ALCOHOLGEBRUIK ONDER STUDENTEN
Besproken vanuit het structuralisme en het symbolisch interactionisme
PAGINA
2/20
,1 INLEIDING
Alcoholgebruik is wereldwijd een groot probleem en zeker onder studenten aan hogescholen
en universiteiten (Kypri et al., 2005). Overmatig alcoholgebruik onder studenten kan leiden
tot een reeks negatieve resultaten, waaronder academische problemen, lichamelijke en
geestelijke gezondheidsproblemen en riskant gedrag zoals rijden onder invloed en seksueel
geweld (Wechsler et al., 1995). Volgens een onderzoek uit 2019 van het Belgisch
Kenniscentrum voor Gezondheidszorg melden bijna 80% van de Belgische studenten tussen
15 en 24 jaar de afgelopen maand alcohol te hebben gedronken. Meer dan de helft (53%) van
deze studenten die melden alcohol te hebben gedronken, melden binge drinken of zwaar
episodisch drinken, wat wordt gedefinieerd als het nuttigen van vijf of meer drankjes in één
keer. Uit het onderzoek bleek ook dat mannelijke studenten vaker zwaar episodisch drinken
dan hun vrouwelijke tegenhangers: 60% van de mannelijke studenten meldde binge drinken
tegenover 46% van de vrouwelijke. Bovendien bleek uit het onderzoek dat de prevalentie van
zwaar episodisch drinken het hoogst was onder studenten tussen 20 en 24 jaar: 57% van deze
leeftijdsgroep meldde de afgelopen maand aan binge drinken te hebben gedaan.
Vaak hebben deze onderzoeken het doel om het juiste beleid of de juiste communicatie te
ontwikkelen om alcoholgebruik te minderen onder studenten (Workman, 2001).
Alcoholgebruik onder studenten is een complex sociaal verschijnsel dat veel aandacht heeft
gekregen van zowel onderzoekers als practici. Hoewel veel studies zich hebben gericht op
factoren op individueel niveau die bijdragen tot alcoholgebruik, zoals
persoonlijkheidskenmerken en psychologisch welzijn, wordt steeds meer het belang erkend
van bredere sociale, economische en culturele structuren bij het vormgeven van patronen van
alcoholgebruik onder deze populatie. In deze onderzoekspaper worden twee theoretische
benaderingswijzen toegepast op de studie van alcoholgebruik onder studenten; het
structuralisme en het symbolisch interactionisme.
Structuralisme benadrukt de rol van sociale structuren, culturele verwachtingen en
instellingen bij het vormen van alcoholconsumptie. Volgens dit perspectief zijn patronen van
alcoholgebruik bij studenten niet simpelweg het resultaat van individuele keuzes of
PAGINA
3/20
, gedragingen, maar worden deze beïnvloed door bredere sociale en culturele factoren, zoals
sociale normen rond de inname van alcohol.
Het symbolisch interactionisme daarentegen benadrukt de rol van taal en communicatie bij
het vormgeven van de sociale werkelijkheid. Vanuit dit perspectief is de alcoholconsumptie
onder studenten geen inherent, objectief fenomeen, maar eerder een sociale constructie die
gevormd wordt door de betekenissen en interpretaties die individuen eraan geven.
Hoewel deze perspectieven uitgebreid zijn gebruikt om de factoren te begrijpen die bijdragen
tot alcoholgebruik onder studenten, bieden ze verschillende inzichten in de onderliggende
oorzaken van drinkgedrag. Structuralisme biedt een kader voor het begrijpen van de invloed
van grotere sociale en culturele factoren op alcoholgebruik. Terwijl het symbolisch
interactionisme het belang van individuele overtuigingen en ervaringen benadrukt.
Inzicht in de rol van deze verschillende factoren is essentieel voor het ontwikkelen van
effectieve preventie- en interventiestrategieën om de negatieve gevolgen van overmatig
alcoholgebruik onder studenten te verminderen. Deze paper wil een uitgebreid overzicht
schetsen en een vergelijking geven van deze twee theoretische perspectieven in de context
van alcoholgebruik onder studenten.
Eerst gaat men schetsen wat het structuralisme inhoudt en wat de basisveronderstellingen van
deze benaderingswijze zijn. Het thema wordt behandeld vanuit een macro-perspectief dat
zich toespitst op het nagaan welke structuren betrekking hebben tot het alcoholgebruik van
studenten. De onderzoeksmethoden binnen het structuralistisch onderzoek worden ook
besproken.
Daarna wordt het alcoholgebruik onder studenten vanuit het symbolisch interactionisme
besproken. Het symbolisch interactionisme analyseert interacties en hun betekenis op
microniveau. Dat wil zeggen de alcoholcultuur of de betekenis die studenten, in interactie
met elkaar, aan hun alcoholgebruik geven. Hierna volgt er een uitgebreide vergelijking tussen
beide benaderingswijzen met betrekking tot het alcoholgebruik onder studenten. Ondanks dat
het verschillende benaderingswijzen zijn in de context van het alcoholgebruik van studenten,
PAGINA
4/20
Besproken vanuit het structuralisme en het symbolisch interactionisme
PAGINA
2/20
,1 INLEIDING
Alcoholgebruik is wereldwijd een groot probleem en zeker onder studenten aan hogescholen
en universiteiten (Kypri et al., 2005). Overmatig alcoholgebruik onder studenten kan leiden
tot een reeks negatieve resultaten, waaronder academische problemen, lichamelijke en
geestelijke gezondheidsproblemen en riskant gedrag zoals rijden onder invloed en seksueel
geweld (Wechsler et al., 1995). Volgens een onderzoek uit 2019 van het Belgisch
Kenniscentrum voor Gezondheidszorg melden bijna 80% van de Belgische studenten tussen
15 en 24 jaar de afgelopen maand alcohol te hebben gedronken. Meer dan de helft (53%) van
deze studenten die melden alcohol te hebben gedronken, melden binge drinken of zwaar
episodisch drinken, wat wordt gedefinieerd als het nuttigen van vijf of meer drankjes in één
keer. Uit het onderzoek bleek ook dat mannelijke studenten vaker zwaar episodisch drinken
dan hun vrouwelijke tegenhangers: 60% van de mannelijke studenten meldde binge drinken
tegenover 46% van de vrouwelijke. Bovendien bleek uit het onderzoek dat de prevalentie van
zwaar episodisch drinken het hoogst was onder studenten tussen 20 en 24 jaar: 57% van deze
leeftijdsgroep meldde de afgelopen maand aan binge drinken te hebben gedaan.
Vaak hebben deze onderzoeken het doel om het juiste beleid of de juiste communicatie te
ontwikkelen om alcoholgebruik te minderen onder studenten (Workman, 2001).
Alcoholgebruik onder studenten is een complex sociaal verschijnsel dat veel aandacht heeft
gekregen van zowel onderzoekers als practici. Hoewel veel studies zich hebben gericht op
factoren op individueel niveau die bijdragen tot alcoholgebruik, zoals
persoonlijkheidskenmerken en psychologisch welzijn, wordt steeds meer het belang erkend
van bredere sociale, economische en culturele structuren bij het vormgeven van patronen van
alcoholgebruik onder deze populatie. In deze onderzoekspaper worden twee theoretische
benaderingswijzen toegepast op de studie van alcoholgebruik onder studenten; het
structuralisme en het symbolisch interactionisme.
Structuralisme benadrukt de rol van sociale structuren, culturele verwachtingen en
instellingen bij het vormen van alcoholconsumptie. Volgens dit perspectief zijn patronen van
alcoholgebruik bij studenten niet simpelweg het resultaat van individuele keuzes of
PAGINA
3/20
, gedragingen, maar worden deze beïnvloed door bredere sociale en culturele factoren, zoals
sociale normen rond de inname van alcohol.
Het symbolisch interactionisme daarentegen benadrukt de rol van taal en communicatie bij
het vormgeven van de sociale werkelijkheid. Vanuit dit perspectief is de alcoholconsumptie
onder studenten geen inherent, objectief fenomeen, maar eerder een sociale constructie die
gevormd wordt door de betekenissen en interpretaties die individuen eraan geven.
Hoewel deze perspectieven uitgebreid zijn gebruikt om de factoren te begrijpen die bijdragen
tot alcoholgebruik onder studenten, bieden ze verschillende inzichten in de onderliggende
oorzaken van drinkgedrag. Structuralisme biedt een kader voor het begrijpen van de invloed
van grotere sociale en culturele factoren op alcoholgebruik. Terwijl het symbolisch
interactionisme het belang van individuele overtuigingen en ervaringen benadrukt.
Inzicht in de rol van deze verschillende factoren is essentieel voor het ontwikkelen van
effectieve preventie- en interventiestrategieën om de negatieve gevolgen van overmatig
alcoholgebruik onder studenten te verminderen. Deze paper wil een uitgebreid overzicht
schetsen en een vergelijking geven van deze twee theoretische perspectieven in de context
van alcoholgebruik onder studenten.
Eerst gaat men schetsen wat het structuralisme inhoudt en wat de basisveronderstellingen van
deze benaderingswijze zijn. Het thema wordt behandeld vanuit een macro-perspectief dat
zich toespitst op het nagaan welke structuren betrekking hebben tot het alcoholgebruik van
studenten. De onderzoeksmethoden binnen het structuralistisch onderzoek worden ook
besproken.
Daarna wordt het alcoholgebruik onder studenten vanuit het symbolisch interactionisme
besproken. Het symbolisch interactionisme analyseert interacties en hun betekenis op
microniveau. Dat wil zeggen de alcoholcultuur of de betekenis die studenten, in interactie
met elkaar, aan hun alcoholgebruik geven. Hierna volgt er een uitgebreide vergelijking tussen
beide benaderingswijzen met betrekking tot het alcoholgebruik onder studenten. Ondanks dat
het verschillende benaderingswijzen zijn in de context van het alcoholgebruik van studenten,
PAGINA
4/20
