Samenvatting Voeding en gezondheid

VOEDING EN GEZONDHEID, SAMENVATTING


HOORCOLLEGE 1 – SPIJSVERTERING EN SPIJSVERTERINGSSTELSEL

Voedsel ≠ voeding
 Voedsel: het geheel van voedingsmiddelen en dranken dat beschikbaar is.
 Voeding: gaat over aspecten van voedingsgedrag, metabolisme, nutriënten, hoeveelheid energie nodig
is voor functioneren.

Nutriënten
 Nodig om de basisfuncties van het lichaam uit te voeren.
 Macronutriënten: koolhydraten, vetten en eiwitten.
 Micronutriënten: vitamines, mineralen en spoorelementen.
 Voedingsvezel.
 Water.

Spijsverteringsstelsel
 Functie: het verteren van voedsel en het opnemen van voedingsstoffen in het bloed.
 Inname: introductie vast/vloeibaar voedsel naar maag.
 Propulsie: voorstuwing, beweging door verteringsstelsel, peristaltiek.
 Vertering: afbraak van groot naar klein.
 Mechanisch (fysiek).
 Chemisch (enzymen).
 Secretie: smeren, vloeibaar maken, verteren van voedsel.
 Absorptie: moleculen uit verteringsstelsel naar bloedbaan of lymfesysteem door middel van diffusie,
actief transport of co-transport.
 Eliminatie: afvalproducten verwijderen uit lichaam in semi-vaste vorm (feces).

Mondholte en speekselklieren → farynx (keel) → slokdarm
→ maag → dunne darm: lever, galblaas en pancreas →
dikke darm → anus.


Histologie (weefselleer), algemene structuur
 Holle buis met lumen (vaatholte).
 Wand met vier lagen:
 Mucosa: epitheel laag, bindweefsel
(lamina propria) en spieren
 Submucosa: bindweefsel (bloed en
lymfevaten, zenuwen)
 Muscularis: spierlaag
 Serosa: bindweefsel

Epitheelcellen
 Beschermd onderliggende weefsel van zuur, UV,
toxines.
 Regulatie van opname (nutriënten) en afgifte
(enzymen, slijm) van stoffen.
 Simpel epitheel: één laag.
 Meerdere lagen epitheel.


1

, Mondholte
 Mechanische vertering: kauwen.
 Chemische vertering: amylase.
 Bolus: ronde massa voedsel.
 Tong: grote spier.
 Beweegt voedsel in de mond.
 Houdt voedsel vast tijdens kauwen.
 Belangrijk bij slikken, smaak en spraak.
 Dentitie (gebit): 32 tanden en kiezen (volwassenen).
 8 snijtanden: voedsel afsnijden.
 4 hoektanden: grip op voedsel.
 8 premolaren: vermalen voedsel.
 8 molaren: vermalen voedsel.
 4 verstandskiezen.

Speekselklieren
 Sublingual gland (onder tong), parotid gland (kaken), submandibular gland (zijkant tong).
 1 – 1,5 L speeksel per dag.
 99,5% water met opgeloste stoffen: amylase (afbraak amylose), lysozyme en immunoglobine A
(antibacterieel).

Farynx (slokdarmhoofd)
 Door tong en andere spieren gaat bolus in farynx.
 Ademhaling stopt, epiglottis (strotklepje) sluit de ingang van luchtwegen af.
 Slokdarmsluitspier opent en bolus gaat in slokdarm.

Slokdarm
 Tussen farynx en maag.
 Lengte van 25 cm.
 Dikke wand, boven skeletspier en onder gladde spieren.
 Peristaltiek: knijpende beweging waardoor het voedsel vooruit komt.
 Veel mucusklieren (productie slijm).




2