Uitwerking Algemene Rechtswetenschap: De wetgeving
Hoofdstuk 3 De wetgeving blz. 59 t/m
3.1 De wet als rechtsbron blz. 60
De voornaamste bron van het positieve recht is de wet. Een wet bevat vrijwel altijd
algemeen verbindende voorschriften. Onder de term algemeen verbindende voorschriften
wordt verstaan voorschriften die in een onbepaald aantal gevallen zijn gericht tot een
onbepaald aantal deelnemers aan het rechtsverkeer. Deze deelnemers kunnen zowel
personen (ook rechtspersonen) als overheidsorganen zijn. De inhoud van algemeen
verbindende voorschriften bestaat vaak uit rechten of plichten voor een bepaald geval. Er
zijn een aantal organen bevoegd om algemeen verbindende voorschriften te maken.
Regering en Staten-Generaal maken tezamen wetten. Daarnaast is de regering zelfstandig
bevoegd om wetgeving te maken (algemene maatregel van bestuur AMvB). Ook een
afzonderlijke minister is bevoegd om wetten te maken (ministeriële regeling). De
wetgevende organen van lagere overheden (provincies, gemeenten en waterschappen) zijn
ook tot wetgeving bevoegd (verordeningen). De tegenpool van een algemeen verbindend
voorschrift (dat in beginsel voor iedereen geldt) is de beschikking. Dit is een overheidsbesluit
waarbij rechtsgevolgen worden vastgesteld voor een individueel geval.
3.1.1 Wetten in materiële zin en wetten in formele zin, schema blz. 64
In het voorgaande is de term wet in twee betekenissen gebruikt. Deze betekenissen worden
als volgt onderscheiden:
- Als verzamelnaam voor alle algemeen verbindende voorschriften, van welk orgaan
dan ook afkomstig (wet in materiële zin)
- Als aanduiding van alle besluiten van regering en Staten-Generaal tezamen (wet in
formele zin)
We onderscheiden wetten in wetten in materiële zin en wetten in formele zin.
3.1.1.1 Wetten in materiële zin
Een wet in materiële zin is elk algemeen verbindend voorschrift. Daarbij is met de term
materieel aangegeven dat het om een overheidsbesluit gaat dat als inhoud algemeen
verbindende voorschriften heeft. Van welk orgaan de wet afkomstig is, doet niet ter zake. Bij
het begrip wet in materiële zin letten we alleen op de inhoud van het overheidsbesluit: als
de inhoud van dat besluit bestaat uit algemeen verbindende voorschriften is het een wet in
materiële zin.
3.1.1.2 Wetten in formele zin
Een wet in formele zin is elk besluit van regering en Staten-Generaal tezamen. Bij het begrip
wet in formele zin letten we niet op de inhoud, maar uitsluitend op de herkomst van het
besluit; alleen besluiten van regering en Staten-Generaal tezamen noemen we een wet in
formele zin. Een wet in formele zin wordt door de hoogste wetgever (regering + Staten-
Generaal) vastgesteld en niet door enig ander overheidsorgaan. De meeste besluiten van
regering en Staten-Generaal gezamenlijk bevatten algemeen verbindende voorschriften;
Hoofdstuk 3 De wetgeving blz. 59 t/m
3.1 De wet als rechtsbron blz. 60
De voornaamste bron van het positieve recht is de wet. Een wet bevat vrijwel altijd
algemeen verbindende voorschriften. Onder de term algemeen verbindende voorschriften
wordt verstaan voorschriften die in een onbepaald aantal gevallen zijn gericht tot een
onbepaald aantal deelnemers aan het rechtsverkeer. Deze deelnemers kunnen zowel
personen (ook rechtspersonen) als overheidsorganen zijn. De inhoud van algemeen
verbindende voorschriften bestaat vaak uit rechten of plichten voor een bepaald geval. Er
zijn een aantal organen bevoegd om algemeen verbindende voorschriften te maken.
Regering en Staten-Generaal maken tezamen wetten. Daarnaast is de regering zelfstandig
bevoegd om wetgeving te maken (algemene maatregel van bestuur AMvB). Ook een
afzonderlijke minister is bevoegd om wetten te maken (ministeriële regeling). De
wetgevende organen van lagere overheden (provincies, gemeenten en waterschappen) zijn
ook tot wetgeving bevoegd (verordeningen). De tegenpool van een algemeen verbindend
voorschrift (dat in beginsel voor iedereen geldt) is de beschikking. Dit is een overheidsbesluit
waarbij rechtsgevolgen worden vastgesteld voor een individueel geval.
3.1.1 Wetten in materiële zin en wetten in formele zin, schema blz. 64
In het voorgaande is de term wet in twee betekenissen gebruikt. Deze betekenissen worden
als volgt onderscheiden:
- Als verzamelnaam voor alle algemeen verbindende voorschriften, van welk orgaan
dan ook afkomstig (wet in materiële zin)
- Als aanduiding van alle besluiten van regering en Staten-Generaal tezamen (wet in
formele zin)
We onderscheiden wetten in wetten in materiële zin en wetten in formele zin.
3.1.1.1 Wetten in materiële zin
Een wet in materiële zin is elk algemeen verbindend voorschrift. Daarbij is met de term
materieel aangegeven dat het om een overheidsbesluit gaat dat als inhoud algemeen
verbindende voorschriften heeft. Van welk orgaan de wet afkomstig is, doet niet ter zake. Bij
het begrip wet in materiële zin letten we alleen op de inhoud van het overheidsbesluit: als
de inhoud van dat besluit bestaat uit algemeen verbindende voorschriften is het een wet in
materiële zin.
3.1.1.2 Wetten in formele zin
Een wet in formele zin is elk besluit van regering en Staten-Generaal tezamen. Bij het begrip
wet in formele zin letten we niet op de inhoud, maar uitsluitend op de herkomst van het
besluit; alleen besluiten van regering en Staten-Generaal tezamen noemen we een wet in
formele zin. Een wet in formele zin wordt door de hoogste wetgever (regering + Staten-
Generaal) vastgesteld en niet door enig ander overheidsorgaan. De meeste besluiten van
regering en Staten-Generaal gezamenlijk bevatten algemeen verbindende voorschriften;
