Inhoud
Samenvatting Familierecht, een introductie ......................................................................................... 16
H1. Inleiding........................................................................................................................................... 16
1.1 Onderscheid personen en familierecht ................................................................................. 16
1.2 Bronnen ................................................................................................................................. 16
1.3 Aard van het personen en familierecht................................................................................. 16
1.4 Rechtsontwikkeling in het personen- en familierecht .......................................................... 17
1.5 Opzet van het boek (c.q. opzet van deze samenvatting) ...................................................... 17
H2. Europees en internationaal familierecht................................................................................... 18
2.1 Inleiding ................................................................................................................................. 18
2.2 Mensenrechten en familierecht ............................................................................................ 18
2.3 Familierecht in Europa .......................................................................................................... 18
2.4 Internationale familierelaties ................................................................................................ 19
2.5 Europese verordeningen ....................................................................................................... 19
2.6 Verdragen .............................................................................................................................. 19
2.7 Commune Nederlandse regels .............................................................................................. 19
2.8 IPR- Rechtsbronnen ............................................................................................................... 20
2.9 Vragen voor de toekomst ...................................................................................................... 21
H3. Procesrecht................................................................................................................................ 22
3.1 Inleiding ................................................................................................................................. 22
3.2 Kenmerken en beginselen ..................................................................................................... 22
3.3 Belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 22
3.4 Internationaal recht............................................................................................................... 22
3.5 Bronnen van het familieprocesrecht ..................................................................................... 23
3.5.1 Inleiding ......................................................................................................................... 23
3.5.2 Andere zaken dan scheidingszaken ............................................................................... 23
3.5.3 Scheidingszaken............................................................................................................. 23
3.6 De rechter .............................................................................................................................. 23
3.6.1 De toegang tot de rechter ............................................................................................. 23
3.6.2 Bevoegdheid rechter ..................................................................................................... 23
3.6.3 Organisatie en bezetting ............................................................................................... 24
3.7 Procesverloop bij familierecht anders dan bij scheiding....................................................... 24
3.7.1 Inleiding ......................................................................................................................... 24
1
, 3.7.2 Procesverloop bij zaken zonder tegenspraak ................................................................ 24
3.7.3 Procesverloop bij zaken op tegenspraak ....................................................................... 24
3.7.4 Horen van kinderen ....................................................................................................... 25
3.7.5 Bewijsrecht .................................................................................................................... 25
3.7.6 Beschikking; compensatie van proceskosten ................................................................ 25
3.8 Procesverloop van scheidingszaken ..................................................................................... 25
3.8.1 Inleiding ......................................................................................................................... 25
3.8.2 Scheiding op gemeenschappelijk verzoek ..................................................................... 25
3.8.3 Scheiding op eenzijdig verzoek (op tegenspraak) ......................................................... 26
3.9 Vragen voor de toekomst ...................................................................................................... 26
H4. Personenrecht ........................................................................................................................... 27
4.1 Inleiding ................................................................................................................................. 27
4.2 Algemene bepalingen ............................................................................................................ 27
4.2.1. Vrijheid en geen persoonlijke dienstbaarheden ........................................................... 27
4.2.2. Rechten van ongeboren kind. ....................................................................................... 27
4.2.3. Verwantschap ................................................................................................................ 27
4.3 Naamrecht ............................................................................................................................. 28
4.3.1. Inleiding en kenmerken ................................................................................................. 28
4.3.2. Belangrijke ontwikkelingen ........................................................................................... 28
4.3.3. internationaal recht....................................................................................................... 28
4.3.4 Verkrijgen en wijzigen voornaam .................................................................................. 28
4.3.5. Verkrijgen achternaam .................................................................................................. 28
4.3.6. Wijzigen van de achternaam ......................................................................................... 29
4.3.7. voeren van de naam van een ander. ............................................................................. 30
4.3.8. Vragen voor de toekomst. ............................................................................................. 30
4.4. Woonplaats ........................................................................................................................... 30
4.4.1. Inleiding ......................................................................................................................... 30
4.4.2. Werkelijke woonplaats .................................................................................................. 30
4.4.3. Gekozen woonplaats ..................................................................................................... 30
4.5 Burgerlijke stand.................................................................................................................... 31
4.5.1. Inleiding ......................................................................................................................... 31
4.5.2. Ambtenaar van de burgerlijke stand ............................................................................. 31
4.5.3. Registers en akten ......................................................................................................... 31
4.5.4. Transseksualiteit ............................................................................................................ 31
2
, 4.6 afwezigheid en vermissing .................................................................................................... 32
4.6.1. inleiding ......................................................................................................................... 32
4.6.2. Afwezigheidsbewind...................................................................................................... 32
4.6.3 Vermissing ..................................................................................................................... 32
5. Meerderjarigenbescherming ............................................................................................................. 34
5.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 34
5.2 Kenmerken en beginselen ..................................................................................................... 34
5.3 Belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 34
5.4 Rechtsgevolgen en de verhouding tot andere rechtsgebieden ............................................ 34
5.5. alternatieven voor curatele, beschermingsbewind en mentorschap ........................................ 35
5.6 Internationaal recht..................................................................................................................... 35
5.7 Totstandkoming van de beschermingsmaatregelen ............................................................. 35
5.7.1 Grond en instelling van de maatregel .................................................................................. 35
5.7.2 De kring van verzoekers ................................................................................................ 35
5.7.3 Provisioneel bewind ...................................................................................................... 36
5.7.4 benoeming van de curator, bewindvoerder en mentor ............................................... 36
5.7.5 Kwaliteitseisen voor professionele vertegenwoordigers .............................................. 37
5.7.6 Procesrecht, aanvang en art. 1:384 BW ........................................................................ 37
5.8 werking van de beschermingsmaatregel............................................................................... 38
5.8.1. Gevolgen voor de meerderjarige en derden ................................................................. 38
5.8.2 Taken en bevoegdheden van curator, bewindvoerder en mentor ............................... 40
5.8.3 registratie en publicatie................................................................................................ 40
5.9 toezicht, ontslag en einde ..................................................................................................... 41
5.9.1 Toezicht door de kantonrechter en beloning ................................................................ 41
5.9.2 einde taak curator, bewindvoerder en mentor en einde maatregel ............................ 41
5.10 Vragen voor de toekomst .......................................................................................................... 42
6. Het aangaan van huwelijk en geregistreerd partnerschap ........................................................... 42
6.1 Inleiding ................................................................................................................................. 42
6.2 De betekenis van het huwelijk .............................................................................................. 42
6.3 Belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 42
6.4 De rechtsgevolgen van het huwelijk ..................................................................................... 43
6.5 Internationaal karakter ......................................................................................................... 43
6.6 Het aangaan van een huwelijk .............................................................................................. 43
6.6.1 Onderscheid absolute en relatieve vereisten ............................................................... 43
3
, 6.6.2 De absolute inwendige huwelijksvereisten. .................................................................. 43
6.6.3 De relatieve inwendige huwelijksvereisten................................................................... 44
6.6.4 De uitwendige huwelijksvereisten (vormvoorschriften) ............................................... 44
6.7 Stuiting van het huwelijk ....................................................................................................... 44
6.7.1 Voorwaarden ................................................................................................................. 44
6.7.2 Kring van verzoekers ..................................................................................................... 44
6.8 Voltrekking van het huwelijk ................................................................................................. 44
6.9 Nietigverklaring van het huwelijk .......................................................................................... 45
6.9.1 Inleiding ......................................................................................................................... 45
6.9.2 Gronden ......................................................................................................................... 45
6.9.3 Kring van verzoekers ..................................................................................................... 45
6.9.4 Gevolgen ........................................................................................................................ 45
6.10 het geregistreerd partnerschap ............................................................................................ 46
6.10.1 De betekenis van het geregistreerd partnerschap ........................................................ 46
6.10.2 Overeenkomsten en verschillen tussen huwelijk en geregistreerd partnerschap........ 46
6.11 Vragen voor de toekomst ...................................................................................................... 46
7 Het huwelijksvermogensrecht....................................................................................................... 46
7.1 Inleiding ................................................................................................................................. 46
7.2 Kenmerken en beginselen ..................................................................................................... 47
7.3 Belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 47
7.4 Verhouding tot andere rechtsgebieden ................................................................................ 47
7.5 Internationaal recht............................................................................................................... 47
7.6 De rechten en verplichtingen van echtgenoten .................................................................... 47
7.6.1. Inleiding ......................................................................................................................... 47
7.6.2 Kosten van de huishouding ........................................................................................... 47
7.6.3 de kosten t.b.v. de gewone gang van de huishouding .................................................. 48
7.7 Gezinsbeschermende bepalingen, toestemmingsvereiste voor bepaalde rechtshandelingen.
48
7.7.1 Overeenkomsten betreffende de echtelijke woning (art. 1:88 lid 1 sub a BW)............ 48
7.7.2 Giften (art. 1:88 lid 1 sub b BW) .................................................................................... 48
7.7.3 Zekerheidstelling ten behoeve van een derde (art. 1:88 lid 1 sub c BW) ..................... 48
7.7.4 Koop op afbetaling (art. 1:88 lid 1 sub d BW) ............................................................... 49
7.7.5 Vervangende toestemming ........................................................................................... 49
7.7.6 Het ontbreken van toestemming .................................................................................. 49
4
,7.8 Het bestuur............................................................................................................................ 49
7.8.1. Bestuur over de eigen goederen van de echtgenoten .................................................. 49
7.8.2 Het overlaten van het bestuur aan de andere echtgenoot ........................................... 49
7.8.3 overschrijding bestuursbevoegdheid ............................................................................ 49
7.9 De gemeenschap van goederen ............................................................................................ 50
7.9.1 Inleiding ......................................................................................................................... 50
7.9.2 De omvang van de gemeenschap.................................................................................. 50
7.9.3 Van de gemeenschap uitgezonderde goederen en schulden ....................................... 50
7.9.4 Bewijsregel .................................................................................................................... 50
7.10 erfrechtelijke verkrijgingen en giften .................................................................................... 51
7.10.1 uitsluitingsclausule ................................................................................................................. 51
7.10.2 Uitsluiting bepaald bij gift. ............................................................................................ 51
7.10.3 Schulden ........................................................................................................................ 51
7.10.4 Vruchten ........................................................................................................................ 51
7.11 Verknochte goederen en schulden ....................................................................................... 51
7.11.1 Verknochte goederen .................................................................................................... 51
7.11.2 Wanneer verknochtheid ................................................................................................ 51
7.11.3 uitwerking van het criterium in de rechtspraak ............................................................ 52
7.11.4 Voortgezette verknochtheid ......................................................................................... 52
7.11.5 Verknochte schulden .................................................................................................... 52
7.12 Zaaksvervanging .................................................................................................................... 52
7.13 Het bestuur over de gemeenschap van goederen ................................................................ 52
7.13.1 Bestuursbevoegdheden echtgenoten ........................................................................... 52
7.13.2 Beroeps- en bedrijfsmiddelen ....................................................................................... 53
7.14 Aansprakelijkheid, verhaal en draagplicht van schulden ...................................................... 53
7.14.1 Aansprakelijkheid .......................................................................................................... 53
7.14.2 Verhaal .......................................................................................................................... 53
7.14.3 Draagplicht .................................................................................................................... 53
7.15 Ontbinding van de gemeenschap .......................................................................................... 53
7.15.1 Ontbinding van rechtswege .......................................................................................... 53
7.15.2 Werking tegenover derden ........................................................................................... 54
7.15.3 Gevolgen van de ontbinding ......................................................................................... 54
7.15.4 Aansprakelijkheid en verhaal van schuldeisers ............................................................. 54
7.16 Afstand van de gemeenschap (art.1:103 BW e.v.) ................................................................ 54
5
, 7.17 Opheffing van de gemeenschap van goederen (1:99 lid 1 sub d) ......................................... 54
7.18 Huwelijkse voorwaarden ....................................................................................................... 55
7.18.1 Inleiding ......................................................................................................................... 55
7.18.2 Vereisten ....................................................................................................................... 55
7.18.3 Werking tegenover derden ........................................................................................... 55
7.18.4 Uitgesloten of beperkte gemeenschap ......................................................................... 55
7.19 Verrekenstelsels .................................................................................................................... 55
7.19.1 Inleiding ......................................................................................................................... 55
7.19.2 Finaal verrekenbeding. .................................................................................................. 56
7.19.3 Beperkt finaal verrekenbeding ...................................................................................... 56
7.19.4. Het periodiek verrekenbeding....................................................................................... 56
7.19.5 Het niet uitgevoerde periodiek verrekenbeding ........................................................... 56
7.20 wettelijke regeling verrekenbeding....................................................................................... 56
7.20.1 Inleiding ......................................................................................................................... 56
7.20.2 Het niet nagekomen verrekenbeding............................................................................ 57
7.20.3 Peildatum ...................................................................................................................... 57
7.20.4 Omvang verrekenplicht ................................................................................................. 57
7.20.5 In een onderneming achtergebleven winsten .............................................................. 58
7.20.6 Rechtspraak ................................................................................................................... 58
7.21 Vergoedingsrechten .............................................................................................................. 58
7.21.1 Inleiding ......................................................................................................................... 58
7.21.2 Omvang vergoedingsrecht ............................................................................................ 58
7.21.3 Afwijking van de hoofdregel .......................................................................................... 59
7.22 Vragen voor de toekomst ...................................................................................................... 59
8. Einde van huwelijke en geregistreerd partnerschap......................................................................... 60
8.1 Inleiding ................................................................................................................................. 60
8.2 Kenmerken en beginselen ..................................................................................................... 60
8.3 Belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 60
8.4 rechtsgevolgen van het einde van een formele relatie......................................................... 61
8.5 verhouding tot andere rechtsgebieden ................................................................................ 61
8.6 Internationaal recht............................................................................................................... 61
8.7 Echtscheiding......................................................................................................................... 62
8.7.1 Echtscheidingsgronden ................................................................................................. 62
8.7.1. Pensioenverweer .......................................................................................................... 62
6
, 8.7.3 Tijdstip van ontbinding van het huwelijk ...................................................................... 62
8.7.4. Gevolgen van de echtscheiding ..................................................................................... 62
8.8 Scheiding van tafel en bed en ontbinding van het huwelijk na scheiding van Tafel en bed. ...... 62
8.8.1. Scheiding van tafel en bed ............................................................................................ 62
8.8.2 Ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed. ........................................ 63
8.9 Einde geregistreerd partnerschap (hierna GP)...................................................................... 63
8.9.1 Beëindiging van het GP met wederzijds goedvinden .................................................... 63
8.9.2 Ontbinding van het GP op eenzijdig verzoek. ............................................................... 63
8.10 Vragen voor de toekomst ...................................................................................................... 63
9. Ongehuwd Samenleven..................................................................................................................... 64
9.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 64
9.2 Kenmerken en beginselen ..................................................................................................... 64
9.3 Belangrijke ontwikkelingen ......................................................................................................... 64
9.4 de rechtsgevolgen van ongehuwd samenleven .......................................................................... 64
9.5 Verhouding tot andere rechtsgebieden ................................................................................ 64
9.6 Internationaalrecht ............................................................................................................... 64
9.7 Vermogensrechtelijke positie van ongehuwde samenwoners ............................................. 65
9.7.1 Problemen bij een scheiding ......................................................................................... 65
9.7.2 Samenlevingscontracten ............................................................................................... 65
9.8 Goederenrechtelijke afwikkeling na scheiding...................................................................... 65
9.8.1 inleiding ......................................................................................................................... 65
9.8.2. Processuele functie van bezit ........................................................................................ 65
9.9. Verbintenisrechtelijke afwikkeling na scheiding ................................................................... 66
9.9.1 Inleiding ......................................................................................................................... 66
9.9.2. Contractuele grondslagen ................................................................................................... 66
9.9.3 Geen contract; andere grondslagen .............................................................................. 66
9.10 vragen voor de toekomst ...................................................................................................... 67
10. het afstammingsrecht ............................................................................................................... 68
10.1 Inleiding ................................................................................................................................. 68
10.2 Kenmerken en beginselen ..................................................................................................... 68
10.3 Belangrijke ontwikkelingen ....................................................................................................... 68
10.4 De rechtsgevolgen voor afstamming..................................................................................... 68
10.5 Verhouding tot andere rechtsgebieden (adoptie en gezag) ................................................. 68
10.6 Internationaal recht............................................................................................................... 68
7
, 10.7 Vestigen van afstamming van de vader ................................................................................ 68
10.7.1 Inleiding ......................................................................................................................... 68
10.7.2 Wettelijke terminologie voor vaders............................................................................. 69
10.7.3 Vaders door formele relatie met de geboorte moeder ................................................ 69
10.7.4 Vader door erkenning......................................................................................................... 69
10.7.5 Vader door gerechtelijke vaststelling vaderschap ........................................................ 70
10.7.6 Vader door adoptie ....................................................................................................... 70
10.8 Vestigen van het moederschap ............................................................................................. 70
10.8.1 Inleiding ......................................................................................................................... 70
10.8.2 Ingrijpende aanpassing van het afstammingsrecht....................................................... 70
10.8.3 Moeder door geboorte....................................................................................................... 70
10.8.4 Moeder door een formele relatie met de geboorte moeder........................................ 71
10.8.5 Moeder door erkenning (1:198 lid 1 onder c BW) ........................................................ 71
10.8.6 Moeder door gerechtelijke vaststelling van het moederschap (art. 1:198 lid 1 onder d
BW) 71
10.9 Het verbreken van de afstammingsbanden .......................................................................... 71
10.9.1 Inleiding ......................................................................................................................... 71
10.9.2 Het ontkennen van huwelijks ouderschap art. 1:200/ 202a en b ................................. 71
10.9.3 Vernietiging van de erkenning....................................................................................... 72
10.10 Bijzonder curator (art. 1:212) .................................................................................................. 72
10.11 Het recht op afstammingskennis ...................................................................................... 73
10.11.1 inleiding .................................................................................................................... 73
10.11.2 Rechtspraak van het EHRM ....................................................................................... 73
10.11.3 Nederlandse rechtspraak. ......................................................................................... 73
10.11.4 Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting ......................................................... 73
10.12 Vragen voor de toekomst. ....................................................................................................... 73
11. Het adoptierecht ....................................................................................................................... 74
11.1 Inleiding ..................................................................................................................................... 74
11.2 Kenmerken en beginselen ......................................................................................................... 74
11.3 belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 74
11.4 Rechtsgevolgen van adoptie ................................................................................................. 74
11.5 verhouding tot andere rechtsgebieden .................................................................................... 74
11.6 Internationaalrecht ............................................................................................................... 74
11.7 Voorwaarden adoptie ........................................................................................................... 75
8
Samenvatting Familierecht, een introductie ......................................................................................... 16
H1. Inleiding........................................................................................................................................... 16
1.1 Onderscheid personen en familierecht ................................................................................. 16
1.2 Bronnen ................................................................................................................................. 16
1.3 Aard van het personen en familierecht................................................................................. 16
1.4 Rechtsontwikkeling in het personen- en familierecht .......................................................... 17
1.5 Opzet van het boek (c.q. opzet van deze samenvatting) ...................................................... 17
H2. Europees en internationaal familierecht................................................................................... 18
2.1 Inleiding ................................................................................................................................. 18
2.2 Mensenrechten en familierecht ............................................................................................ 18
2.3 Familierecht in Europa .......................................................................................................... 18
2.4 Internationale familierelaties ................................................................................................ 19
2.5 Europese verordeningen ....................................................................................................... 19
2.6 Verdragen .............................................................................................................................. 19
2.7 Commune Nederlandse regels .............................................................................................. 19
2.8 IPR- Rechtsbronnen ............................................................................................................... 20
2.9 Vragen voor de toekomst ...................................................................................................... 21
H3. Procesrecht................................................................................................................................ 22
3.1 Inleiding ................................................................................................................................. 22
3.2 Kenmerken en beginselen ..................................................................................................... 22
3.3 Belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 22
3.4 Internationaal recht............................................................................................................... 22
3.5 Bronnen van het familieprocesrecht ..................................................................................... 23
3.5.1 Inleiding ......................................................................................................................... 23
3.5.2 Andere zaken dan scheidingszaken ............................................................................... 23
3.5.3 Scheidingszaken............................................................................................................. 23
3.6 De rechter .............................................................................................................................. 23
3.6.1 De toegang tot de rechter ............................................................................................. 23
3.6.2 Bevoegdheid rechter ..................................................................................................... 23
3.6.3 Organisatie en bezetting ............................................................................................... 24
3.7 Procesverloop bij familierecht anders dan bij scheiding....................................................... 24
3.7.1 Inleiding ......................................................................................................................... 24
1
, 3.7.2 Procesverloop bij zaken zonder tegenspraak ................................................................ 24
3.7.3 Procesverloop bij zaken op tegenspraak ....................................................................... 24
3.7.4 Horen van kinderen ....................................................................................................... 25
3.7.5 Bewijsrecht .................................................................................................................... 25
3.7.6 Beschikking; compensatie van proceskosten ................................................................ 25
3.8 Procesverloop van scheidingszaken ..................................................................................... 25
3.8.1 Inleiding ......................................................................................................................... 25
3.8.2 Scheiding op gemeenschappelijk verzoek ..................................................................... 25
3.8.3 Scheiding op eenzijdig verzoek (op tegenspraak) ......................................................... 26
3.9 Vragen voor de toekomst ...................................................................................................... 26
H4. Personenrecht ........................................................................................................................... 27
4.1 Inleiding ................................................................................................................................. 27
4.2 Algemene bepalingen ............................................................................................................ 27
4.2.1. Vrijheid en geen persoonlijke dienstbaarheden ........................................................... 27
4.2.2. Rechten van ongeboren kind. ....................................................................................... 27
4.2.3. Verwantschap ................................................................................................................ 27
4.3 Naamrecht ............................................................................................................................. 28
4.3.1. Inleiding en kenmerken ................................................................................................. 28
4.3.2. Belangrijke ontwikkelingen ........................................................................................... 28
4.3.3. internationaal recht....................................................................................................... 28
4.3.4 Verkrijgen en wijzigen voornaam .................................................................................. 28
4.3.5. Verkrijgen achternaam .................................................................................................. 28
4.3.6. Wijzigen van de achternaam ......................................................................................... 29
4.3.7. voeren van de naam van een ander. ............................................................................. 30
4.3.8. Vragen voor de toekomst. ............................................................................................. 30
4.4. Woonplaats ........................................................................................................................... 30
4.4.1. Inleiding ......................................................................................................................... 30
4.4.2. Werkelijke woonplaats .................................................................................................. 30
4.4.3. Gekozen woonplaats ..................................................................................................... 30
4.5 Burgerlijke stand.................................................................................................................... 31
4.5.1. Inleiding ......................................................................................................................... 31
4.5.2. Ambtenaar van de burgerlijke stand ............................................................................. 31
4.5.3. Registers en akten ......................................................................................................... 31
4.5.4. Transseksualiteit ............................................................................................................ 31
2
, 4.6 afwezigheid en vermissing .................................................................................................... 32
4.6.1. inleiding ......................................................................................................................... 32
4.6.2. Afwezigheidsbewind...................................................................................................... 32
4.6.3 Vermissing ..................................................................................................................... 32
5. Meerderjarigenbescherming ............................................................................................................. 34
5.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 34
5.2 Kenmerken en beginselen ..................................................................................................... 34
5.3 Belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 34
5.4 Rechtsgevolgen en de verhouding tot andere rechtsgebieden ............................................ 34
5.5. alternatieven voor curatele, beschermingsbewind en mentorschap ........................................ 35
5.6 Internationaal recht..................................................................................................................... 35
5.7 Totstandkoming van de beschermingsmaatregelen ............................................................. 35
5.7.1 Grond en instelling van de maatregel .................................................................................. 35
5.7.2 De kring van verzoekers ................................................................................................ 35
5.7.3 Provisioneel bewind ...................................................................................................... 36
5.7.4 benoeming van de curator, bewindvoerder en mentor ............................................... 36
5.7.5 Kwaliteitseisen voor professionele vertegenwoordigers .............................................. 37
5.7.6 Procesrecht, aanvang en art. 1:384 BW ........................................................................ 37
5.8 werking van de beschermingsmaatregel............................................................................... 38
5.8.1. Gevolgen voor de meerderjarige en derden ................................................................. 38
5.8.2 Taken en bevoegdheden van curator, bewindvoerder en mentor ............................... 40
5.8.3 registratie en publicatie................................................................................................ 40
5.9 toezicht, ontslag en einde ..................................................................................................... 41
5.9.1 Toezicht door de kantonrechter en beloning ................................................................ 41
5.9.2 einde taak curator, bewindvoerder en mentor en einde maatregel ............................ 41
5.10 Vragen voor de toekomst .......................................................................................................... 42
6. Het aangaan van huwelijk en geregistreerd partnerschap ........................................................... 42
6.1 Inleiding ................................................................................................................................. 42
6.2 De betekenis van het huwelijk .............................................................................................. 42
6.3 Belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 42
6.4 De rechtsgevolgen van het huwelijk ..................................................................................... 43
6.5 Internationaal karakter ......................................................................................................... 43
6.6 Het aangaan van een huwelijk .............................................................................................. 43
6.6.1 Onderscheid absolute en relatieve vereisten ............................................................... 43
3
, 6.6.2 De absolute inwendige huwelijksvereisten. .................................................................. 43
6.6.3 De relatieve inwendige huwelijksvereisten................................................................... 44
6.6.4 De uitwendige huwelijksvereisten (vormvoorschriften) ............................................... 44
6.7 Stuiting van het huwelijk ....................................................................................................... 44
6.7.1 Voorwaarden ................................................................................................................. 44
6.7.2 Kring van verzoekers ..................................................................................................... 44
6.8 Voltrekking van het huwelijk ................................................................................................. 44
6.9 Nietigverklaring van het huwelijk .......................................................................................... 45
6.9.1 Inleiding ......................................................................................................................... 45
6.9.2 Gronden ......................................................................................................................... 45
6.9.3 Kring van verzoekers ..................................................................................................... 45
6.9.4 Gevolgen ........................................................................................................................ 45
6.10 het geregistreerd partnerschap ............................................................................................ 46
6.10.1 De betekenis van het geregistreerd partnerschap ........................................................ 46
6.10.2 Overeenkomsten en verschillen tussen huwelijk en geregistreerd partnerschap........ 46
6.11 Vragen voor de toekomst ...................................................................................................... 46
7 Het huwelijksvermogensrecht....................................................................................................... 46
7.1 Inleiding ................................................................................................................................. 46
7.2 Kenmerken en beginselen ..................................................................................................... 47
7.3 Belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 47
7.4 Verhouding tot andere rechtsgebieden ................................................................................ 47
7.5 Internationaal recht............................................................................................................... 47
7.6 De rechten en verplichtingen van echtgenoten .................................................................... 47
7.6.1. Inleiding ......................................................................................................................... 47
7.6.2 Kosten van de huishouding ........................................................................................... 47
7.6.3 de kosten t.b.v. de gewone gang van de huishouding .................................................. 48
7.7 Gezinsbeschermende bepalingen, toestemmingsvereiste voor bepaalde rechtshandelingen.
48
7.7.1 Overeenkomsten betreffende de echtelijke woning (art. 1:88 lid 1 sub a BW)............ 48
7.7.2 Giften (art. 1:88 lid 1 sub b BW) .................................................................................... 48
7.7.3 Zekerheidstelling ten behoeve van een derde (art. 1:88 lid 1 sub c BW) ..................... 48
7.7.4 Koop op afbetaling (art. 1:88 lid 1 sub d BW) ............................................................... 49
7.7.5 Vervangende toestemming ........................................................................................... 49
7.7.6 Het ontbreken van toestemming .................................................................................. 49
4
,7.8 Het bestuur............................................................................................................................ 49
7.8.1. Bestuur over de eigen goederen van de echtgenoten .................................................. 49
7.8.2 Het overlaten van het bestuur aan de andere echtgenoot ........................................... 49
7.8.3 overschrijding bestuursbevoegdheid ............................................................................ 49
7.9 De gemeenschap van goederen ............................................................................................ 50
7.9.1 Inleiding ......................................................................................................................... 50
7.9.2 De omvang van de gemeenschap.................................................................................. 50
7.9.3 Van de gemeenschap uitgezonderde goederen en schulden ....................................... 50
7.9.4 Bewijsregel .................................................................................................................... 50
7.10 erfrechtelijke verkrijgingen en giften .................................................................................... 51
7.10.1 uitsluitingsclausule ................................................................................................................. 51
7.10.2 Uitsluiting bepaald bij gift. ............................................................................................ 51
7.10.3 Schulden ........................................................................................................................ 51
7.10.4 Vruchten ........................................................................................................................ 51
7.11 Verknochte goederen en schulden ....................................................................................... 51
7.11.1 Verknochte goederen .................................................................................................... 51
7.11.2 Wanneer verknochtheid ................................................................................................ 51
7.11.3 uitwerking van het criterium in de rechtspraak ............................................................ 52
7.11.4 Voortgezette verknochtheid ......................................................................................... 52
7.11.5 Verknochte schulden .................................................................................................... 52
7.12 Zaaksvervanging .................................................................................................................... 52
7.13 Het bestuur over de gemeenschap van goederen ................................................................ 52
7.13.1 Bestuursbevoegdheden echtgenoten ........................................................................... 52
7.13.2 Beroeps- en bedrijfsmiddelen ....................................................................................... 53
7.14 Aansprakelijkheid, verhaal en draagplicht van schulden ...................................................... 53
7.14.1 Aansprakelijkheid .......................................................................................................... 53
7.14.2 Verhaal .......................................................................................................................... 53
7.14.3 Draagplicht .................................................................................................................... 53
7.15 Ontbinding van de gemeenschap .......................................................................................... 53
7.15.1 Ontbinding van rechtswege .......................................................................................... 53
7.15.2 Werking tegenover derden ........................................................................................... 54
7.15.3 Gevolgen van de ontbinding ......................................................................................... 54
7.15.4 Aansprakelijkheid en verhaal van schuldeisers ............................................................. 54
7.16 Afstand van de gemeenschap (art.1:103 BW e.v.) ................................................................ 54
5
, 7.17 Opheffing van de gemeenschap van goederen (1:99 lid 1 sub d) ......................................... 54
7.18 Huwelijkse voorwaarden ....................................................................................................... 55
7.18.1 Inleiding ......................................................................................................................... 55
7.18.2 Vereisten ....................................................................................................................... 55
7.18.3 Werking tegenover derden ........................................................................................... 55
7.18.4 Uitgesloten of beperkte gemeenschap ......................................................................... 55
7.19 Verrekenstelsels .................................................................................................................... 55
7.19.1 Inleiding ......................................................................................................................... 55
7.19.2 Finaal verrekenbeding. .................................................................................................. 56
7.19.3 Beperkt finaal verrekenbeding ...................................................................................... 56
7.19.4. Het periodiek verrekenbeding....................................................................................... 56
7.19.5 Het niet uitgevoerde periodiek verrekenbeding ........................................................... 56
7.20 wettelijke regeling verrekenbeding....................................................................................... 56
7.20.1 Inleiding ......................................................................................................................... 56
7.20.2 Het niet nagekomen verrekenbeding............................................................................ 57
7.20.3 Peildatum ...................................................................................................................... 57
7.20.4 Omvang verrekenplicht ................................................................................................. 57
7.20.5 In een onderneming achtergebleven winsten .............................................................. 58
7.20.6 Rechtspraak ................................................................................................................... 58
7.21 Vergoedingsrechten .............................................................................................................. 58
7.21.1 Inleiding ......................................................................................................................... 58
7.21.2 Omvang vergoedingsrecht ............................................................................................ 58
7.21.3 Afwijking van de hoofdregel .......................................................................................... 59
7.22 Vragen voor de toekomst ...................................................................................................... 59
8. Einde van huwelijke en geregistreerd partnerschap......................................................................... 60
8.1 Inleiding ................................................................................................................................. 60
8.2 Kenmerken en beginselen ..................................................................................................... 60
8.3 Belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 60
8.4 rechtsgevolgen van het einde van een formele relatie......................................................... 61
8.5 verhouding tot andere rechtsgebieden ................................................................................ 61
8.6 Internationaal recht............................................................................................................... 61
8.7 Echtscheiding......................................................................................................................... 62
8.7.1 Echtscheidingsgronden ................................................................................................. 62
8.7.1. Pensioenverweer .......................................................................................................... 62
6
, 8.7.3 Tijdstip van ontbinding van het huwelijk ...................................................................... 62
8.7.4. Gevolgen van de echtscheiding ..................................................................................... 62
8.8 Scheiding van tafel en bed en ontbinding van het huwelijk na scheiding van Tafel en bed. ...... 62
8.8.1. Scheiding van tafel en bed ............................................................................................ 62
8.8.2 Ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed. ........................................ 63
8.9 Einde geregistreerd partnerschap (hierna GP)...................................................................... 63
8.9.1 Beëindiging van het GP met wederzijds goedvinden .................................................... 63
8.9.2 Ontbinding van het GP op eenzijdig verzoek. ............................................................... 63
8.10 Vragen voor de toekomst ...................................................................................................... 63
9. Ongehuwd Samenleven..................................................................................................................... 64
9.1 Inleiding ....................................................................................................................................... 64
9.2 Kenmerken en beginselen ..................................................................................................... 64
9.3 Belangrijke ontwikkelingen ......................................................................................................... 64
9.4 de rechtsgevolgen van ongehuwd samenleven .......................................................................... 64
9.5 Verhouding tot andere rechtsgebieden ................................................................................ 64
9.6 Internationaalrecht ............................................................................................................... 64
9.7 Vermogensrechtelijke positie van ongehuwde samenwoners ............................................. 65
9.7.1 Problemen bij een scheiding ......................................................................................... 65
9.7.2 Samenlevingscontracten ............................................................................................... 65
9.8 Goederenrechtelijke afwikkeling na scheiding...................................................................... 65
9.8.1 inleiding ......................................................................................................................... 65
9.8.2. Processuele functie van bezit ........................................................................................ 65
9.9. Verbintenisrechtelijke afwikkeling na scheiding ................................................................... 66
9.9.1 Inleiding ......................................................................................................................... 66
9.9.2. Contractuele grondslagen ................................................................................................... 66
9.9.3 Geen contract; andere grondslagen .............................................................................. 66
9.10 vragen voor de toekomst ...................................................................................................... 67
10. het afstammingsrecht ............................................................................................................... 68
10.1 Inleiding ................................................................................................................................. 68
10.2 Kenmerken en beginselen ..................................................................................................... 68
10.3 Belangrijke ontwikkelingen ....................................................................................................... 68
10.4 De rechtsgevolgen voor afstamming..................................................................................... 68
10.5 Verhouding tot andere rechtsgebieden (adoptie en gezag) ................................................. 68
10.6 Internationaal recht............................................................................................................... 68
7
, 10.7 Vestigen van afstamming van de vader ................................................................................ 68
10.7.1 Inleiding ......................................................................................................................... 68
10.7.2 Wettelijke terminologie voor vaders............................................................................. 69
10.7.3 Vaders door formele relatie met de geboorte moeder ................................................ 69
10.7.4 Vader door erkenning......................................................................................................... 69
10.7.5 Vader door gerechtelijke vaststelling vaderschap ........................................................ 70
10.7.6 Vader door adoptie ....................................................................................................... 70
10.8 Vestigen van het moederschap ............................................................................................. 70
10.8.1 Inleiding ......................................................................................................................... 70
10.8.2 Ingrijpende aanpassing van het afstammingsrecht....................................................... 70
10.8.3 Moeder door geboorte....................................................................................................... 70
10.8.4 Moeder door een formele relatie met de geboorte moeder........................................ 71
10.8.5 Moeder door erkenning (1:198 lid 1 onder c BW) ........................................................ 71
10.8.6 Moeder door gerechtelijke vaststelling van het moederschap (art. 1:198 lid 1 onder d
BW) 71
10.9 Het verbreken van de afstammingsbanden .......................................................................... 71
10.9.1 Inleiding ......................................................................................................................... 71
10.9.2 Het ontkennen van huwelijks ouderschap art. 1:200/ 202a en b ................................. 71
10.9.3 Vernietiging van de erkenning....................................................................................... 72
10.10 Bijzonder curator (art. 1:212) .................................................................................................. 72
10.11 Het recht op afstammingskennis ...................................................................................... 73
10.11.1 inleiding .................................................................................................................... 73
10.11.2 Rechtspraak van het EHRM ....................................................................................... 73
10.11.3 Nederlandse rechtspraak. ......................................................................................... 73
10.11.4 Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting ......................................................... 73
10.12 Vragen voor de toekomst. ....................................................................................................... 73
11. Het adoptierecht ....................................................................................................................... 74
11.1 Inleiding ..................................................................................................................................... 74
11.2 Kenmerken en beginselen ......................................................................................................... 74
11.3 belangrijke ontwikkelingen ................................................................................................... 74
11.4 Rechtsgevolgen van adoptie ................................................................................................. 74
11.5 verhouding tot andere rechtsgebieden .................................................................................... 74
11.6 Internationaalrecht ............................................................................................................... 74
11.7 Voorwaarden adoptie ........................................................................................................... 75
8
