WEEK 1
Hoofdstuk 3: Biopsychologie, neurowetenschappen en de menselijke aard.
Biopsychologie: Specialisme in de psychologie dat de interactie tussen biologie, gedrag en de omgeving bestudeert.
2.1 Wat is het verband tussen genen en gedrag?
Bij de geboorte zijn de menselijke hersenen al geprogrammeerd voor taal, sociale interacties, zelfbehoud en veel
andere functies, zoals we kunnen zien in de interactie tussen baby’s en hun verzorgers. Op dit moment is de
belangrijke vraag: hoe is dit potentieel in het weefsel van de hersenen ingebouwd? Het wetenschappelijke antwoord
steunt op het concept van evolutie.
Evolutie: Het geleidelijke proces van biologische verandering van een soort doordat die zich succesvol aanpast aan
zijn omgeving.
Kernconcept 2.1: De evolutie heeft psychologische processen fundamenteel vormgegeven. Dit komt doordat de
evolutie ten gunste werkt van genetische variaties die zorgen voor gedrag waarmee het individu zijn kans op
overleving en voortplanting vergroot.
2.1.1 Evolutie en natuurlijke selectie.
Creationisme: De religieus geïnspireerde opvatting dat het universum en al het leven op aarde (planten, dieren,
mensen) hun ontstaan te danken hebben aan een bijzondere (goddelijke) scheppingsdaad.
Natuurlijke selectie: Drijvende kracht achter de evolutie, waardoor de omgeving de best aangepaste organismen
selecteert.
Darwin had het idee dat alle planten, dieren en mensen dezelfde voorgeschiedenis hebben omdat ze op een
bepaalde manier op elkaar lijken. Hij wist dat dit idee inging tegen de ideeën van de geaccepteerde wetenschap van
de religieuze leer van het creationisme.
Het bewijsmateriaal dat Darwin overtuigde:
Natuurlijke selectie: Drijvende kracht achter de evolutie, waardoor de omgeving de best aangepaste organismen
selecteert.
Het viel Darwin op dat er verschillen waren tussen dezelfde soort organismen. Het kwam in Darwinop dat zulke
variaties een individueel organisme voordeel konden geven ten opzichte van andere in de strijd om overleving en
voortplanting. Dit duidde op een mechanisme voor evolutie dat hij natuurlijke selctie noemde. Door middel van
natuurlijke selectie is de kans groter dat de individuen die het best aan hun omgeving zijn aangepast goed gedijen en
zich voortplanten.
Toepassing op de psychologie:
Met beulp van dit proces van aanpassing en evolutie kunnen we veel psychologische waarnemingen begrijpen.
Menselijke fobieën worden bijna altijd veroorzaakt door prikkels die vroeger gevaarlijk waar. Verassend veel van onze
dagelijkse bezigheden kunnen worden verklaard vanuit evolutie. Darwin beweerde ook dat we een
gemeenschappelijke voorouder hebben met de apen, dit is iets heel anders dan het afstammen van apen. De
evolutietheorie zegt dat de twee soorten in de loop van de tijd aan elkaar zijn gaan afwijken, waarbij in elk van beide
groepen andere adaptieve kenmerken zijn ontstaan. Voor de mens betekende dit het ontwikkelen van grote hersenen
die aan taal zijn aangepast. Deze principes van de evolutie zijn door vrijwel alle geleerden geaccepteerd. Desondanks
moeten we ook opmerken dat de evolutietheorie voor de psychologie en controversiële nieuwkomer is. Het is niet dat
psychologen Darwin bestrijden, de meesten doen dit niet. Toch maken sommigen zich zorgen of de nadruk op
erfelijkehid van gedrag niet leidt tot de vraag of dat dan ook betekent dat mensen niet meer zelf verantwoordelijk zijn
voor problematisch gedrag, waar psychologen het dan weer niet mee eens zijn.
2.1.2 Genen en erfelijkheid.
Genotype: Kenmerken van een organisme zoals die genetisch zijn vastgesteld
Fenotype: Waarneembare fysieke kenmerken van een organisme.
Dat eigenschappen erfelijk zijn betekent niet dat ze bij kinderen op dezelfde manier tot uiting komen als bij hun
ouders. Uiteindelijk ben je en uniek individu. Een oorzaak van jou weigen uniciteit ligt in je ervaring: de omgeving
waarin je bent opgegroeid etc. Een ander verschil tussen jou en je beide ouders ontstaat door de willekeurige
combinatie van kenmerken die door elk van je beide ouders aan jou zijn doorgegeven. Hierbij spelen het fenotype en
genotype een grote rol, dit bepaald jou als uniek persoon.
Chromosomen, genen en DNA:
Genoom: Het genoom van een organisme omvat een complete set van chromosomen.
Chromosoom: Lange, dunnen en spiraalvormige draad waarlangs de genen zijn gerangschikt als de kralen van een
ketting. Chromosomen bestaan voornamelijk uit DNA.
DNA: Lang, complex molecuul dat informatie bevat over alle genetische eigenschappen. De volledige naam voor DNA
is desoxyribonucleïnezuur.
Genen: Stukjes van een chromosoom waarin de codes voor de erfelijke lichamelijke en psychische eigenschappen
van een organisme zijn opgeslagen. Ze vormen de functionele elementen van een chromosoom.
1
Hoofdstuk 3: Biopsychologie, neurowetenschappen en de menselijke aard.
Biopsychologie: Specialisme in de psychologie dat de interactie tussen biologie, gedrag en de omgeving bestudeert.
2.1 Wat is het verband tussen genen en gedrag?
Bij de geboorte zijn de menselijke hersenen al geprogrammeerd voor taal, sociale interacties, zelfbehoud en veel
andere functies, zoals we kunnen zien in de interactie tussen baby’s en hun verzorgers. Op dit moment is de
belangrijke vraag: hoe is dit potentieel in het weefsel van de hersenen ingebouwd? Het wetenschappelijke antwoord
steunt op het concept van evolutie.
Evolutie: Het geleidelijke proces van biologische verandering van een soort doordat die zich succesvol aanpast aan
zijn omgeving.
Kernconcept 2.1: De evolutie heeft psychologische processen fundamenteel vormgegeven. Dit komt doordat de
evolutie ten gunste werkt van genetische variaties die zorgen voor gedrag waarmee het individu zijn kans op
overleving en voortplanting vergroot.
2.1.1 Evolutie en natuurlijke selectie.
Creationisme: De religieus geïnspireerde opvatting dat het universum en al het leven op aarde (planten, dieren,
mensen) hun ontstaan te danken hebben aan een bijzondere (goddelijke) scheppingsdaad.
Natuurlijke selectie: Drijvende kracht achter de evolutie, waardoor de omgeving de best aangepaste organismen
selecteert.
Darwin had het idee dat alle planten, dieren en mensen dezelfde voorgeschiedenis hebben omdat ze op een
bepaalde manier op elkaar lijken. Hij wist dat dit idee inging tegen de ideeën van de geaccepteerde wetenschap van
de religieuze leer van het creationisme.
Het bewijsmateriaal dat Darwin overtuigde:
Natuurlijke selectie: Drijvende kracht achter de evolutie, waardoor de omgeving de best aangepaste organismen
selecteert.
Het viel Darwin op dat er verschillen waren tussen dezelfde soort organismen. Het kwam in Darwinop dat zulke
variaties een individueel organisme voordeel konden geven ten opzichte van andere in de strijd om overleving en
voortplanting. Dit duidde op een mechanisme voor evolutie dat hij natuurlijke selctie noemde. Door middel van
natuurlijke selectie is de kans groter dat de individuen die het best aan hun omgeving zijn aangepast goed gedijen en
zich voortplanten.
Toepassing op de psychologie:
Met beulp van dit proces van aanpassing en evolutie kunnen we veel psychologische waarnemingen begrijpen.
Menselijke fobieën worden bijna altijd veroorzaakt door prikkels die vroeger gevaarlijk waar. Verassend veel van onze
dagelijkse bezigheden kunnen worden verklaard vanuit evolutie. Darwin beweerde ook dat we een
gemeenschappelijke voorouder hebben met de apen, dit is iets heel anders dan het afstammen van apen. De
evolutietheorie zegt dat de twee soorten in de loop van de tijd aan elkaar zijn gaan afwijken, waarbij in elk van beide
groepen andere adaptieve kenmerken zijn ontstaan. Voor de mens betekende dit het ontwikkelen van grote hersenen
die aan taal zijn aangepast. Deze principes van de evolutie zijn door vrijwel alle geleerden geaccepteerd. Desondanks
moeten we ook opmerken dat de evolutietheorie voor de psychologie en controversiële nieuwkomer is. Het is niet dat
psychologen Darwin bestrijden, de meesten doen dit niet. Toch maken sommigen zich zorgen of de nadruk op
erfelijkehid van gedrag niet leidt tot de vraag of dat dan ook betekent dat mensen niet meer zelf verantwoordelijk zijn
voor problematisch gedrag, waar psychologen het dan weer niet mee eens zijn.
2.1.2 Genen en erfelijkheid.
Genotype: Kenmerken van een organisme zoals die genetisch zijn vastgesteld
Fenotype: Waarneembare fysieke kenmerken van een organisme.
Dat eigenschappen erfelijk zijn betekent niet dat ze bij kinderen op dezelfde manier tot uiting komen als bij hun
ouders. Uiteindelijk ben je en uniek individu. Een oorzaak van jou weigen uniciteit ligt in je ervaring: de omgeving
waarin je bent opgegroeid etc. Een ander verschil tussen jou en je beide ouders ontstaat door de willekeurige
combinatie van kenmerken die door elk van je beide ouders aan jou zijn doorgegeven. Hierbij spelen het fenotype en
genotype een grote rol, dit bepaald jou als uniek persoon.
Chromosomen, genen en DNA:
Genoom: Het genoom van een organisme omvat een complete set van chromosomen.
Chromosoom: Lange, dunnen en spiraalvormige draad waarlangs de genen zijn gerangschikt als de kralen van een
ketting. Chromosomen bestaan voornamelijk uit DNA.
DNA: Lang, complex molecuul dat informatie bevat over alle genetische eigenschappen. De volledige naam voor DNA
is desoxyribonucleïnezuur.
Genen: Stukjes van een chromosoom waarin de codes voor de erfelijke lichamelijke en psychische eigenschappen
van een organisme zijn opgeslagen. Ze vormen de functionele elementen van een chromosoom.
1
