
- velofaryngeale insuffinciëntie
- leerproblemen
- hypoplasie bijschildklier
Williams-beuren-syndroom: (= cocktailparty-syndroom) deletie 7q11.23
Oorzaak microdeleties: Low Copy Repeats → Non Allelic Homologous Recombination/unequal
crossing over
- verstandelijke beperking (altijd blij)
- iris stellata
- lief en sociaal (ook hond)
2
