Samenvatting van het artikel van van Eerde

Samenvatting van Eerde, reken wiskunde onderwijs

1. Een opwarmertje; een voorbeeld dat taal belangrijk is en misleidend kan zijn.
2. Taal en wiskunde leren
Taal wordt gebruikt om te denken (individuele functie) en voor communicatie (sociale functie) met
anderen. Vygotsky wees op het belang van gesproken taal voor leren. Discussie, interactie en
argumentatie zijn de basis voor logisch redeneren en reflectie. Taal is de basis voor ons denken.
Het construeren van wiskunde is een communicatieve activiteit die erop gericht is betekenis te geven
aan kwantitatieve, relationele en ruimtelijke aspecten van de wereld. Zonder taal is er geen
wiskunde. Bij wiskunde is er sprake van specifieke symbolen taal.
3. Onderzoek naar de rol van taal in reken wiskunde onderwijs
De taalvaardigheid vormt een barrière voor allochtone kinderen voor het leren van wiskunde. Zowel
de leraren als de leerlingen zelf zijn zich niet bewust van dit probleem. Taal wordt vaak vermeden in
wiskunde lessen; zo maken zij zich de vaktaal niet eigen die nodig is voor verdere ontwikkeling. Door
gebrek aan kennis over de taal passen leerlingen ineffectieve strategieën toe. Wiskunde termen
worden nauwelijks genoemd/uitgelegd. Een oplossing lijkt meer interactief onderwijs. Er is sprake
van verborgen taaldidactiek.
4. Denkprocessen zichtbaar maken en stimuleren
Interactief onderwijs is nodig om de problemen zichtbaar te maken. Het wiskundig denken van leraar
en leerlingen kan alleen zichtbaar worden in gesprekken. Deze gesprekken maken de denkprocessen
van de leerlingen zichtbaar, zo kunnen problemen worden gediagnosticeerd. Aandacht voor taal kan
problemen signaleren en leerprocessen bevorderen. Om welke taal gaat het dan?
5. Taal in het reken wiskunde onderwijs
Het leren van wiskunde betekent het leren communiceren met elkaar in een bepaalde taal. Elk vak
heeft een eigen taal ontwikkeling met een eigen register. Hier staan woorden en woordconstructies
die in de ontwikkeling van een vak zijn gekozen om over het vak te communiceren. Een vak register
omvat begrippen en betekenissen gerelateerd aan de functie van de taal, inclusief de formuleringen
om deze begrippen en betekenissen uit te drukken.
Begrippen:
- Vaktaal: delen, ml, breuk, verhouding, teller  specifieke vak begrippen.
- Schooltaal: toename, persoon, aflezen, verband  taal die ook in andere vakken wordt
gebruikt.
- Dagelijkse taal: parket, voorrijkosten, ingrediënten
Formuleringen
- Eén op de vier, één per vier, één staat tot vier (bij verhoudingen).
- Als je het ene getal verdubbelt, moet je het andere halveren (bij vermenigvuldigen).
- Om de drie uur, elke drie uur, elk uur. Tussen de middag (bij tijd).

Bij rekenen wiskunde heb je 3 soorten taal (leerlingen moeten deze kunnen gebruiken):
- Teksten  taal in woorden  in de methodes staat weinig taal, maar dat wat er staat moet
je kunnen begrijpen anders kun je de opgaven niet oplossen. Er zijn ook veel specifieke
formuleringen.
- Wiskundige modellen en schema’s  grafieken en diagrammen
- Wiskundige symbolen  -, +, =, %

Ook voor sterke taal kinderen is aandacht voor taal bij rekenen belangrijk; ook zij moeten zich de
specifieke taal van wiskunde eigen maken. Er ontstaat geen begrip en inzicht als je dingen meteen
aanleert vanuit de formele kant; sluit aan bij de informele taal van kinderen  scaffolding moet
zorgen voor een overgang van informeel naar formeel. Een leerling leert als hij iets zelfstandig kon
wat hij eerst niet zelfstandig kon.