Les 1
IVK-samenhangmodel
Sociale Veiligheid
‘De mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed door
misdrijven (criminaliteit), overtredingen en overlast door andere mensen’.
Security
‘Het voorkomen of verminderen van het moedwillig toebrengen van schade aan medewerkers en
bezittingen van de onderneming’.
Fysieke Veiligheid
‘De mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed door
ongevallen en tegen onheil van niet-menselijke oorsprong’.
Safety
‘Het voorkomen of verminderen van bedreigingen van de onderneming, haar medewerkers of haar
omgeving als gevolg van natuurlijke risico’s (bijvoorbeeld overstroming) en risico’s die samenhangen
met de productieprocessen of logistiek’.
Risicosamenleving
- 1986
- Ulrich Beck
- Duitse socioloog
- ‘De technologische ontwikkelingen hebben een dusdanige vlucht genomen dat zij hun eigen
risico’s niet meer kunnen beheersen.’
,Sociale veranderingen
Liquid = vloeibare samenleving – Zygmunt Bauman.
De vijf I’s hebben onze samenleving veranderd (Bauman, Schnabel):
Individualisering:
“De relatieve materiële en morele verzelfstandiging van individuen binnen de marges die
geboden worden door de collectieven waarvan men in toenemende mate afhankelijk is.”
- Onafhankelijker en grotere behoefte aan keuzevrijheid.
- Kans op normoverschrijding toegenomen.
Informalisering:
De invloed van instituties (formeel) op de organisatie van onze samenleving en op de inrichting
van het eigen leven neemt af.
Informatisering:
Toegenomen communicatiemiddelen hebben gevolgen voor de menselijke omgang.
Bijvoorbeeld: WhatsApp, Wikipedia, Facebook, Twitter, google, LinkedIn, YouTube. Roept ook
weerstand op.
Internationalisering:
Lokale bestuur verliest zijn kracht door Europese wet- en regelgeving.
- Migratiebewegingen.
- Gevolgen van internationale verbondenheid als staat.
Intensivering:
Dynamiek van de samenleving (hoger, harder, sneller). Door intensivering van het leven ontstaan
normoverschrijding en vrijheidsbeleving.
De wereld is niet meer plat
- Marnix Eysink Smeets
Volgens Smeets hebben we 2 stromingen:
‘de-elk-risico-moeten-we-uitbannen-stroming’ ‘de-shit-happens-stroming’
Vroeger & Nu
,Les 2
Geschiedenis van Sociale Veiligheid
Tijdlijn
16e eeuw
- Landheren en stadsbesturen van havensteden verdedigen land, maar vooral handelsroutes
over zee met vloten schepen tegen kapers en piraten.
- 1581: Eerste vorm van politie (zonder duidelijke taken en bevoegdheden)
17e en 18e eeuw
- 1650: De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden is het centrum van de wereldhandel.
Een grote en sterke (nationale) vloot verdedigt het nationale belang.
19e eeuw
- 1810: Napoleon verovert Nederland Napoleon richt een meer georganiseerde
politiemacht op.
- 1813: KMar wordt opgericht
- 1830: Nederland neemt de vorm aan die we nu kennen.
20e eeuw
- WO I: Nederland is neutral veel schade aan het land
- WO II: Reichskommissar für die Niederlände
- 1945: Oprichting Rijkspolitie/Gemeentepolitie
- 1949: Oprichting NAVO
- 1994: Reorganisatie politie: 25 regionale korpsen – KLPD
- 2013: Reorganisatie politie: …
Ontwikkeling vanaf de jaren ‘70
Securitisering voorbij? – Hans Boutellier
- 1970: Recht en orde, schuld en boete!
- 1990: ‘Criminaliteit een risico. Straf een optie in een veel groter arsenal van controle-
instrumenten’.
Gevangeniswezen:
- 1975: 18 personen per 100.000 inwoners
- 2005: 134 personen per 100.000 inwoners
- 2011: 87 personen per 100.000 inwoners
Dus van misdaad en straf naar risico en controle
1982 – 1992
- Preventieperspectief
- 1995 Rapport: ‘Samenleving en criminaliteit’
- Kleine criminaliteit is een probleem van de samenleving
- Individualisering -> minder sociale controle
- Strafrecht als ultimum remedium
, 1993 – 2001
- Verantwoordelijkheid overheid vergroot
- ‘Veiligheid’ wordt het sleutelbegrip
De overheid kruipt dichter op de huid, trekt een regierol naar zich toe en zet meer in op
gedragsverandering.
2002 – 2011
- Deze benadering wordt versterkt doorgezet
- Beleidsnota ‘Naar een veiliger samenleving’ (2002/2003)
- Kenmerkend: een positieve insteek, beter voorkomen dan genezen
‘Op deze wijze bewaakt het strafrecht niet langer de grenzen van de morele ruimte, maar bepaalt het
de inrichting ervan.’
Wat staat hier?
- Morele intervisie
‘Het strafrecht is niet langer de gestolde vorm van de maatschappelijke publieke moraal’
‘Het strafrecht vormt het middelpunt en geeft richting aan de maatschappelijke discussie’
Hoe zit het nu?
- Crisis minder middelen beschikbaar
- Van securitisering naar zelforganisatie
Meten
Wat is dat?
- Kern: definiëring, conceptualisering en operationalisering
- Waarom is dit belangrijk?
Oftewel:
- Wat meten we?
- Waarom meten we?
- Hoe meten we?
Het meten kan plaatsvinden voor zowel objectieve als subjectieve sociale onveiligheid
- Wat is het doel van het gebruik van cijfers?
Statistische Analyse: meten van objectieve onveiligheid met veel incidenten
- Streven naar empirisme: zichtbare bewijzen
Om te meten kan gebruik worden gemaakt van talloze registratiesystemen voor uiteenlopende
delicten
Voorbeelden registratiesystemen
Centraal bureau voor de statistiek (CBS)
Wetenschappelijk onderzoeks- en documentatiecentrum (WODC) (Ministerie van Justitie en
Veiligheid)
Vereniging Nederlandse Gemeente (VNG)
Ad Misdaadmeter
HKS = Herkenningsdienstsysteem. Landelijk bestand met verdachtengegevens (politie)
Landelijk Overvallen Registratie Systeem (LORS = centraal systeem voor registratie (niet voor ons
beschikbaar)
Soms hele algemene registraties en soms hele specifieke voor bepaalde delicten (soms ook niet
openbaar)
IVK-samenhangmodel
Sociale Veiligheid
‘De mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed door
misdrijven (criminaliteit), overtredingen en overlast door andere mensen’.
Security
‘Het voorkomen of verminderen van het moedwillig toebrengen van schade aan medewerkers en
bezittingen van de onderneming’.
Fysieke Veiligheid
‘De mate waarin mensen beschermd zijn en zich beschermd voelen tegen persoonlijk leed door
ongevallen en tegen onheil van niet-menselijke oorsprong’.
Safety
‘Het voorkomen of verminderen van bedreigingen van de onderneming, haar medewerkers of haar
omgeving als gevolg van natuurlijke risico’s (bijvoorbeeld overstroming) en risico’s die samenhangen
met de productieprocessen of logistiek’.
Risicosamenleving
- 1986
- Ulrich Beck
- Duitse socioloog
- ‘De technologische ontwikkelingen hebben een dusdanige vlucht genomen dat zij hun eigen
risico’s niet meer kunnen beheersen.’
,Sociale veranderingen
Liquid = vloeibare samenleving – Zygmunt Bauman.
De vijf I’s hebben onze samenleving veranderd (Bauman, Schnabel):
Individualisering:
“De relatieve materiële en morele verzelfstandiging van individuen binnen de marges die
geboden worden door de collectieven waarvan men in toenemende mate afhankelijk is.”
- Onafhankelijker en grotere behoefte aan keuzevrijheid.
- Kans op normoverschrijding toegenomen.
Informalisering:
De invloed van instituties (formeel) op de organisatie van onze samenleving en op de inrichting
van het eigen leven neemt af.
Informatisering:
Toegenomen communicatiemiddelen hebben gevolgen voor de menselijke omgang.
Bijvoorbeeld: WhatsApp, Wikipedia, Facebook, Twitter, google, LinkedIn, YouTube. Roept ook
weerstand op.
Internationalisering:
Lokale bestuur verliest zijn kracht door Europese wet- en regelgeving.
- Migratiebewegingen.
- Gevolgen van internationale verbondenheid als staat.
Intensivering:
Dynamiek van de samenleving (hoger, harder, sneller). Door intensivering van het leven ontstaan
normoverschrijding en vrijheidsbeleving.
De wereld is niet meer plat
- Marnix Eysink Smeets
Volgens Smeets hebben we 2 stromingen:
‘de-elk-risico-moeten-we-uitbannen-stroming’ ‘de-shit-happens-stroming’
Vroeger & Nu
,Les 2
Geschiedenis van Sociale Veiligheid
Tijdlijn
16e eeuw
- Landheren en stadsbesturen van havensteden verdedigen land, maar vooral handelsroutes
over zee met vloten schepen tegen kapers en piraten.
- 1581: Eerste vorm van politie (zonder duidelijke taken en bevoegdheden)
17e en 18e eeuw
- 1650: De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden is het centrum van de wereldhandel.
Een grote en sterke (nationale) vloot verdedigt het nationale belang.
19e eeuw
- 1810: Napoleon verovert Nederland Napoleon richt een meer georganiseerde
politiemacht op.
- 1813: KMar wordt opgericht
- 1830: Nederland neemt de vorm aan die we nu kennen.
20e eeuw
- WO I: Nederland is neutral veel schade aan het land
- WO II: Reichskommissar für die Niederlände
- 1945: Oprichting Rijkspolitie/Gemeentepolitie
- 1949: Oprichting NAVO
- 1994: Reorganisatie politie: 25 regionale korpsen – KLPD
- 2013: Reorganisatie politie: …
Ontwikkeling vanaf de jaren ‘70
Securitisering voorbij? – Hans Boutellier
- 1970: Recht en orde, schuld en boete!
- 1990: ‘Criminaliteit een risico. Straf een optie in een veel groter arsenal van controle-
instrumenten’.
Gevangeniswezen:
- 1975: 18 personen per 100.000 inwoners
- 2005: 134 personen per 100.000 inwoners
- 2011: 87 personen per 100.000 inwoners
Dus van misdaad en straf naar risico en controle
1982 – 1992
- Preventieperspectief
- 1995 Rapport: ‘Samenleving en criminaliteit’
- Kleine criminaliteit is een probleem van de samenleving
- Individualisering -> minder sociale controle
- Strafrecht als ultimum remedium
, 1993 – 2001
- Verantwoordelijkheid overheid vergroot
- ‘Veiligheid’ wordt het sleutelbegrip
De overheid kruipt dichter op de huid, trekt een regierol naar zich toe en zet meer in op
gedragsverandering.
2002 – 2011
- Deze benadering wordt versterkt doorgezet
- Beleidsnota ‘Naar een veiliger samenleving’ (2002/2003)
- Kenmerkend: een positieve insteek, beter voorkomen dan genezen
‘Op deze wijze bewaakt het strafrecht niet langer de grenzen van de morele ruimte, maar bepaalt het
de inrichting ervan.’
Wat staat hier?
- Morele intervisie
‘Het strafrecht is niet langer de gestolde vorm van de maatschappelijke publieke moraal’
‘Het strafrecht vormt het middelpunt en geeft richting aan de maatschappelijke discussie’
Hoe zit het nu?
- Crisis minder middelen beschikbaar
- Van securitisering naar zelforganisatie
Meten
Wat is dat?
- Kern: definiëring, conceptualisering en operationalisering
- Waarom is dit belangrijk?
Oftewel:
- Wat meten we?
- Waarom meten we?
- Hoe meten we?
Het meten kan plaatsvinden voor zowel objectieve als subjectieve sociale onveiligheid
- Wat is het doel van het gebruik van cijfers?
Statistische Analyse: meten van objectieve onveiligheid met veel incidenten
- Streven naar empirisme: zichtbare bewijzen
Om te meten kan gebruik worden gemaakt van talloze registratiesystemen voor uiteenlopende
delicten
Voorbeelden registratiesystemen
Centraal bureau voor de statistiek (CBS)
Wetenschappelijk onderzoeks- en documentatiecentrum (WODC) (Ministerie van Justitie en
Veiligheid)
Vereniging Nederlandse Gemeente (VNG)
Ad Misdaadmeter
HKS = Herkenningsdienstsysteem. Landelijk bestand met verdachtengegevens (politie)
Landelijk Overvallen Registratie Systeem (LORS = centraal systeem voor registratie (niet voor ons
beschikbaar)
Soms hele algemene registraties en soms hele specifieke voor bepaalde delicten (soms ook niet
openbaar)
