Strafrechtspleging HC11
Aantekeningen
Psychologische en sociologische perspectieven op victimologie
Onrecht en gemeenschap
Belangrijk bij de reactie op slachtofferschap zijn steeds twee zaken:
1. Het gaat niet alleen over schade (en herstel van schade), maar over de meer symbolische ervaring
van onrecht.
2. Wat er is gebeurd en hoe erop gereageerd wordt, zegt iets over de gemeenschap waarvan het
slachtoffer deel uitmaakt (over de normen en waarden va die gemeenscha + de vragen of en in
hoeverre de dader ook deel uitmaakt van die gemeenschap).
Twee dimensies van het meemaken van onrecht
1. Tast macht/status aan (power/status concerns)
2. Tast de gedeelde waarden en normen aan (value concerns)
=> Herstel van deze twee dimensies.
Twee dimensies van de reactie op onrecht
A. De mate waarin het eerste pad van belang is, hangt af van de duidelijkheid van de geschonden
norm, de zwaarte van het delict. De macht en status worden harder aangetast naarmate de norm
duidelijker is. Bijv. je mag iemand niet doden is een duidelijkere norm dan je mag niet iemand zijn
fiets stelen.
B. De mate waarin het tweede pad van belang is, hangt af van de mate waarin de dader tot dezelfde
gemeenschap ('shared identity') met het slachtoffer heeft.
Dimensies zijn gescheiden, maar hangen voor een deel met elkaar samen:
- Ernstige delicten leidt tot 'otherizing', of 'demonizing'. De daders van zware misdrijven die
demoniseren we of gaan we in elk geval zien als iemand die buiten onze gemeenschap valt; dus als
een ander.
- Delicten gepleegd door een lid van de andere groep als zwaarder ervaren (out-group severity effect)
- Bij jonge daders is het gemakkelijker om te ervaren dat ze de gedeelde normen en waarden nog
moeten leren en te willen investeren hierin (Braithwaite).
Procedurele rechtvaardigheid
De ontdekking dat mensen die deelnemen aan rechtsprocessen, het proces op zich belangrijk vinden.
Respect, informatie en participatie/voice.
Group values model: het rechtsproces is zelf een uiting van de normen en waarden van de groep.
Belang voor slachtoffers in het strafrecht
Vergelding en waardeherstel. Procedurele rechtvaardigheid als belangrijk middel voor
waardeherstel.
Zelfde gebeurtenis, verschillende verhalen
Afhankelijk van in welke rol iemand zit, wordt er een heel ander verhaal verteld (verschil tussen
dader en slachtoffer). Zie sheet 15.
Het narratief van de dader/slachtoffer => zie sheet 16 en 17.
Aantekeningen
Psychologische en sociologische perspectieven op victimologie
Onrecht en gemeenschap
Belangrijk bij de reactie op slachtofferschap zijn steeds twee zaken:
1. Het gaat niet alleen over schade (en herstel van schade), maar over de meer symbolische ervaring
van onrecht.
2. Wat er is gebeurd en hoe erop gereageerd wordt, zegt iets over de gemeenschap waarvan het
slachtoffer deel uitmaakt (over de normen en waarden va die gemeenscha + de vragen of en in
hoeverre de dader ook deel uitmaakt van die gemeenschap).
Twee dimensies van het meemaken van onrecht
1. Tast macht/status aan (power/status concerns)
2. Tast de gedeelde waarden en normen aan (value concerns)
=> Herstel van deze twee dimensies.
Twee dimensies van de reactie op onrecht
A. De mate waarin het eerste pad van belang is, hangt af van de duidelijkheid van de geschonden
norm, de zwaarte van het delict. De macht en status worden harder aangetast naarmate de norm
duidelijker is. Bijv. je mag iemand niet doden is een duidelijkere norm dan je mag niet iemand zijn
fiets stelen.
B. De mate waarin het tweede pad van belang is, hangt af van de mate waarin de dader tot dezelfde
gemeenschap ('shared identity') met het slachtoffer heeft.
Dimensies zijn gescheiden, maar hangen voor een deel met elkaar samen:
- Ernstige delicten leidt tot 'otherizing', of 'demonizing'. De daders van zware misdrijven die
demoniseren we of gaan we in elk geval zien als iemand die buiten onze gemeenschap valt; dus als
een ander.
- Delicten gepleegd door een lid van de andere groep als zwaarder ervaren (out-group severity effect)
- Bij jonge daders is het gemakkelijker om te ervaren dat ze de gedeelde normen en waarden nog
moeten leren en te willen investeren hierin (Braithwaite).
Procedurele rechtvaardigheid
De ontdekking dat mensen die deelnemen aan rechtsprocessen, het proces op zich belangrijk vinden.
Respect, informatie en participatie/voice.
Group values model: het rechtsproces is zelf een uiting van de normen en waarden van de groep.
Belang voor slachtoffers in het strafrecht
Vergelding en waardeherstel. Procedurele rechtvaardigheid als belangrijk middel voor
waardeherstel.
Zelfde gebeurtenis, verschillende verhalen
Afhankelijk van in welke rol iemand zit, wordt er een heel ander verhaal verteld (verschil tussen
dader en slachtoffer). Zie sheet 15.
Het narratief van de dader/slachtoffer => zie sheet 16 en 17.
