De rol van kennis, normativiteit en
bestuurskundigen in de stikstofcasus
2019-2022
Aantal woorden: 6311
Vrije Universiteit Amsterdam
Vak: Openbaar bestuur & kennis
Inhoudsopgave
,Hoofdstuk 1: Inleiding.........................................................................................................................3
Hoofdstuk 2: Omgang met kennisvormen in de stikstofcasus.............................................................5
2.1 De rol van wetenschap in het stikstofbeleid.............................................................................5
2.2 Omgang met andere kennisvormen: kennisconflicten in de stikstofcasus................................6
2.3 De rol van framing in de stikstofcasus.....................................................................................10
Hoofdstuk 3: Normativiteit en ideologieën in de stikstofcasus.........................................................13
Hoofdstuk 4: De rol van bestuurskundigen in de stikstofcasus.........................................................16
4.1 Betrokkenheid en adviesfunctie van bestuurswetenschappers..............................................16
4.2 Democratisch professionalisme: bestuurskundigen als facilitators.........................................18
Hoofdstuk 5: Conclusie.....................................................................................................................20
Literatuurlijst....................................................................................................................................21
Hoofdstuk 1: Inleiding............................................................................................................3
Hoofdstuk 2: Omgang met kennisvormen in de stikstofcasus................................................5
2.1 De rol van wetenschap in het stikstofbeleid..................................................................5
2.2 Omgang met andere kennisvormen: kennisconflicten in de stikstofcasus....................6
2.3 De rol van framing in de stikstofcasus........................................................................10
Hoofdstuk 3: Normativiteit en ideologieën in de stikstofcasus.............................................13
Hoofdstuk 4: De rol van bestuurskundigen in de stikstofcasus............................................16
4.1 Betrokkenheid en adviesfunctie van bestuurswetenschappers....................................16
4.2 Democratisch professionalisme: bestuurskundigen als facilitators.............................18
Hoofdstuk 5: Conclusie.........................................................................................................20
Literatuurlijst.........................................................................................................................21
2
, Hoofdstuk 1: Inleiding
Brandende hooibalen, omgekeerde Nederlandse vlaggen, tractoren die snelwegen blokkeren
en politici die zich niet meer veilig voelen in hun eigen huis. De stikstofcrisis, die in 2019
ontstond nadat de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State het Programma
Aanpak Stikstof (PAS) van de overheid ongeldig verklaarde, heeft veel losgemaakt in onze
maatschappij (Raad van State, 2019). Allereerst kwamen na deze rechterlijke uitspraak zo’n
18.000 bouwprojecten stil te liggen, omdat er geen stikstofvergunningen op basis van het PAS
meer verleend mochten worden. Daarnaast bracht het Adviescollege Stikstofproblematiek
onder leiding van Johan Remkes in 2020 het rapport ‘Niet alles kan overal’ uit met het oog op
langetermijnoplossingen voor het stikstofprobleem, waarbij een landelijke stikstofreductie van
50% ten opzichte van 2019 beoogd werd (p.5). Dit rapport deed veel stof opwaaien, met name
onder de landbouwsector, omdat in dit rapport onder andere werd geopperd boerenbedrijven
in de buurt van natuurgebieden te saneren, en omdat D66-kamerlid Tjeerd de Groot naar
aanleiding van dit rapport voor een halvering van de veestapel pleitte (NOS, 2019a). Dit
leidde tot het begin van een reeks boerenprotesten tussen 2019 en 2022 en een stikstofcrisis
die tot op de dag van vandaag nog voortsleept.
Opmerkelijk is dat landbouwers vraagtekens begonnen te zetten bij de legitimiteit van de
wetenschap achter het stikstofprobleem en de beoogde maatregelen (Straver, 2019). De cijfers
en de gebruikte methoden zouden niet kloppen. En niet alleen landbouwers: ook politici en
zelfs enkele kritische wetenschappers waren sceptisch (NOS, 2019b; De Vriend & Munnichs,
2017, p.10-11). Tegelijk zijn er wetenschappers, politici en andere lokale partijen, zoals
milieuorganisaties, die de gevestigde wetenschap en haar methoden wel onderschrijven (De
Vriend & Munnichs, 2017, p.10-11; Greenpeace, 2021). Uiteindelijk heeft dit geleid tot een
heus kennisconflict tussen verschillende wetenschappelijke, politieke en maatschappelijke
partijen rondom het stikstofprobleem, waar de in ons openbaar bestuur zo dominante
wetenschap ter discussie werd gesteld.
3
bestuurskundigen in de stikstofcasus
2019-2022
Aantal woorden: 6311
Vrije Universiteit Amsterdam
Vak: Openbaar bestuur & kennis
Inhoudsopgave
,Hoofdstuk 1: Inleiding.........................................................................................................................3
Hoofdstuk 2: Omgang met kennisvormen in de stikstofcasus.............................................................5
2.1 De rol van wetenschap in het stikstofbeleid.............................................................................5
2.2 Omgang met andere kennisvormen: kennisconflicten in de stikstofcasus................................6
2.3 De rol van framing in de stikstofcasus.....................................................................................10
Hoofdstuk 3: Normativiteit en ideologieën in de stikstofcasus.........................................................13
Hoofdstuk 4: De rol van bestuurskundigen in de stikstofcasus.........................................................16
4.1 Betrokkenheid en adviesfunctie van bestuurswetenschappers..............................................16
4.2 Democratisch professionalisme: bestuurskundigen als facilitators.........................................18
Hoofdstuk 5: Conclusie.....................................................................................................................20
Literatuurlijst....................................................................................................................................21
Hoofdstuk 1: Inleiding............................................................................................................3
Hoofdstuk 2: Omgang met kennisvormen in de stikstofcasus................................................5
2.1 De rol van wetenschap in het stikstofbeleid..................................................................5
2.2 Omgang met andere kennisvormen: kennisconflicten in de stikstofcasus....................6
2.3 De rol van framing in de stikstofcasus........................................................................10
Hoofdstuk 3: Normativiteit en ideologieën in de stikstofcasus.............................................13
Hoofdstuk 4: De rol van bestuurskundigen in de stikstofcasus............................................16
4.1 Betrokkenheid en adviesfunctie van bestuurswetenschappers....................................16
4.2 Democratisch professionalisme: bestuurskundigen als facilitators.............................18
Hoofdstuk 5: Conclusie.........................................................................................................20
Literatuurlijst.........................................................................................................................21
2
, Hoofdstuk 1: Inleiding
Brandende hooibalen, omgekeerde Nederlandse vlaggen, tractoren die snelwegen blokkeren
en politici die zich niet meer veilig voelen in hun eigen huis. De stikstofcrisis, die in 2019
ontstond nadat de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State het Programma
Aanpak Stikstof (PAS) van de overheid ongeldig verklaarde, heeft veel losgemaakt in onze
maatschappij (Raad van State, 2019). Allereerst kwamen na deze rechterlijke uitspraak zo’n
18.000 bouwprojecten stil te liggen, omdat er geen stikstofvergunningen op basis van het PAS
meer verleend mochten worden. Daarnaast bracht het Adviescollege Stikstofproblematiek
onder leiding van Johan Remkes in 2020 het rapport ‘Niet alles kan overal’ uit met het oog op
langetermijnoplossingen voor het stikstofprobleem, waarbij een landelijke stikstofreductie van
50% ten opzichte van 2019 beoogd werd (p.5). Dit rapport deed veel stof opwaaien, met name
onder de landbouwsector, omdat in dit rapport onder andere werd geopperd boerenbedrijven
in de buurt van natuurgebieden te saneren, en omdat D66-kamerlid Tjeerd de Groot naar
aanleiding van dit rapport voor een halvering van de veestapel pleitte (NOS, 2019a). Dit
leidde tot het begin van een reeks boerenprotesten tussen 2019 en 2022 en een stikstofcrisis
die tot op de dag van vandaag nog voortsleept.
Opmerkelijk is dat landbouwers vraagtekens begonnen te zetten bij de legitimiteit van de
wetenschap achter het stikstofprobleem en de beoogde maatregelen (Straver, 2019). De cijfers
en de gebruikte methoden zouden niet kloppen. En niet alleen landbouwers: ook politici en
zelfs enkele kritische wetenschappers waren sceptisch (NOS, 2019b; De Vriend & Munnichs,
2017, p.10-11). Tegelijk zijn er wetenschappers, politici en andere lokale partijen, zoals
milieuorganisaties, die de gevestigde wetenschap en haar methoden wel onderschrijven (De
Vriend & Munnichs, 2017, p.10-11; Greenpeace, 2021). Uiteindelijk heeft dit geleid tot een
heus kennisconflict tussen verschillende wetenschappelijke, politieke en maatschappelijke
partijen rondom het stikstofprobleem, waar de in ons openbaar bestuur zo dominante
wetenschap ter discussie werd gesteld.
3
