17. Zuren en basen
Wij zien enkel zuurbase reacties die doorgaan in een waterig midden!
→ We hebben het over zuren + basen die oplosbaar zijn in water
1. Onoplosbaar of oplosbaar in water
Stoffen Voorbeeld
Onoplosbaar Als er minder dan 0,1M in de Olie
oplossing gaat
→ Bv. apolaire stoffen
Oplosbaar Niet-elektrolyten Vormen in water een niet- Suiker
geleidende oplossing
Zwakke elektrolyten Vormen in water een zwak Azijnzuur
geleidende oplossing
→ Slechts een deel van de
opgeloste deeltjes ioniseert
Sterke elektrolyten Vormen in water een sterk Natriumhydroxide
geleidende oplossing (sterke base)
→ (Bijna) alle opgeloste deeltjes Zoutzuur (sterk zuur)
dissociëren* of ioniseren**
*Dissociatie = als een ionverbinding dissocieert (uiteen valt) in gehydrateerde ionen tijdens het
oplossen
➔ Ionofore stoffen = moleculen/stoffen die in een zuivere toestand ook al bestaan uit ionen
→ Bij het oplossen in water worden die ionen van elkaar getrokken + vallen ze uiteen
➔ Voorbeeld van een ionverbinding: metaal + niet-metaal
➔ Het verschil in ENW is groot → er ontstaan positieve + negatieve ionen die elkaar aantrekken
in ionverbindingen
➔ Bv. NaOH → Na+ + OH-
**Ionisatie = als een covalente binding (atoombinding) ioniseert (ionen vormt) als gevolg van de
interactie met water
➔ Ionogene stoffen = moleculen/stoffen die in een zuivere toestand geen ionen bezitten maar
er wel vormen als ze worden opgelost in water
➔ Voorbeeld van een covalente binding: niet-metaal + niet-metaal
➔ Het zijn allemaal elektronen met een vrije hoge ENW → ze trekken dus allebei graag aan
elektronen waardoor er bindingen ontstaan uit gedeelde elektronen
→ De elektronen behoren tot beide schillen
➔ Bv. HCl → H+ + Cl-
HAc ↔ H+ + Ac-
Het verschil tussen dissociatie en ionisatie zit dus in de manier waarop de ionen worden vrijgemaakt
, 2. Zuren en basen
Zuren:
→ Eigenschappen:
▪ Zure smaak
▪ Hebben een agressief karakter t.o.v. metalen
→ Sterke zuren:
- HCl (zoutzuur)
- H2SO4 (zwavelzuur)
- HNO3 (salpeterzuur)
→ Zwakke zuren:
- H2S (waterstofsulfide)
- NH4+ (ammonium)
- CH3COOH of HAc (azijnzuur)
- HCOOH (mierenzuur)
Basen:
→ Eigenschappen:
▪ Verzeping van vetten
→ Een basische oplossing voelt vaak zeepachtig
→ Bij verzeping wordt vet gesplitst in een alcohol + een vetzuur m.b.v. een base ---> hierbij
ontstaat zeep
▪ Hebben een agressief karakter t.o.v. metalen
→ Sterke basen:
- NaOH (natriumhydroxide)
- KOH (kaliumhydroxide)
- Ca(OH)2 (calciumhydroxide)
→ Aminebasen (eerder zwak):
- NH4OH (afkomstig van NH3 in H2O)
- CH3NH2 (methylamineaniline)
De definitie van zuren en basen volgens verschillende theorieën:
Arrhenius Brønsted-Lowry Lewis
(eenvoudig + verouderd) (uitgebreider dan Arrhenius) (alles omvattend)
Zuur Een zuur ioniseert in Een zuur is een protonen Een zuur is een
een waterig midden en donor (al of niet in een acceptor van een vrij
vormt H+ waterig midden*) elektronenpaar (*)
Base Een base dissocieert in Een base is een protonen Een base is een donor
een waterig midden en acceptor (*) van een vrij
vormt OH- elektronenpaar (*)
Reactie zuur Zuur-base (met
+ base Neutralisatie geconjugeerde ZB Donor-acceptor
systemen)
Wij zien enkel zuurbase reacties die doorgaan in een waterig midden!
→ We hebben het over zuren + basen die oplosbaar zijn in water
1. Onoplosbaar of oplosbaar in water
Stoffen Voorbeeld
Onoplosbaar Als er minder dan 0,1M in de Olie
oplossing gaat
→ Bv. apolaire stoffen
Oplosbaar Niet-elektrolyten Vormen in water een niet- Suiker
geleidende oplossing
Zwakke elektrolyten Vormen in water een zwak Azijnzuur
geleidende oplossing
→ Slechts een deel van de
opgeloste deeltjes ioniseert
Sterke elektrolyten Vormen in water een sterk Natriumhydroxide
geleidende oplossing (sterke base)
→ (Bijna) alle opgeloste deeltjes Zoutzuur (sterk zuur)
dissociëren* of ioniseren**
*Dissociatie = als een ionverbinding dissocieert (uiteen valt) in gehydrateerde ionen tijdens het
oplossen
➔ Ionofore stoffen = moleculen/stoffen die in een zuivere toestand ook al bestaan uit ionen
→ Bij het oplossen in water worden die ionen van elkaar getrokken + vallen ze uiteen
➔ Voorbeeld van een ionverbinding: metaal + niet-metaal
➔ Het verschil in ENW is groot → er ontstaan positieve + negatieve ionen die elkaar aantrekken
in ionverbindingen
➔ Bv. NaOH → Na+ + OH-
**Ionisatie = als een covalente binding (atoombinding) ioniseert (ionen vormt) als gevolg van de
interactie met water
➔ Ionogene stoffen = moleculen/stoffen die in een zuivere toestand geen ionen bezitten maar
er wel vormen als ze worden opgelost in water
➔ Voorbeeld van een covalente binding: niet-metaal + niet-metaal
➔ Het zijn allemaal elektronen met een vrije hoge ENW → ze trekken dus allebei graag aan
elektronen waardoor er bindingen ontstaan uit gedeelde elektronen
→ De elektronen behoren tot beide schillen
➔ Bv. HCl → H+ + Cl-
HAc ↔ H+ + Ac-
Het verschil tussen dissociatie en ionisatie zit dus in de manier waarop de ionen worden vrijgemaakt
, 2. Zuren en basen
Zuren:
→ Eigenschappen:
▪ Zure smaak
▪ Hebben een agressief karakter t.o.v. metalen
→ Sterke zuren:
- HCl (zoutzuur)
- H2SO4 (zwavelzuur)
- HNO3 (salpeterzuur)
→ Zwakke zuren:
- H2S (waterstofsulfide)
- NH4+ (ammonium)
- CH3COOH of HAc (azijnzuur)
- HCOOH (mierenzuur)
Basen:
→ Eigenschappen:
▪ Verzeping van vetten
→ Een basische oplossing voelt vaak zeepachtig
→ Bij verzeping wordt vet gesplitst in een alcohol + een vetzuur m.b.v. een base ---> hierbij
ontstaat zeep
▪ Hebben een agressief karakter t.o.v. metalen
→ Sterke basen:
- NaOH (natriumhydroxide)
- KOH (kaliumhydroxide)
- Ca(OH)2 (calciumhydroxide)
→ Aminebasen (eerder zwak):
- NH4OH (afkomstig van NH3 in H2O)
- CH3NH2 (methylamineaniline)
De definitie van zuren en basen volgens verschillende theorieën:
Arrhenius Brønsted-Lowry Lewis
(eenvoudig + verouderd) (uitgebreider dan Arrhenius) (alles omvattend)
Zuur Een zuur ioniseert in Een zuur is een protonen Een zuur is een
een waterig midden en donor (al of niet in een acceptor van een vrij
vormt H+ waterig midden*) elektronenpaar (*)
Base Een base dissocieert in Een base is een protonen Een base is een donor
een waterig midden en acceptor (*) van een vrij
vormt OH- elektronenpaar (*)
Reactie zuur Zuur-base (met
+ base Neutralisatie geconjugeerde ZB Donor-acceptor
systemen)
