Strafrechtspleging HC5
Aantekeningen
Organisatiecriminaliteit
Organisatiecriminaliteit = criminaliteit/strafbare feiten die gepleegd worden door bedrijven in de
context van de normale bedrijfsactiviteiten. (Is dus wat anders dan georganiseerde criminaliteit!
Want als daar bedrijven in het spel komen, zijn ze meestal speciaal daar voor opgericht (voor het
plegen van criminaliteit).)
Bijv. het uitbuiten van je personeel. Er komt wel geweld voor, maar is vaak van een ander type dan
georganiseerde criminaliteit. Dus eerder bedreiging dan liquidatie.
Witteboordencriminaliteit
Edwin Sutherland heeft deze term geïntroduceerd in 1939. Witteboordencriminaliteit is breder dan
organisatiecriminaliteit. Hij definieerde dat als criminaliteit gepleegd door individuen en bedrijven
die hoog op de maatschappelijke ladder staan.
Zei je moet het hele veld van criminologie veel breder zien dan dat we op dit moment hebben
gedaan. Dat gaf direct discussie. In de Angelsaksische landen speelde en speelt dat corporated crime
eigenlijk nog nauwelijks als criminaliteit wordt gezien. Het gaat in hun ogen vaak om overtreden van
reguleringswetgeving, wat vaak geen strafwetgeving is, maar vaak bestuursrechtelijke wetgeving. Dat
zien zij dan niet als crimineel gedrag in de vorm van het 'normale' crimineel gedrag en overtreding
van de strafwetgeving. In Nederland valt veel van wat wij als organisatiecriminaliteit beschouwen
onder de Wet economische delicten en dat is strafrecht. Maar in Angelsaksische landen wordt daar
vaak nog een beetje anders tegen aan gekeken.
White collar crime
In 1939 lanceerde Sutherland het voor het eerst en is hij onderzoek gaan doen. Is gaan kijken naar de
70 grootste bedrijven en 15 (publieke) nutsbedrijven. Dat boek heet 'white collar crime'. Het kwam
er op neer dat die bedrijven wel degelijk allerlei vormen van criminaliteit pleegden en dat dat vaak
erger was en meer slachtoffers en schade veroorzaakten dan alle street crimes bij elkaar. Toen dat
boek uitkwam in 1949 was in Amerika veel weerstand (had ook te maken met de tijdsgeest in
Amerika op dat moment). Het werd beschouwd als aanval op de Amerikaanse 'way of life'; hoe kan
het nu zo zijn dat onze meest gerespecteerde bedrijven schuldig zouden maken aan vormen van
criminaliteit. Waar hij ook meteen te maken mee kreeg was allerlei bedreigingen van schade en
claims van advocaten van de bedrijven. Het boek werd dus in 1949 in gecensureerde vorm
verschenen, zonder alle bedrijfsnamen vermeld. Maar Sutherland baseerde zich op openbare
bronnen: berichten in media, rechterlijke uitspraken etc., het waren dus op feiten gebaseerde
beweringen.
Het heeft tot 1983 geduurd voordat er een ongecensureerde versie kon verschijnen. Het lag dus heel
gevoelig in Amerika. Die gevoeligheid zien we tot op de dag van vandaag nog terug in criminologisch
onderzoek. Vandaag de dag zijn er maar weinig criminologen die onderzoek doen naar
witteboordencriminaliteit. Een van de redenen is dat het nog altijd gezien wordt als soort van
activisme en een van de belangrijke dingen is dat de grote tijdschriften weinig tot niets plaatsen wat
te maken heeft met organisatiecriminaliteit. Je bent dus min of meer dan ook gedwongen om in
minder gewichtige tijdschriften artikelen te publiceren als je je met dit onderwerp bezig houdt.
IBM als één van die bedrijven...
In de WOII had IBM kantoorapparatuur aan het naziregime geleverd dat werd gebruikt voor de
administratie van de Holocaust. Dat was dus eigenlijk gewoon landverraad wat IBM pleegde op dat
moment. Dus behoorlijk zware feiten.
Aantekeningen
Organisatiecriminaliteit
Organisatiecriminaliteit = criminaliteit/strafbare feiten die gepleegd worden door bedrijven in de
context van de normale bedrijfsactiviteiten. (Is dus wat anders dan georganiseerde criminaliteit!
Want als daar bedrijven in het spel komen, zijn ze meestal speciaal daar voor opgericht (voor het
plegen van criminaliteit).)
Bijv. het uitbuiten van je personeel. Er komt wel geweld voor, maar is vaak van een ander type dan
georganiseerde criminaliteit. Dus eerder bedreiging dan liquidatie.
Witteboordencriminaliteit
Edwin Sutherland heeft deze term geïntroduceerd in 1939. Witteboordencriminaliteit is breder dan
organisatiecriminaliteit. Hij definieerde dat als criminaliteit gepleegd door individuen en bedrijven
die hoog op de maatschappelijke ladder staan.
Zei je moet het hele veld van criminologie veel breder zien dan dat we op dit moment hebben
gedaan. Dat gaf direct discussie. In de Angelsaksische landen speelde en speelt dat corporated crime
eigenlijk nog nauwelijks als criminaliteit wordt gezien. Het gaat in hun ogen vaak om overtreden van
reguleringswetgeving, wat vaak geen strafwetgeving is, maar vaak bestuursrechtelijke wetgeving. Dat
zien zij dan niet als crimineel gedrag in de vorm van het 'normale' crimineel gedrag en overtreding
van de strafwetgeving. In Nederland valt veel van wat wij als organisatiecriminaliteit beschouwen
onder de Wet economische delicten en dat is strafrecht. Maar in Angelsaksische landen wordt daar
vaak nog een beetje anders tegen aan gekeken.
White collar crime
In 1939 lanceerde Sutherland het voor het eerst en is hij onderzoek gaan doen. Is gaan kijken naar de
70 grootste bedrijven en 15 (publieke) nutsbedrijven. Dat boek heet 'white collar crime'. Het kwam
er op neer dat die bedrijven wel degelijk allerlei vormen van criminaliteit pleegden en dat dat vaak
erger was en meer slachtoffers en schade veroorzaakten dan alle street crimes bij elkaar. Toen dat
boek uitkwam in 1949 was in Amerika veel weerstand (had ook te maken met de tijdsgeest in
Amerika op dat moment). Het werd beschouwd als aanval op de Amerikaanse 'way of life'; hoe kan
het nu zo zijn dat onze meest gerespecteerde bedrijven schuldig zouden maken aan vormen van
criminaliteit. Waar hij ook meteen te maken mee kreeg was allerlei bedreigingen van schade en
claims van advocaten van de bedrijven. Het boek werd dus in 1949 in gecensureerde vorm
verschenen, zonder alle bedrijfsnamen vermeld. Maar Sutherland baseerde zich op openbare
bronnen: berichten in media, rechterlijke uitspraken etc., het waren dus op feiten gebaseerde
beweringen.
Het heeft tot 1983 geduurd voordat er een ongecensureerde versie kon verschijnen. Het lag dus heel
gevoelig in Amerika. Die gevoeligheid zien we tot op de dag van vandaag nog terug in criminologisch
onderzoek. Vandaag de dag zijn er maar weinig criminologen die onderzoek doen naar
witteboordencriminaliteit. Een van de redenen is dat het nog altijd gezien wordt als soort van
activisme en een van de belangrijke dingen is dat de grote tijdschriften weinig tot niets plaatsen wat
te maken heeft met organisatiecriminaliteit. Je bent dus min of meer dan ook gedwongen om in
minder gewichtige tijdschriften artikelen te publiceren als je je met dit onderwerp bezig houdt.
IBM als één van die bedrijven...
In de WOII had IBM kantoorapparatuur aan het naziregime geleverd dat werd gebruikt voor de
administratie van de Holocaust. Dat was dus eigenlijk gewoon landverraad wat IBM pleegde op dat
moment. Dus behoorlijk zware feiten.
