Filosofie, Samenvatting slides + notities

Samenvatting filo
Inhoud
Waarom filosofie:...................................................................................................................................2
Deel 1: Leven in een moderne maatschappij..........................................................................................2
1.1. Het moderne wereldbeeld...........................................................................................................2
1.2. De ambivalentie van de moderne economie...............................................................................5
1.3. Het authentieke leven.................................................................................................................7
Deel 2: Filosofie van de wetenschappelijke kennis...............................................................................10
2.1. Het probleem van inductie: David Hume...................................................................................10
2.2. Falsificationisme: Karl Popper....................................................................................................11
Deel 3: Ethische theorieën....................................................................................................................12
3.1. Ethiek en het bedrijfsleven........................................................................................................12
3.2. Utilitarisme................................................................................................................................12
3.3. Kants deontologie......................................................................................................................14
3.4. Deugdethiek..............................................................................................................................15
3.5. Zorgethiek..................................................................................................................................17
Deel 4: Filosofische reflecties over maatschappelijke thema’s.............................................................18
4.1. Eigendom en belastingen...........................................................................................................18
4.2. John Rawls over rechtvaardigheid.............................................................................................18
4.3. het debat over rechtvaardigheid: Nozick, Dworkin, Cohen.......................................................20
4.4. Democratietheorie....................................................................................................................23




1

,Waarom filosofie:
 Er zijn vragen waaraan je je niet kan onttrekken
Bv: aardbeving; moeten we iets doen? Hoeveel moeten we doen? …
=> er staat iets op het spel
o Vaak hebben we hier al een antwoord op klaar, zonder de vraag expliciet te
stellen of zonder er echt over na te denken.
 Iedereen apart moet hier op antwoorden (want meerdere antwoorden)
=> specialist kan geen antwoord geven over hoeveel solidariteit nodig
is in dergelijke situaties

Socrates

 Stelde typische filosofische vragen (beetje ambetant want niemand wist daar echt
antwoord op)
o “Ken uzelf”
 Wat zijn eig de antwoorden die ik al heb, en zijn het goede antwoorden

Oudheid: Filosofie VS mythologie

Middeleeuwen: Filosofie VS religie

Moderniteit: Filosofie VS wetenschap

Waarden VS feiten
Normatief VS descriptief
Speculatie VS observatie

Deel 1: Leven in een moderne maatschappij
1.1. Het moderne wereldbeeld
Aardebeving in Lissabon gevolgd door een tsunami en een brand. Dit zorgde ervoor dat Lissabon van
rijkdom naar armoede ging.

 Oordeel van God?
o God roept op om terug meer te geloven
o Maar alle kerken waren verwoest en hoerenbuurt was er wel nog (paradox)
 Is het einde der tijden nakend?
 Sleutelmoment in het moderniseringsproces: seculiere, rationele, wetenschappelijke
benadering van de natuur.

Filosofisch debat

 Leibniz (1646-1716)
o Theodicee: rechtvaardiging van bestaan van goede God terwijl de wereld kwaad kent
o God heeft de beste van alle mogelijke werelden geschapen
 Waarom is er dan armoede, problemen (want God is goede god)
o Een geschapen wereld is echter per definitie begrensd en onvolmaakt.
 Niets te maken met intenties van God
 Wat beperkt is, is niet perfect (want scheppen is beperkte handeling)




2

,  Voltaire (1694-1778)
o Satirisch verhaal over Leibniz, tegen religie en optimisme
o Filosofieleraar Pangloss: “hij die alles goedpraat”
o “Als dit de beste van alle mogelijke werelden is, hoe moeten die andere werelden er
dan uitzien?”
 Ramp is van zo’n omvang dat de verhalen dit niet meer staven
o “Ecrasez l'Infâme!”
 Weg met het bijgeloof
 Jean-Jacques Rousseau (1712-1778)
o Argument tegen steden en voor leven in de natuur
 Leven in de stad was oorzaak van grote ravage natuurramp
 Goethe (°1749)
o Verloor naar eigen zeggen bijna zijn geloof
 Immanuel Kant
o Enkel kijken naar de natuur niet naar de mens en het menselijk lijden
 Probeert wetenschappelijke verklaring te geven (volledig fout)
o Eerste werk in moderne seismologie
o Verlichting: God komt niet voortdurend tussen in de wereld (deïsme)
o Tegen consequentialisme/utilitarisme
=> Je hebt niet alles onder controle je kan dus niet 100% verantwoordelijk worden
gesteld voor je handelingen.
o Premoderniteit VS moderniteit
 Ramp is signaal met boodschap VS natuurwetenschappelijke verklaring
 Desacralisering/onttovering: wegvallen van omvattende betekenisorde
 Rationalisering
 Verwetenschappelijking
 Secularisering
 Gewicht van religie op de samenleving verminderd
 Individualisering
o Moderne tijd
 Een (zelfbewuste) nieuwe tijd
 Verlichting (= sleutelmoment)
 De schepping van Adam, Michelangelo (modern; God even groot als mens)
 Robinson Crusoe, Daniel Defoe (moet heel het leven heruitvinden, eigen
keuzes)
 Aristoteles (naar modern wereldbeeld)
o Empirische methode
 Inventariseren en classificeren (ordenen)
 Zowel natuur (planten, dieren…) als politiek (regimes)
o Geen experimenten, enkel observeren
o Niet in labo, maar in open lucht (dus ook niet altijd juist)
o Aristoteles meet niet, zoekt geen wiskundige verbanden (modern wel)
o Aristoteles probeert veeleer de ‘essentie’ van de dingen te bepalen
 Essentie heeft te maken met het doel van dingen
o Eenheid en hiërarchie van de kennis (alle weten vormt 1 syteem)
 Biologie < fysica < metafysica (helemaal niet hoe wij nu denken)



3