Inhoudsopgave
1 Inleiding..................................................................................................................................................................7
1.1 de notie van forensisch welzijnswerk.............................................................................................................7
1.1.1 vraag 1: is er ruimte voor de vragen die gaan over welzijn en welzijnswerk?........................................7
1.1.2 Vraag 2: voor welk welzijnswerk is er ruimte en welke opvattingen over welzijnswerk worden er dan
gehanteerd?....................................................................................................................................................11
1.2 Geschiedenis als achteruitkijkspiegel............................................................................................................13
1.3 De criminoloog als actor in dit debat............................................................................................................13
1.4 Een moeilijke opdracht..................................................................................................................................13
2 ontwikkeling private reclassering.........................................................................................................................14
2.1 dienst 1: beschermingscomités (1888).........................................................................................................14
2.1.1 doelstelling.............................................................................................................................................15
2.1.2 kenmerken van de werking van beschemringscomités.........................................................................15
2.2 dienst 2: Diensten Sociale re-integratie (Na WO I).......................................................................................16
2.2.1 organisatorisch kader / samenstelling...................................................................................................16
2.2.2 doelstelling/doelgroepen.......................................................................................................................16
2.2.3 werking...................................................................................................................................................16
2.2.4 professionalisering van het sociaal werk...............................................................................................17
2.3 dienst 3: Werken der wederaanpassingen (vanaf 1922)..............................................................................18
2.3.1 samenstelling.........................................................................................................................................18
2.3.2 doelstelling/ groepen.............................................................................................................................19
2.3.3 Kenmerken werking...............................................................................................................................19
2.4 welzijnswerk..................................................................................................................................................19
2.5 maatschappelijke ontwikkelingen.................................................................................................................20
2.6 Staatshervorming – scharniermoment.........................................................................................................20
2.6.1 forensisch welzijnswerk.........................................................................................................................20
2.6.2 eerste beleidsinitiatief............................................................................................................................21
2.6.3 Concept forensisch welzijnswerk...........................................................................................................21
2.7 inbedding in het algemeen welzijnswerk......................................................................................................22
2.7.1 Kansen en risico’s verbonden aan deze inbedding in het algemeen welzijnswerk...............................23
2.8 Maatschappelijke ontwikkelingen.................................................................................................................23
2.8.1 jaren 90: verzorgingsstaat ter discussie.................................................................................................23
2.9 Evenwicht zoeken..........................................................................................................................................24
2.10 samenvattend: evolutie private reclassering..............................................................................................24
3 Historische ontwikkeling – de overheidsreclassering..........................................................................................25
3.1 van ducpétieux naar prins.............................................................................................................................25
1
, 3.2 adolphe prins (1845 – 1919).........................................................................................................................26
3.3 Jules Lejeune.................................................................................................................................................26
3.4 Louis Vervaeck...............................................................................................................................................26
3.5 Emile Vandervelde........................................................................................................................................27
3.6 overheidsreclassering tijdens interbellum....................................................................................................27
3.7 Overheidsreclassering na WO II....................................................................................................................28
3.8 overheidsreclasseirng: boost in de jaren 60 – 70.........................................................................................28
3.9 Overheidsreclassering: kritische jaren..........................................................................................................29
3.10 Overheidsreclassering na de staatshervorming..........................................................................................29
3.11 Samenvatting overheidsreclassering...........................................................................................................30
4 Organisatie ingebouwd forensisch welzijnswerk.................................................................................................32
4.1 De Psychosociale dienst................................................................................................................................32
4.1.1 de penitentaire context..........................................................................................................................33
4.1.2 doel.........................................................................................................................................................33
4.1.3 De psychosociale dienst.........................................................................................................................34
4.1.4 opdrachten psychosociale dienst...........................................................................................................34
4.1.5 Praktijk PSD............................................................................................................................................36
4.2 Het justitiehuis..............................................................................................................................................36
4.2.1 Stand van zaken 2022.............................................................................................................................37
4.2.2 Wat doen justitiehuizen.........................................................................................................................37
4.2.3 Opdrachten justitiehuizen......................................................................................................................38
4.2.4 Ambities en opportuniteiten..................................................................................................................38
4.2.5 Uitdagingen en valkuilen........................................................................................................................38
5 Ontwikkeling Autonoom forensisch welzijnswerk (Het intrapenitentaire stuk).................................................40
5.1 ONTWIKKELING AUTONOOM FWW..............................................................................................................40
5.2 Afstemming Federale overheid – Vlaamse gemeenschap............................................................................40
5.3 Samenwerkingsakkoord hulpverlening aan gedetineerden.........................................................................41
5.3.1 Strategisch Plan hulp- en dienstverlening aan gedetineerden..............................................................41
5.4 Decreet hulp- en dienstverlening..................................................................................................................45
5.5 Strategisch plan 2015 – 2020........................................................................................................................45
5.6 Strategisch plan 2020 – 2025........................................................................................................................46
5.7 Hulp- en dienstverlening: praktijk.................................................................................................................46
5.7.1 Justitieel Welzijnswerk (JWW)...............................................................................................................47
5.7.2 Geestelijke gezondheidszorg (GGZ).......................................................................................................47
5.7.3 VDAB.......................................................................................................................................................48
5.7.4 Onderwijs (CBE en CVO).........................................................................................................................48
5.7.5 Vorming, Sociaal cultureel werk, sport De Rode Antraciet....................................................................48
2
, 5.8 Hulp- en dienstverlening: discussie...............................................................................................................49
5.9 Hulp- en dienstverlening: aandachtspunten.................................................................................................49
6 justitiehuizen........................................................................................................................................................51
6.1 Verleden........................................................................................................................................................51
6.2 Op zoek naar eigen identiteit........................................................................................................................51
6.3 Heden............................................................................................................................................................53
6.4 opdrachten (filmpjes opnieuw kijken)..........................................................................................................53
6.4.1 werkstraf................................................................................................................................................54
6.5 aanslagen Brussel..........................................................................................................................................54
6.6 wijziging wet op het beroepsgeheim (2017 )................................................................................................55
6.7 Naar meer en structurele multidisciplinaire samenwerking.........................................................................55
6.7.1 Radicalisering.........................................................................................................................................55
6.7.2 Intrafamiliaal geweld..............................................................................................................................55
6.8 toekomst.......................................................................................................................................................56
7 Organisatie autonoom forensisch welzijnswerk – extra penitentiair..................................................................57
7.1 Samenwerkingsakkoord slachtofferzorg.......................................................................................................57
7.2 Slachtofferzorg..............................................................................................................................................58
7.3 Slachtofferhulp..............................................................................................................................................58
7.3.1 Centra voor slachtofferhulp...................................................................................................................59
7.3.2 opdrachten.............................................................................................................................................59
7.3.3 Begeleiding.............................................................................................................................................59
7.3.4 preventie................................................................................................................................................60
7.4 Samenwerkingsakkoord daders van seksueel misbruik (1998)....................................................................60
7.5 evaluatie........................................................................................................................................................61
7.6 Gespecialiseerde hulpverlening aan seksueel delinquenten........................................................................61
7.7 Leerprojecten vanuit het algemeen welzijnswerk........................................................................................61
7.8 leerproject daders seksueel geweld..............................................................................................................62
7.9 Dader in – zicht..............................................................................................................................................62
7.10 Slachtoffer in beeld.....................................................................................................................................62
7.10.1 slachtoffer in beeld – detentie.............................................................................................................63
7.11 Geestelijke gezondheidszorg.......................................................................................................................63
7.12 Intrafamiliaal geweld...................................................................................................................................63
7.13 Bemiddeling.................................................................................................................................................64
7.14 Alternatieve afhandeling.............................................................................................................................64
7.15 Zorgcentra na seksueel geweld...................................................................................................................65
8 Spanningsvelden en praktijken............................................................................................................................66
8.1 Evoluties........................................................................................................................................................66
3
, 8.1.1 Justitie....................................................................................................................................................66
8.1.2 Welzijn....................................................................................................................................................66
8.2 Actuele problemen in relatie.........................................................................................................................66
8.3 Spanningen in de relatie................................................................................................................................67
8.4 verhouding recht en hulp..............................................................................................................................68
8.5 (ideologische) Dilemma’s/ SPANNINGSVELDEN...........................................................................................68
8.5.1 controle VS emancipatie........................................................................................................................68
8.5.2 CONSENSUS vs. DISENSUS......................................................................................................................69
8.5.3 Individu vs. STRUCTUUR.........................................................................................................................70
8.5.4 Spanning in de relatie.............................................................................................................................71
8.6 objectiviteit vs. subjectiviteit........................................................................................................................71
8.7 Spanningsvelden............................................................................................................................................71
8.8 samenvattend................................................................................................................................................73
8.9 De criminoloog als actor in dit debat............................................................................................................73
8.10 Een moeilijke opdracht...............................................................................................................................74
9 Transitiehuis mechelen (intrapenitentair deel)...................................................................................................74
9.1 Casus:.............................................................................................................................................................74
9.2 Transitiehuis..................................................................................................................................................74
9.2.1 Hoe willen we mensen opnieuw de samenleving insturen?.................................................................75
9.2.2 HET TEAM...............................................................................................................................................77
9.2.3 Sleutelprincipes voor medewerkers én deelnemers.............................................................................77
9.2.4 Traject op maat van elke deelnemer.....................................................................................................78
9.3 Debat: algemeen aanvaarde tegenstellingen worden met elkaar verzoend................................................78
10 I.T.E.R. – autonoom fww (niet penitentiair).......................................................................................................80
10.1 Hulpverlening aan daders van seksueel geweld.........................................................................................80
10.2 Centrum voor daderhulp.............................................................................................................................80
10.3 Geen (nieuwe) slachtoffers.........................................................................................................................83
10.3.1 Herval...................................................................................................................................................83
10.4 Pedofilie.......................................................................................................................................................83
10.5 Pedoseksualiteit..........................................................................................................................................83
10.6 I.T.E.R...........................................................................................................................................................84
10.6.1 Stop it now...........................................................................................................................................84
10.7 McNeil Island...............................................................................................................................................84
10.8 Risicofactoren..............................................................................................................................................84
10.9 criminogene behoeften (Stable 2007)........................................................................................................85
10.10 concreet voorbeeld begeleiding...............................................................................................................85
11 Gezinsgerichte benadering van jeugddelinquentie (VZW ALBA - niet penitentiair)..........................................86
4
, 11.1 wie zijn ze?..................................................................................................................................................86
11.2 Bascule: Delictgerichte contextbegeleiding................................................................................................86
11.3 Gezinsgerichte benadering van jeugddelinquentie? Waarom werken met ouders, gezinsleden,
context…?............................................................................................................................................................86
11.3.1 maar 1 visie..........................................................................................................................................86
11.3.2 Jeugddelinquentie: traditionele visie...................................................................................................87
11.3.3 decreet jeugddelinquentie 2019..........................................................................................................87
11.3.4 Visie: gedrag/delict...............................................................................................................................87
11.3.5 ingebed in gezin/context......................................................................................................................88
11.3.6 Systematisch en circulair denken.........................................................................................................89
11.3.7 Casus voorbeeld...................................................................................................................................90
11.3.8 breuk....................................................................................................................................................91
11.3.9 Ontwikkeling jongeren.........................................................................................................................91
11.3.10 Zelfzorg is zorgen voor anderen.........................................................................................................92
11.3.11 Relaties als beschermende factor......................................................................................................93
11.4 Preventiepiramide: curatief en preventief..................................................................................................94
11.4.1 Vb Casus...............................................................................................................................................94
11.5 ‘Samen verder kunnen…’............................................................................................................................95
11.5.1 vb casus................................................................................................................................................95
11.6 hoe streven wij dit na?................................................................................................................................95
11.6.1 Individueel traject jongeren.................................................................................................................95
11.6.2 Oudertraject.........................................................................................................................................95
11.6.3 Gezinsgesprekken of –activiteiten.......................................................................................................96
11.6.4 Ouderavonden......................................................................................................................................96
11.7 valkuilen......................................................................................................................................................96
11.8 Geen schuldmodel.......................................................................................................................................96
11.9 dader? SLachtoffer?...................................................................................................................................96
11.10 Vragen of bedenkingen.............................................................................................................................97
12 Forensisch welzijnswerk Evoluties en trends.....................................................................................................98
12.1 Internationale trends..................................................................................................................................98
12.2 BELEID: MANAGERIALISME.........................................................................................................................98
12.2.1 Managerialisme....................................................................................................................................99
12.2.2 Managerialisme en Justitieel Sociaal Werk........................................................................................100
12.3 BELEID: What works benadering...............................................................................................................101
12.3.1 What works benadering.....................................................................................................................101
12.3.2 Evidenced based.................................................................................................................................101
12.4 Punitieve aanpak.......................................................................................................................................103
5
1 Inleiding..................................................................................................................................................................7
1.1 de notie van forensisch welzijnswerk.............................................................................................................7
1.1.1 vraag 1: is er ruimte voor de vragen die gaan over welzijn en welzijnswerk?........................................7
1.1.2 Vraag 2: voor welk welzijnswerk is er ruimte en welke opvattingen over welzijnswerk worden er dan
gehanteerd?....................................................................................................................................................11
1.2 Geschiedenis als achteruitkijkspiegel............................................................................................................13
1.3 De criminoloog als actor in dit debat............................................................................................................13
1.4 Een moeilijke opdracht..................................................................................................................................13
2 ontwikkeling private reclassering.........................................................................................................................14
2.1 dienst 1: beschermingscomités (1888).........................................................................................................14
2.1.1 doelstelling.............................................................................................................................................15
2.1.2 kenmerken van de werking van beschemringscomités.........................................................................15
2.2 dienst 2: Diensten Sociale re-integratie (Na WO I).......................................................................................16
2.2.1 organisatorisch kader / samenstelling...................................................................................................16
2.2.2 doelstelling/doelgroepen.......................................................................................................................16
2.2.3 werking...................................................................................................................................................16
2.2.4 professionalisering van het sociaal werk...............................................................................................17
2.3 dienst 3: Werken der wederaanpassingen (vanaf 1922)..............................................................................18
2.3.1 samenstelling.........................................................................................................................................18
2.3.2 doelstelling/ groepen.............................................................................................................................19
2.3.3 Kenmerken werking...............................................................................................................................19
2.4 welzijnswerk..................................................................................................................................................19
2.5 maatschappelijke ontwikkelingen.................................................................................................................20
2.6 Staatshervorming – scharniermoment.........................................................................................................20
2.6.1 forensisch welzijnswerk.........................................................................................................................20
2.6.2 eerste beleidsinitiatief............................................................................................................................21
2.6.3 Concept forensisch welzijnswerk...........................................................................................................21
2.7 inbedding in het algemeen welzijnswerk......................................................................................................22
2.7.1 Kansen en risico’s verbonden aan deze inbedding in het algemeen welzijnswerk...............................23
2.8 Maatschappelijke ontwikkelingen.................................................................................................................23
2.8.1 jaren 90: verzorgingsstaat ter discussie.................................................................................................23
2.9 Evenwicht zoeken..........................................................................................................................................24
2.10 samenvattend: evolutie private reclassering..............................................................................................24
3 Historische ontwikkeling – de overheidsreclassering..........................................................................................25
3.1 van ducpétieux naar prins.............................................................................................................................25
1
, 3.2 adolphe prins (1845 – 1919).........................................................................................................................26
3.3 Jules Lejeune.................................................................................................................................................26
3.4 Louis Vervaeck...............................................................................................................................................26
3.5 Emile Vandervelde........................................................................................................................................27
3.6 overheidsreclassering tijdens interbellum....................................................................................................27
3.7 Overheidsreclassering na WO II....................................................................................................................28
3.8 overheidsreclasseirng: boost in de jaren 60 – 70.........................................................................................28
3.9 Overheidsreclassering: kritische jaren..........................................................................................................29
3.10 Overheidsreclassering na de staatshervorming..........................................................................................29
3.11 Samenvatting overheidsreclassering...........................................................................................................30
4 Organisatie ingebouwd forensisch welzijnswerk.................................................................................................32
4.1 De Psychosociale dienst................................................................................................................................32
4.1.1 de penitentaire context..........................................................................................................................33
4.1.2 doel.........................................................................................................................................................33
4.1.3 De psychosociale dienst.........................................................................................................................34
4.1.4 opdrachten psychosociale dienst...........................................................................................................34
4.1.5 Praktijk PSD............................................................................................................................................36
4.2 Het justitiehuis..............................................................................................................................................36
4.2.1 Stand van zaken 2022.............................................................................................................................37
4.2.2 Wat doen justitiehuizen.........................................................................................................................37
4.2.3 Opdrachten justitiehuizen......................................................................................................................38
4.2.4 Ambities en opportuniteiten..................................................................................................................38
4.2.5 Uitdagingen en valkuilen........................................................................................................................38
5 Ontwikkeling Autonoom forensisch welzijnswerk (Het intrapenitentaire stuk).................................................40
5.1 ONTWIKKELING AUTONOOM FWW..............................................................................................................40
5.2 Afstemming Federale overheid – Vlaamse gemeenschap............................................................................40
5.3 Samenwerkingsakkoord hulpverlening aan gedetineerden.........................................................................41
5.3.1 Strategisch Plan hulp- en dienstverlening aan gedetineerden..............................................................41
5.4 Decreet hulp- en dienstverlening..................................................................................................................45
5.5 Strategisch plan 2015 – 2020........................................................................................................................45
5.6 Strategisch plan 2020 – 2025........................................................................................................................46
5.7 Hulp- en dienstverlening: praktijk.................................................................................................................46
5.7.1 Justitieel Welzijnswerk (JWW)...............................................................................................................47
5.7.2 Geestelijke gezondheidszorg (GGZ).......................................................................................................47
5.7.3 VDAB.......................................................................................................................................................48
5.7.4 Onderwijs (CBE en CVO).........................................................................................................................48
5.7.5 Vorming, Sociaal cultureel werk, sport De Rode Antraciet....................................................................48
2
, 5.8 Hulp- en dienstverlening: discussie...............................................................................................................49
5.9 Hulp- en dienstverlening: aandachtspunten.................................................................................................49
6 justitiehuizen........................................................................................................................................................51
6.1 Verleden........................................................................................................................................................51
6.2 Op zoek naar eigen identiteit........................................................................................................................51
6.3 Heden............................................................................................................................................................53
6.4 opdrachten (filmpjes opnieuw kijken)..........................................................................................................53
6.4.1 werkstraf................................................................................................................................................54
6.5 aanslagen Brussel..........................................................................................................................................54
6.6 wijziging wet op het beroepsgeheim (2017 )................................................................................................55
6.7 Naar meer en structurele multidisciplinaire samenwerking.........................................................................55
6.7.1 Radicalisering.........................................................................................................................................55
6.7.2 Intrafamiliaal geweld..............................................................................................................................55
6.8 toekomst.......................................................................................................................................................56
7 Organisatie autonoom forensisch welzijnswerk – extra penitentiair..................................................................57
7.1 Samenwerkingsakkoord slachtofferzorg.......................................................................................................57
7.2 Slachtofferzorg..............................................................................................................................................58
7.3 Slachtofferhulp..............................................................................................................................................58
7.3.1 Centra voor slachtofferhulp...................................................................................................................59
7.3.2 opdrachten.............................................................................................................................................59
7.3.3 Begeleiding.............................................................................................................................................59
7.3.4 preventie................................................................................................................................................60
7.4 Samenwerkingsakkoord daders van seksueel misbruik (1998)....................................................................60
7.5 evaluatie........................................................................................................................................................61
7.6 Gespecialiseerde hulpverlening aan seksueel delinquenten........................................................................61
7.7 Leerprojecten vanuit het algemeen welzijnswerk........................................................................................61
7.8 leerproject daders seksueel geweld..............................................................................................................62
7.9 Dader in – zicht..............................................................................................................................................62
7.10 Slachtoffer in beeld.....................................................................................................................................62
7.10.1 slachtoffer in beeld – detentie.............................................................................................................63
7.11 Geestelijke gezondheidszorg.......................................................................................................................63
7.12 Intrafamiliaal geweld...................................................................................................................................63
7.13 Bemiddeling.................................................................................................................................................64
7.14 Alternatieve afhandeling.............................................................................................................................64
7.15 Zorgcentra na seksueel geweld...................................................................................................................65
8 Spanningsvelden en praktijken............................................................................................................................66
8.1 Evoluties........................................................................................................................................................66
3
, 8.1.1 Justitie....................................................................................................................................................66
8.1.2 Welzijn....................................................................................................................................................66
8.2 Actuele problemen in relatie.........................................................................................................................66
8.3 Spanningen in de relatie................................................................................................................................67
8.4 verhouding recht en hulp..............................................................................................................................68
8.5 (ideologische) Dilemma’s/ SPANNINGSVELDEN...........................................................................................68
8.5.1 controle VS emancipatie........................................................................................................................68
8.5.2 CONSENSUS vs. DISENSUS......................................................................................................................69
8.5.3 Individu vs. STRUCTUUR.........................................................................................................................70
8.5.4 Spanning in de relatie.............................................................................................................................71
8.6 objectiviteit vs. subjectiviteit........................................................................................................................71
8.7 Spanningsvelden............................................................................................................................................71
8.8 samenvattend................................................................................................................................................73
8.9 De criminoloog als actor in dit debat............................................................................................................73
8.10 Een moeilijke opdracht...............................................................................................................................74
9 Transitiehuis mechelen (intrapenitentair deel)...................................................................................................74
9.1 Casus:.............................................................................................................................................................74
9.2 Transitiehuis..................................................................................................................................................74
9.2.1 Hoe willen we mensen opnieuw de samenleving insturen?.................................................................75
9.2.2 HET TEAM...............................................................................................................................................77
9.2.3 Sleutelprincipes voor medewerkers én deelnemers.............................................................................77
9.2.4 Traject op maat van elke deelnemer.....................................................................................................78
9.3 Debat: algemeen aanvaarde tegenstellingen worden met elkaar verzoend................................................78
10 I.T.E.R. – autonoom fww (niet penitentiair).......................................................................................................80
10.1 Hulpverlening aan daders van seksueel geweld.........................................................................................80
10.2 Centrum voor daderhulp.............................................................................................................................80
10.3 Geen (nieuwe) slachtoffers.........................................................................................................................83
10.3.1 Herval...................................................................................................................................................83
10.4 Pedofilie.......................................................................................................................................................83
10.5 Pedoseksualiteit..........................................................................................................................................83
10.6 I.T.E.R...........................................................................................................................................................84
10.6.1 Stop it now...........................................................................................................................................84
10.7 McNeil Island...............................................................................................................................................84
10.8 Risicofactoren..............................................................................................................................................84
10.9 criminogene behoeften (Stable 2007)........................................................................................................85
10.10 concreet voorbeeld begeleiding...............................................................................................................85
11 Gezinsgerichte benadering van jeugddelinquentie (VZW ALBA - niet penitentiair)..........................................86
4
, 11.1 wie zijn ze?..................................................................................................................................................86
11.2 Bascule: Delictgerichte contextbegeleiding................................................................................................86
11.3 Gezinsgerichte benadering van jeugddelinquentie? Waarom werken met ouders, gezinsleden,
context…?............................................................................................................................................................86
11.3.1 maar 1 visie..........................................................................................................................................86
11.3.2 Jeugddelinquentie: traditionele visie...................................................................................................87
11.3.3 decreet jeugddelinquentie 2019..........................................................................................................87
11.3.4 Visie: gedrag/delict...............................................................................................................................87
11.3.5 ingebed in gezin/context......................................................................................................................88
11.3.6 Systematisch en circulair denken.........................................................................................................89
11.3.7 Casus voorbeeld...................................................................................................................................90
11.3.8 breuk....................................................................................................................................................91
11.3.9 Ontwikkeling jongeren.........................................................................................................................91
11.3.10 Zelfzorg is zorgen voor anderen.........................................................................................................92
11.3.11 Relaties als beschermende factor......................................................................................................93
11.4 Preventiepiramide: curatief en preventief..................................................................................................94
11.4.1 Vb Casus...............................................................................................................................................94
11.5 ‘Samen verder kunnen…’............................................................................................................................95
11.5.1 vb casus................................................................................................................................................95
11.6 hoe streven wij dit na?................................................................................................................................95
11.6.1 Individueel traject jongeren.................................................................................................................95
11.6.2 Oudertraject.........................................................................................................................................95
11.6.3 Gezinsgesprekken of –activiteiten.......................................................................................................96
11.6.4 Ouderavonden......................................................................................................................................96
11.7 valkuilen......................................................................................................................................................96
11.8 Geen schuldmodel.......................................................................................................................................96
11.9 dader? SLachtoffer?...................................................................................................................................96
11.10 Vragen of bedenkingen.............................................................................................................................97
12 Forensisch welzijnswerk Evoluties en trends.....................................................................................................98
12.1 Internationale trends..................................................................................................................................98
12.2 BELEID: MANAGERIALISME.........................................................................................................................98
12.2.1 Managerialisme....................................................................................................................................99
12.2.2 Managerialisme en Justitieel Sociaal Werk........................................................................................100
12.3 BELEID: What works benadering...............................................................................................................101
12.3.1 What works benadering.....................................................................................................................101
12.3.2 Evidenced based.................................................................................................................................101
12.4 Punitieve aanpak.......................................................................................................................................103
5