Scheikunde samenvatting hoofdstuk 5; reacties van zouten
5.1 Neerslagreacties
In BINAS tabel 45A staat een schematisch overzicht van de oplosbaarheid van de
belangrijkste zouten in water: hierbij wordt alleen onderscheid gemaakt in goed, matig of
slecht oplosbare zouten bij kamertemperatuur
• Een “r”, “o” of “i” in de tabel betekent dat het betreffende zout door een reactie niet in
water voorkomt in de bijbehorende ionen
• Alkalimetaaloxiden en aardalkalimetaal-oxiden reageren met water bv
Na2O + H2O → 2 Na+ + 2 OH-
• Neerslagreactie: een neerslagreactie ontstaat wanneer er twee soorten ionen in oplossing
bij elkaar komen die een slecht oplosbaar zout vormen
- er wordt een vaste stof gevormd: neerslag
- om te weten welke reactie er is verlopen, maak je een klein oplosbaarheidstabelletje van
de ionen, in BINAS 45A zoek je op welke letters je bij de vier combinaties van ionen zet
Mg2+ + 2 Na+ + 2 OH- + 2 Cl- → Mg(OH)2 (s) + 2 Cl- + 2 Na+
Mg(OH)2= slecht oplosbaar, dus slaat neer = (s)
De ionen Na+ en Cl- doen niet mee → tribune-ionen
Mg2+ + 2 OH- → Mg(OH)2 (s)
NO3- I-
Pb2+ g s
K+ g g
Je ziet dat bij één van de vier combinaties de letter s staat. Dit betekent dat deze twee
ionsoorten niet naast elkaar in 1 oplossing kunnen voorkomen → ze zullen dus met elkaar
reageren.
- de vergelijking van de reactie tussen de ionen heet een neerslagvergelijking
Pb2+(aq) + 2 I- (aq) → PbI2 (s)
Bij de K+ ionen en NO3-ionen staat steeds de letter g → deze twee ionsoorten kunnen
ongehinderd in de oplossing blijven. Er gebeurt niets mee, vandaar dat ze ook niet in de
reactievergelijking voorkomen **zie figuur 5.3 boek**
Stappenplan
We voegen een oplossing van natriumcarbonaat, Na 2CO3, bij een oplossing van
calciumnitraat Ca(NO3)2.
1. inventarisatie – in het mengsel zijn de volgende ionen aanwezig: Na+, CO32- , NO3- en Ca2+
2. tabel maken - zet de ionen in een tabel en kijk wat er in BINAS tabel 45A staat
3. reactievergelijking opstellen – zet de ionen die met elkaar neerslaan (s)
links van de reactie pijl en de vaste stof die daardoor ontstaat rechts van de pijl
CO3 NO3
2-
Ca2+ (aq) + CO32- (aq) → CaCO3 (s)
Let op kloppend maken / ionen die niet meedoen [tribune-ionen] laat je weg Na
+
g g
Ca
+
2
s g
5.1 Neerslagreacties
In BINAS tabel 45A staat een schematisch overzicht van de oplosbaarheid van de
belangrijkste zouten in water: hierbij wordt alleen onderscheid gemaakt in goed, matig of
slecht oplosbare zouten bij kamertemperatuur
• Een “r”, “o” of “i” in de tabel betekent dat het betreffende zout door een reactie niet in
water voorkomt in de bijbehorende ionen
• Alkalimetaaloxiden en aardalkalimetaal-oxiden reageren met water bv
Na2O + H2O → 2 Na+ + 2 OH-
• Neerslagreactie: een neerslagreactie ontstaat wanneer er twee soorten ionen in oplossing
bij elkaar komen die een slecht oplosbaar zout vormen
- er wordt een vaste stof gevormd: neerslag
- om te weten welke reactie er is verlopen, maak je een klein oplosbaarheidstabelletje van
de ionen, in BINAS 45A zoek je op welke letters je bij de vier combinaties van ionen zet
Mg2+ + 2 Na+ + 2 OH- + 2 Cl- → Mg(OH)2 (s) + 2 Cl- + 2 Na+
Mg(OH)2= slecht oplosbaar, dus slaat neer = (s)
De ionen Na+ en Cl- doen niet mee → tribune-ionen
Mg2+ + 2 OH- → Mg(OH)2 (s)
NO3- I-
Pb2+ g s
K+ g g
Je ziet dat bij één van de vier combinaties de letter s staat. Dit betekent dat deze twee
ionsoorten niet naast elkaar in 1 oplossing kunnen voorkomen → ze zullen dus met elkaar
reageren.
- de vergelijking van de reactie tussen de ionen heet een neerslagvergelijking
Pb2+(aq) + 2 I- (aq) → PbI2 (s)
Bij de K+ ionen en NO3-ionen staat steeds de letter g → deze twee ionsoorten kunnen
ongehinderd in de oplossing blijven. Er gebeurt niets mee, vandaar dat ze ook niet in de
reactievergelijking voorkomen **zie figuur 5.3 boek**
Stappenplan
We voegen een oplossing van natriumcarbonaat, Na 2CO3, bij een oplossing van
calciumnitraat Ca(NO3)2.
1. inventarisatie – in het mengsel zijn de volgende ionen aanwezig: Na+, CO32- , NO3- en Ca2+
2. tabel maken - zet de ionen in een tabel en kijk wat er in BINAS tabel 45A staat
3. reactievergelijking opstellen – zet de ionen die met elkaar neerslaan (s)
links van de reactie pijl en de vaste stof die daardoor ontstaat rechts van de pijl
CO3 NO3
2-
Ca2+ (aq) + CO32- (aq) → CaCO3 (s)
Let op kloppend maken / ionen die niet meedoen [tribune-ionen] laat je weg Na
+
g g
Ca
+
2
s g
