Reader 1
Garens: De verschillende onderdelen van een gebreide of geweven stof.
Vezels
- De onderdelen van een garen. De bouwsteen van alle textielproducten. Veel materialen voldoen aan de eerste
twee kenmerken: ze zijn lang en dun en kunnen worden verbogen zonder dat ze breken. Vezels zijn erg klein: ze
hebben een gemiddelde diameter van 20 tot 30 micrometer.
- Natuurlijke vezels: bronnen kunnen plantaardig zijn (vezels op basis van cellulose), dierlijk (vezels op basis van
eiwit – gewoonlijk dierenhaar) of mineraal (asbest). Vezels die afkomstig zijn van de stengel van de plant
noemen we bastvezels. Alle plantaardige vezels zijn opgebouwd uit cellulose.
- De belangrijkste cellulosevezel is natuurlijk katoen (en vlas, hennep, jute en ramee)
- De vezels op basis van eiwit zijn onderverdeeld in de categorieën ‘Stapel’ en ‘Filament’.
- Zijde is de enige vezel die in de natuur voorkomt als een continue filamentvezel. Deze vezel wordt gewonnen
door de cocon van de zijderups af te wikkelen in een proces dat ‘afhaspelen’ genoemd wordt.
Vliesstof: Een stof die niet geweven en niet gebreid is. Onderdelen: vezels; een vliesstof wordt namelijk direct gemaakt
uit vezels, zonder dat er eerst garen van deze vezels wordt gemaakt.
3 bronnen van vezels
- Natuurlijke vezels: komen als volledig gevormde vezels in de natuur voor. VB: Katoen; Katoen bestaat uit de
pluisjes van de zaadjes van de katoenplant. Andere VB: dierenhaar; zoals wol, kasjmier, mohair en kameelhaar.
- Behandelde grondstoffen: door de mens gemaakt uit natuurlijke grondstoffen. VB: rayon. Rayon wordt
gewonnen uit houtpulp, maar de houtpulp moet eerst behandeld worden voordat er vezels van kunnen worden
geëxtrudeerd. Andere VB: acetaat, triacetaat en PLA-vezels. Acetaat en triacetaat worden net als rayon
gewonnen uit houtpulp, terwijl PLA (polylactic acid, oftewel polymelkzuur) wordt gewonnen uit maiszetmeel.
- Kunstmatige vezels: gemaakt van polymeren die worden vervaardigd uit chemische grondstoffen. VB: polyester
en nylon (=kunstvezels)
Wolvezels: vergeleken met andere vezels enigszins grof. Katoen en zijde behoren tot de meest fijne vezels die
voorkomen in de natuur. Allebei hebben ze een diameter van ongeveer één denier per filament.
Microvezels
- Vezels met een diameter van minder dan één denier per filament.
- Polyester en nylon worden tijdens het extruderen zodanig bewerkt dat ze een zo klein mogelijke diameter
hebben.
- Hoe kleiner de diameter van de vezel, hoe kleiner de denier. Voor het vervaardigen van microvezels zijn soms
speciale procedures nodig, zoals de taartpuntmethode of de eilandjesmethode. Tijdens deze procedures wordt
de doelvezel geëxtrudeerd binnen een matrijs gevormd door een andere polymeer en vervolgens uit de matrijs
verwijderd door oplossing of een andere methode.
- Kenmerken: voelen veel zachter aan, ademen meer en zitten lekkerder dan stoffen gemaakt van grovere vezels
van hetzelfde type. Van microvezels kunnen ook stoffen worden gemaakt die lijken op suède. Eén reden dat de
stof zachter aanvoelt is dat een stof gemaakt van microvezels een groter oppervlak heeft dan een gewone stof
met hetzelfde gewicht.
- Microvezelstof ziet er lichter uit, omdat de fijnere vezels een groter oppervlak hebben en daardoor de
weerkaatste lichtbundels meer spreiden. Daardoor lijkt de stof lichter van kleur.
Polymeren
- Moleculaire bouwstenen van vezels. Heel grote, Lange, ketenvormige moleculen en hun structuur ligt aan de
basis van de chemische samenstelling van de vezel.
- Betekent: “vele eenheden”.
- Worden gevormd wanneer veel monomeren met elkaar reageren om een enkele, erg lange molecuul te vormen.
- BV: bij vervaardigen van polyester reageren twee scheikundige stoffen (A en B) met elkaar en vormen ze de
eenheid AB. Deze AB-monomeer kan reageren met meerdere andere AB-eenheden, totdat er een lange keten
Garens: De verschillende onderdelen van een gebreide of geweven stof.
Vezels
- De onderdelen van een garen. De bouwsteen van alle textielproducten. Veel materialen voldoen aan de eerste
twee kenmerken: ze zijn lang en dun en kunnen worden verbogen zonder dat ze breken. Vezels zijn erg klein: ze
hebben een gemiddelde diameter van 20 tot 30 micrometer.
- Natuurlijke vezels: bronnen kunnen plantaardig zijn (vezels op basis van cellulose), dierlijk (vezels op basis van
eiwit – gewoonlijk dierenhaar) of mineraal (asbest). Vezels die afkomstig zijn van de stengel van de plant
noemen we bastvezels. Alle plantaardige vezels zijn opgebouwd uit cellulose.
- De belangrijkste cellulosevezel is natuurlijk katoen (en vlas, hennep, jute en ramee)
- De vezels op basis van eiwit zijn onderverdeeld in de categorieën ‘Stapel’ en ‘Filament’.
- Zijde is de enige vezel die in de natuur voorkomt als een continue filamentvezel. Deze vezel wordt gewonnen
door de cocon van de zijderups af te wikkelen in een proces dat ‘afhaspelen’ genoemd wordt.
Vliesstof: Een stof die niet geweven en niet gebreid is. Onderdelen: vezels; een vliesstof wordt namelijk direct gemaakt
uit vezels, zonder dat er eerst garen van deze vezels wordt gemaakt.
3 bronnen van vezels
- Natuurlijke vezels: komen als volledig gevormde vezels in de natuur voor. VB: Katoen; Katoen bestaat uit de
pluisjes van de zaadjes van de katoenplant. Andere VB: dierenhaar; zoals wol, kasjmier, mohair en kameelhaar.
- Behandelde grondstoffen: door de mens gemaakt uit natuurlijke grondstoffen. VB: rayon. Rayon wordt
gewonnen uit houtpulp, maar de houtpulp moet eerst behandeld worden voordat er vezels van kunnen worden
geëxtrudeerd. Andere VB: acetaat, triacetaat en PLA-vezels. Acetaat en triacetaat worden net als rayon
gewonnen uit houtpulp, terwijl PLA (polylactic acid, oftewel polymelkzuur) wordt gewonnen uit maiszetmeel.
- Kunstmatige vezels: gemaakt van polymeren die worden vervaardigd uit chemische grondstoffen. VB: polyester
en nylon (=kunstvezels)
Wolvezels: vergeleken met andere vezels enigszins grof. Katoen en zijde behoren tot de meest fijne vezels die
voorkomen in de natuur. Allebei hebben ze een diameter van ongeveer één denier per filament.
Microvezels
- Vezels met een diameter van minder dan één denier per filament.
- Polyester en nylon worden tijdens het extruderen zodanig bewerkt dat ze een zo klein mogelijke diameter
hebben.
- Hoe kleiner de diameter van de vezel, hoe kleiner de denier. Voor het vervaardigen van microvezels zijn soms
speciale procedures nodig, zoals de taartpuntmethode of de eilandjesmethode. Tijdens deze procedures wordt
de doelvezel geëxtrudeerd binnen een matrijs gevormd door een andere polymeer en vervolgens uit de matrijs
verwijderd door oplossing of een andere methode.
- Kenmerken: voelen veel zachter aan, ademen meer en zitten lekkerder dan stoffen gemaakt van grovere vezels
van hetzelfde type. Van microvezels kunnen ook stoffen worden gemaakt die lijken op suède. Eén reden dat de
stof zachter aanvoelt is dat een stof gemaakt van microvezels een groter oppervlak heeft dan een gewone stof
met hetzelfde gewicht.
- Microvezelstof ziet er lichter uit, omdat de fijnere vezels een groter oppervlak hebben en daardoor de
weerkaatste lichtbundels meer spreiden. Daardoor lijkt de stof lichter van kleur.
Polymeren
- Moleculaire bouwstenen van vezels. Heel grote, Lange, ketenvormige moleculen en hun structuur ligt aan de
basis van de chemische samenstelling van de vezel.
- Betekent: “vele eenheden”.
- Worden gevormd wanneer veel monomeren met elkaar reageren om een enkele, erg lange molecuul te vormen.
- BV: bij vervaardigen van polyester reageren twee scheikundige stoffen (A en B) met elkaar en vormen ze de
eenheid AB. Deze AB-monomeer kan reageren met meerdere andere AB-eenheden, totdat er een lange keten
