BMD.CO.3 – Pathofysiologie en herstel na CVA
Leerdoelen
De student kan:
1. uitleggen wat bedoeld wordt met anatomisch herstel na een CVA
Anatomisch geïnduceerd herstel (circulatie)
Collateraal werking in de cirkel van Willis.
Rondom het gebied van het infarct worden snel collaterale om het infarct geen gebouwd (collaterale
bypasses)
Het anatomisch herstel vermogen (regeneratie) in het perifere zenuwstelsel is veel groter dan in het centrale.
Fylogenetisch oude systemen (dunne vezels) blijken hierbij sneller en vollediger te herstellen dan fylogenetisch
jonge functies (dikke vezels). Dit betekent bijvoorbeeld dat de pijn zin en autonome functies vroeg hersteld zijn
maar dat de fijne, herkennende sensibiliteit (gnostisch) en nauwkeurige vaardigheden veel later of niet volledig
herstellen.
2. uitleggen wat het begrip plasticiteit inhoudt
Neuroplasticiteit: het vermogen van de hersenen om de structuur te veranderen en/of functie als reactie op
interne en externe beperkingen en doelstellingen.
Plasticiteit = veranderbaarheid
Dit kun je op verschillende niveaus bekijken:
1) Celniveau (neuronaal) = neuronen, axonen en synapsen.
2) Orgaanniveau (hersenen) = circuits en velden.
3) Individu-niveau (gedrag)
Synaptsiche plasticiteit staat voor het vermogen van de verbinding (de synaps) tussen twee zenuwcellen van
sterkte te veranderen. Dit houdt in dat de membraapotentiaal die bij het doorgeven van een impuls in de
postsynaptische cel optreedt in sterkte kan variëren.
Wanneer sommige motorische of sensorische mogelijkheden vervallen door een hersenbeschadiging, worden
andere routes of andere niveaus in de hiërarchie aangesproken om het doel te bereiken.
3. uitleggen wat bedoeld wordt met de begrippen diaschisis, substitutie, compensatie en reorganisatie
Diaschisis = neurale reactivatie
Opheffing van diaschisis/shock van hersengebieden. De hersengebieden die in shock waren gaan weer
functioneren. In dit geval herstellen alleen die gebieden die in shock waren (en dus niet de anatomisch
beschadigde gebieden).
Het gebied om de laesie heen krijgt eigenlijk geen zuurstof te kort. Deze cellen raken geïrriteerd doordat de
cellen waardoor ze worden aangestuurd afsterven. = Penumbra.
Gedurende de diaschisis (ontstekingsfase) heb je dat de cellen in de penumbra ook uitvalsverschijnselen
vertonen. Binnen 3 tot 4 dagen treed er herstel van de penumbra op.
Substitutie: andere structuren nemen de taak over (vervanging)
Compensatie
Functionele reorganisatie; inzet van een ander functioneel systeem. Dezelfde activiteit wordt op een
andere manier verricht.
Omgevingsaanpassing; optimaliseren van omgevingskenmerken.
, Reorganisatie
Neurale reorganisatie; reorganisatie binnen een neuraal systeem, de oorspronkelijke functie herstelt.
Bij intramodale plasticiteit treedt er een reorganisatie op binnen het betreffende functionele
systemen.
Functionele reorganisatie; inzet van een ander functioneel systeem. Dezelfde activiteit wordt op een
andere manier verricht. Bij intermodale of cross-modale plasticiteit zijn meerdere systemen
betrokken. Eenvoudig gezegd: de zintuigen helpen elkaar.
4. uitleggen wat directe en collaterale sprouting is
Directe, regeneratieve sprouting = proximale vezeluiteinden groeien opnieuw uit. In het CZS strekt deze
sprouting zich tot hoogstens enkele mm’s uit.
Collaterale sprouting = ingroei van collateralen vanuit intacte gebieden.
5. het begrip denervatie-overgevoeligheid uitleggen ‘
Wanneer een neuron (of spiercel) geheel of gedeeltelijk zijn input verlist, wordt dit neuron juist overgevoelig
voor de resterende input.
6. uitleggen wat de gevolgen zijn van recente onderzoeken rondom plasticiteit van de hersenen voor
oefentherapie bij neurologie patiënten
Door vroeg te gaan mobiliseren gaan in het brein processen van start en komen er nieuwe verbindingen.
Hiervoor is input van buitenaf nodig.
7. het verschil tussen “modal” and “cross modal plasticity” uitleggen
Modal palsticity: binnen hetzelfde gebied worden er netwerken actief.
Cross modal plasticity: taken worden overgenomen door andere delen van de cortex.
Overig
Intraveneuze toediening van trombolytica:
Tot 4,5 uur na start van de symptomen.
Bij 30% wordt overlijden en afhankelijkheid voorkomen
25% van de patiënten met een CVA komt in aanmerking, slechts 10-15% krijgt daadwerkelijk de
behandeling.
Intra-arteriële trombectomie (IAT) = het verwijderen van een trombus d.m.v. een katheter die via de lies wordt
opgevoerd.
Tot 6 uur na start van de symptomen.
Maligne mediasyndroom
Bij een groot en compleet media-infarct kan in de eerste 24 uur een levensbedreigende situatie
ontstaan door zwelling en vorming van oedeem, waardoor er dreigende inklemming ontstaat.
Behandeling: hemicraniëctomie.
Revalidatie na een beroerte
De belangrijkste doelen van revalidatie van patiënten met een CVA zijn het verbeteren van de
functionaliteit door het verminderen van beperkingen en het bewerkstelligen van de terugkeer naar
huis en re-integratie in de maatschappij.
Een eindtoestand kan men pas na 2 jaar verwachten, maar het meeste herstel komt tot stand in de
eerste 6 weken.
CVA = celdood ten gevolge van een verstoring van de cerebrale doorbloeding.
Leerdoelen
De student kan:
1. uitleggen wat bedoeld wordt met anatomisch herstel na een CVA
Anatomisch geïnduceerd herstel (circulatie)
Collateraal werking in de cirkel van Willis.
Rondom het gebied van het infarct worden snel collaterale om het infarct geen gebouwd (collaterale
bypasses)
Het anatomisch herstel vermogen (regeneratie) in het perifere zenuwstelsel is veel groter dan in het centrale.
Fylogenetisch oude systemen (dunne vezels) blijken hierbij sneller en vollediger te herstellen dan fylogenetisch
jonge functies (dikke vezels). Dit betekent bijvoorbeeld dat de pijn zin en autonome functies vroeg hersteld zijn
maar dat de fijne, herkennende sensibiliteit (gnostisch) en nauwkeurige vaardigheden veel later of niet volledig
herstellen.
2. uitleggen wat het begrip plasticiteit inhoudt
Neuroplasticiteit: het vermogen van de hersenen om de structuur te veranderen en/of functie als reactie op
interne en externe beperkingen en doelstellingen.
Plasticiteit = veranderbaarheid
Dit kun je op verschillende niveaus bekijken:
1) Celniveau (neuronaal) = neuronen, axonen en synapsen.
2) Orgaanniveau (hersenen) = circuits en velden.
3) Individu-niveau (gedrag)
Synaptsiche plasticiteit staat voor het vermogen van de verbinding (de synaps) tussen twee zenuwcellen van
sterkte te veranderen. Dit houdt in dat de membraapotentiaal die bij het doorgeven van een impuls in de
postsynaptische cel optreedt in sterkte kan variëren.
Wanneer sommige motorische of sensorische mogelijkheden vervallen door een hersenbeschadiging, worden
andere routes of andere niveaus in de hiërarchie aangesproken om het doel te bereiken.
3. uitleggen wat bedoeld wordt met de begrippen diaschisis, substitutie, compensatie en reorganisatie
Diaschisis = neurale reactivatie
Opheffing van diaschisis/shock van hersengebieden. De hersengebieden die in shock waren gaan weer
functioneren. In dit geval herstellen alleen die gebieden die in shock waren (en dus niet de anatomisch
beschadigde gebieden).
Het gebied om de laesie heen krijgt eigenlijk geen zuurstof te kort. Deze cellen raken geïrriteerd doordat de
cellen waardoor ze worden aangestuurd afsterven. = Penumbra.
Gedurende de diaschisis (ontstekingsfase) heb je dat de cellen in de penumbra ook uitvalsverschijnselen
vertonen. Binnen 3 tot 4 dagen treed er herstel van de penumbra op.
Substitutie: andere structuren nemen de taak over (vervanging)
Compensatie
Functionele reorganisatie; inzet van een ander functioneel systeem. Dezelfde activiteit wordt op een
andere manier verricht.
Omgevingsaanpassing; optimaliseren van omgevingskenmerken.
, Reorganisatie
Neurale reorganisatie; reorganisatie binnen een neuraal systeem, de oorspronkelijke functie herstelt.
Bij intramodale plasticiteit treedt er een reorganisatie op binnen het betreffende functionele
systemen.
Functionele reorganisatie; inzet van een ander functioneel systeem. Dezelfde activiteit wordt op een
andere manier verricht. Bij intermodale of cross-modale plasticiteit zijn meerdere systemen
betrokken. Eenvoudig gezegd: de zintuigen helpen elkaar.
4. uitleggen wat directe en collaterale sprouting is
Directe, regeneratieve sprouting = proximale vezeluiteinden groeien opnieuw uit. In het CZS strekt deze
sprouting zich tot hoogstens enkele mm’s uit.
Collaterale sprouting = ingroei van collateralen vanuit intacte gebieden.
5. het begrip denervatie-overgevoeligheid uitleggen ‘
Wanneer een neuron (of spiercel) geheel of gedeeltelijk zijn input verlist, wordt dit neuron juist overgevoelig
voor de resterende input.
6. uitleggen wat de gevolgen zijn van recente onderzoeken rondom plasticiteit van de hersenen voor
oefentherapie bij neurologie patiënten
Door vroeg te gaan mobiliseren gaan in het brein processen van start en komen er nieuwe verbindingen.
Hiervoor is input van buitenaf nodig.
7. het verschil tussen “modal” and “cross modal plasticity” uitleggen
Modal palsticity: binnen hetzelfde gebied worden er netwerken actief.
Cross modal plasticity: taken worden overgenomen door andere delen van de cortex.
Overig
Intraveneuze toediening van trombolytica:
Tot 4,5 uur na start van de symptomen.
Bij 30% wordt overlijden en afhankelijkheid voorkomen
25% van de patiënten met een CVA komt in aanmerking, slechts 10-15% krijgt daadwerkelijk de
behandeling.
Intra-arteriële trombectomie (IAT) = het verwijderen van een trombus d.m.v. een katheter die via de lies wordt
opgevoerd.
Tot 6 uur na start van de symptomen.
Maligne mediasyndroom
Bij een groot en compleet media-infarct kan in de eerste 24 uur een levensbedreigende situatie
ontstaan door zwelling en vorming van oedeem, waardoor er dreigende inklemming ontstaat.
Behandeling: hemicraniëctomie.
Revalidatie na een beroerte
De belangrijkste doelen van revalidatie van patiënten met een CVA zijn het verbeteren van de
functionaliteit door het verminderen van beperkingen en het bewerkstelligen van de terugkeer naar
huis en re-integratie in de maatschappij.
Een eindtoestand kan men pas na 2 jaar verwachten, maar het meeste herstel komt tot stand in de
eerste 6 weken.
CVA = celdood ten gevolge van een verstoring van de cerebrale doorbloeding.
