Hoofdstuk 1
Er zijn drie soorten jaarrekeningen:
1. De interne jaarrekening ten behoeve van de leiding
2. De externe jaarrekening ten behoeve van externe belanghebbenden
3. De fiscale jaarrekening ten behoeve van de fiscus
Er bestaan raakvlakken tussen financial accounting en het vak financiering. De jaarrekening (vooral
de balans) geeft immers de financiële structuur van de onderneming weer. Tevens kunnen uit de
jaarrekening verschillende kengetallen berekend worden die een indicatie geven van de rentabiliteit,
de liquiditeit en de solvabiliteit van de onderneming.
Hoofdstuk 2
Economisch versus boekhoudkundig: vergelijking en samenvatting
Een aantal dingen vallen op naar aan leiding van voorbeeld 2.1:
- Totale winsten over gehele levensduur zijn aan elkaar gelijk; de totale winst wordt alleen
verschillend over de jaren verdeeld.
o Boekhoudkundig en economisch waardebegrip verschillen ten opzichte van elkaar
voor wat betreft de waardering van materiële activa:
Boekhoudkundig waardebegrip: individuele productiemiddelen tegen
inkoopprijzen
Economisch waardebegrip: complex van productiemiddelen tegen de netto
kasstromen van de met de productiemiddelen te produceren en te verkopen
eindproducten
o Dit leidt tot een verschil in waardering ultimo boekjaar en daarmee tot verschillende
jaarwinsten
- Bij economisch waardebegrip: in de toekomst verwachte netto-ontvangsten leveren nu al
een bijdrage aan de waarde en de winst = ‘aanvangswinst’ : ontstaat op het moment van
investeren in productiemiddelen
o Bij boekhoudkundig waardebegrip ontstaat er geen winst op het moment van
investeren; pas als er daadwerkelijk opbrengsten genoten worden, wordt winst
genomen realisatieprincipe (paragraaf 3.3)
Economisch waardebegrip Boekhoudkundig waardebegrip
Karakter Prospectief Retrospectief
Waarderingsobject Het complex van Individuele activa en passiva
productiemiddelen
Waarderingsgrondslag Indirecte opbrengstwaarde Inkoopprijzen
Mate van subjectiviteit Zeer groot, waarde is uitsluitend Minder groot, al blijven er wel
gebaseerd op schattingen schattingen over: bijvoorbeeld
verwachte levensduur
Informatieve waarde Geeft informatie als basis voor Dient vooral
besluitvorming verantwoordingsfunctie
,Hoofdstuk 3
Grondslagen van waardering en resultaatbepaling in de geconsolideerde jaarrekening
Materiële vaste activa
De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen aanschafwaarde of vervaardigingsprijs,
verminderd met de over deze waarde berekende afschrijvingen, rekening houdend met de
resterende levensduur en restwaarde van de te onderscheiden objecten.
Voorraden
De voorraden grond- en hulpstoffen worden gewaardeerd tegen inkoopprijzen franco magazijn.
Indien echter op grond van de per balansdatum bestaande inzichten in de ontwikkeling van de
verkoopprijzen van gereed product een negatief bedrijfsresultaat moet worden verwacht, wordt de
waarde op basis van de inkoopprijzen verlaagd naar de eventueel lagere marktwaarde en wordt een
voorziening getroffen voor de lopende posities, maar fysiek nog niet geleverde grondstoffen.
De voorraden gereed product, handelsgoederen en levende have worden gewaardeer tegen
kostprijzen of te verwachten lagere opbrengstwaarden.
De kostprijs van het gereed product, zijnde het toaal van de productiekosten, wordt vastgesteld met
gebruikmaking van de fifo methode. Onder productiekosten zijn begrepen een deel van de directe
kosten, alsmede een deel van de variabele indirecte kosten. Onder de kostprijs van levende have zijn
begrepen alle variabele kosten van de levende have. Hier onder zijn begrepen de vervoerskosten.
Voor incourante voorraden en gewichtsverliezen worden voorzieningen getroffen.
Afschrijvingen
De afschrijvingen op materiële vaste activa worden berekend op basis van vaste percentages van de
aanschafwaarde of vervaardigingsprijs.
Kosten van grond- en hulpstoffen
De kosten van grond- en hulpstoffen worden berekend tegen historische kosten.
, Hoofdstuk 4
Artikel 362.8:
‘Een rechtspersoon kan de jaarrekening opstellen volgens de door de International Accounting
Standards Board vastgestelde en door de Europese Commissie goedgekeurde standaarden, mits de
rechtspersoon daarbij alle voor hem van toepassing zijnde vastgestelde en goedgekeurde
standaarden toepast. Een rechtspersoon die de geconsolideerde jaarrekening opstelt volgens deze
titel, kan niet de enkelvoudige jaarrekening opstellen volgens de vastgestelde en goedgekeurde
standaarden. Een rechtspersoon die de geconsolideerde jaarrekening opstelt volgens die in de eerste
zin van dit lid genoemde standaarden, kan in de enkelvoudige jaarrekening de
waarderingsgrondslagen toepassen die hij ook in de geconsolideerde jaarrekening heeft toegepast.’
Uit dit artikel blijkt het volgende:
- Als gekozen wordt voor IFRS, moeten deze voorschriften integraal worden toegepast: de
jaarrekening mag dan dus niet deels zijn gebaseerd op IFRS en deels op de Nederlandse
verslaggevingsvoorschriften, zoals vastgelegd in de wet en de RJ.
- Als voor de geconsolideerde jaarrekening gekozen is voor toepassing van de Nederlandse
regelgeving, dan moet ook de enkelvoudige jaarrekening op basis van deze voorschriften
worden opgesteld.
- Als voor de geconsolideerde jaarrekening gekozen is voor IFRS, dan kan voor het opstellen
van de enkelvoudige jaarrekening uitgegaan worden van:
o Integrale toepassing van de Nederlandse verslaggevingsvoorschriften, of
o Toepassing van IFRS voor de waarderingsgrondslagen en toepassing van de
Nederlandse verslaggevingsvoorschriften voor de presentatie van de posten en de
toelichting, of
o Integrale toepassing van IFRS
Tabel 4.1: mogelijke combinaties geconsolideerde/enkelvoudige jaarrekening
Combinaties Geconsolideerde jaarrekening Enkelvoudige jaarrekening
1 Wet/RJ Wet/RJ
2 IFRS Wet/RJ
3 IFRS IFRS voor de waarderingsgrondslagen en
wet/RJ voor de presentatie en toelichting
4 IFRS IFRS
Opmerkingen hierbij:
- Combinaties 1 is niet mogelijk voor beursgenoteerde ondernemingen; zij moeten immers
hun geconsolideerde jaarrekening opstellen volgens IFRS.
- Combinatie 3 is door de wetgever gecreëerd om het mogelijk te maken het eigen vermogen
volgens de geconsolideerde jaarrekening gelijk te doen zijn aan die volgens de enkelvoudige
jaarrekening; in paragraaf 17.3.3 gaan we daar nader op in.
Indien een onderneming bij het opstellen van de jaarrekening uitgaat van IFRS, wild at nog niet
zeggen dat dan geheel voorbijgegaan kan worden aan de Nederlandse verslaggevingsvoorschriften,
dat blijkt uit artikel 362.9:
Er zijn drie soorten jaarrekeningen:
1. De interne jaarrekening ten behoeve van de leiding
2. De externe jaarrekening ten behoeve van externe belanghebbenden
3. De fiscale jaarrekening ten behoeve van de fiscus
Er bestaan raakvlakken tussen financial accounting en het vak financiering. De jaarrekening (vooral
de balans) geeft immers de financiële structuur van de onderneming weer. Tevens kunnen uit de
jaarrekening verschillende kengetallen berekend worden die een indicatie geven van de rentabiliteit,
de liquiditeit en de solvabiliteit van de onderneming.
Hoofdstuk 2
Economisch versus boekhoudkundig: vergelijking en samenvatting
Een aantal dingen vallen op naar aan leiding van voorbeeld 2.1:
- Totale winsten over gehele levensduur zijn aan elkaar gelijk; de totale winst wordt alleen
verschillend over de jaren verdeeld.
o Boekhoudkundig en economisch waardebegrip verschillen ten opzichte van elkaar
voor wat betreft de waardering van materiële activa:
Boekhoudkundig waardebegrip: individuele productiemiddelen tegen
inkoopprijzen
Economisch waardebegrip: complex van productiemiddelen tegen de netto
kasstromen van de met de productiemiddelen te produceren en te verkopen
eindproducten
o Dit leidt tot een verschil in waardering ultimo boekjaar en daarmee tot verschillende
jaarwinsten
- Bij economisch waardebegrip: in de toekomst verwachte netto-ontvangsten leveren nu al
een bijdrage aan de waarde en de winst = ‘aanvangswinst’ : ontstaat op het moment van
investeren in productiemiddelen
o Bij boekhoudkundig waardebegrip ontstaat er geen winst op het moment van
investeren; pas als er daadwerkelijk opbrengsten genoten worden, wordt winst
genomen realisatieprincipe (paragraaf 3.3)
Economisch waardebegrip Boekhoudkundig waardebegrip
Karakter Prospectief Retrospectief
Waarderingsobject Het complex van Individuele activa en passiva
productiemiddelen
Waarderingsgrondslag Indirecte opbrengstwaarde Inkoopprijzen
Mate van subjectiviteit Zeer groot, waarde is uitsluitend Minder groot, al blijven er wel
gebaseerd op schattingen schattingen over: bijvoorbeeld
verwachte levensduur
Informatieve waarde Geeft informatie als basis voor Dient vooral
besluitvorming verantwoordingsfunctie
,Hoofdstuk 3
Grondslagen van waardering en resultaatbepaling in de geconsolideerde jaarrekening
Materiële vaste activa
De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen aanschafwaarde of vervaardigingsprijs,
verminderd met de over deze waarde berekende afschrijvingen, rekening houdend met de
resterende levensduur en restwaarde van de te onderscheiden objecten.
Voorraden
De voorraden grond- en hulpstoffen worden gewaardeerd tegen inkoopprijzen franco magazijn.
Indien echter op grond van de per balansdatum bestaande inzichten in de ontwikkeling van de
verkoopprijzen van gereed product een negatief bedrijfsresultaat moet worden verwacht, wordt de
waarde op basis van de inkoopprijzen verlaagd naar de eventueel lagere marktwaarde en wordt een
voorziening getroffen voor de lopende posities, maar fysiek nog niet geleverde grondstoffen.
De voorraden gereed product, handelsgoederen en levende have worden gewaardeer tegen
kostprijzen of te verwachten lagere opbrengstwaarden.
De kostprijs van het gereed product, zijnde het toaal van de productiekosten, wordt vastgesteld met
gebruikmaking van de fifo methode. Onder productiekosten zijn begrepen een deel van de directe
kosten, alsmede een deel van de variabele indirecte kosten. Onder de kostprijs van levende have zijn
begrepen alle variabele kosten van de levende have. Hier onder zijn begrepen de vervoerskosten.
Voor incourante voorraden en gewichtsverliezen worden voorzieningen getroffen.
Afschrijvingen
De afschrijvingen op materiële vaste activa worden berekend op basis van vaste percentages van de
aanschafwaarde of vervaardigingsprijs.
Kosten van grond- en hulpstoffen
De kosten van grond- en hulpstoffen worden berekend tegen historische kosten.
, Hoofdstuk 4
Artikel 362.8:
‘Een rechtspersoon kan de jaarrekening opstellen volgens de door de International Accounting
Standards Board vastgestelde en door de Europese Commissie goedgekeurde standaarden, mits de
rechtspersoon daarbij alle voor hem van toepassing zijnde vastgestelde en goedgekeurde
standaarden toepast. Een rechtspersoon die de geconsolideerde jaarrekening opstelt volgens deze
titel, kan niet de enkelvoudige jaarrekening opstellen volgens de vastgestelde en goedgekeurde
standaarden. Een rechtspersoon die de geconsolideerde jaarrekening opstelt volgens die in de eerste
zin van dit lid genoemde standaarden, kan in de enkelvoudige jaarrekening de
waarderingsgrondslagen toepassen die hij ook in de geconsolideerde jaarrekening heeft toegepast.’
Uit dit artikel blijkt het volgende:
- Als gekozen wordt voor IFRS, moeten deze voorschriften integraal worden toegepast: de
jaarrekening mag dan dus niet deels zijn gebaseerd op IFRS en deels op de Nederlandse
verslaggevingsvoorschriften, zoals vastgelegd in de wet en de RJ.
- Als voor de geconsolideerde jaarrekening gekozen is voor toepassing van de Nederlandse
regelgeving, dan moet ook de enkelvoudige jaarrekening op basis van deze voorschriften
worden opgesteld.
- Als voor de geconsolideerde jaarrekening gekozen is voor IFRS, dan kan voor het opstellen
van de enkelvoudige jaarrekening uitgegaan worden van:
o Integrale toepassing van de Nederlandse verslaggevingsvoorschriften, of
o Toepassing van IFRS voor de waarderingsgrondslagen en toepassing van de
Nederlandse verslaggevingsvoorschriften voor de presentatie van de posten en de
toelichting, of
o Integrale toepassing van IFRS
Tabel 4.1: mogelijke combinaties geconsolideerde/enkelvoudige jaarrekening
Combinaties Geconsolideerde jaarrekening Enkelvoudige jaarrekening
1 Wet/RJ Wet/RJ
2 IFRS Wet/RJ
3 IFRS IFRS voor de waarderingsgrondslagen en
wet/RJ voor de presentatie en toelichting
4 IFRS IFRS
Opmerkingen hierbij:
- Combinaties 1 is niet mogelijk voor beursgenoteerde ondernemingen; zij moeten immers
hun geconsolideerde jaarrekening opstellen volgens IFRS.
- Combinatie 3 is door de wetgever gecreëerd om het mogelijk te maken het eigen vermogen
volgens de geconsolideerde jaarrekening gelijk te doen zijn aan die volgens de enkelvoudige
jaarrekening; in paragraaf 17.3.3 gaan we daar nader op in.
Indien een onderneming bij het opstellen van de jaarrekening uitgaat van IFRS, wild at nog niet
zeggen dat dan geheel voorbijgegaan kan worden aan de Nederlandse verslaggevingsvoorschriften,
dat blijkt uit artikel 362.9:
