Theorie Evidence-Based Richtlijnontwikkeling
Terminologie:
Richtlijn: een document met aanbevelingen, adviezen en handelingsinstructies ter
ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering in de gezondheidszorg, berustend op de
resultaten van wetenschappelijk onderzoek met daarop gebaseerde discussie en aansluitende
meningsvorming, gericht op het expliciteren van doeltreffend en doelmatig medisch handelen.
Het beoogt een leidraad te geven voor de dagelijkse praktijk.
Protocol: Regels, vaste voorgeschreven manier deze moet je volgen. Hier mag je niet van
afwijken.
AGREE II: Appraisal of Guidelines for Research and Evaluation. Internationaal gehanteerd
en erkend instrument.
Algemeen hulpmiddel voor richtlijnmakers en gebruikers om de methodologische kwaliteit
van klinische richtlijnen te beoordelen.
GRADE: Instrument om de kwaliteit van evidentie (van aanbevelingen) te wegen en te
beoordelen, gebruikt hierbij patiënt relevante uitkomstmaten.
Levels of Evidence: Vast systeem voor ordenen van evidentie naar validiteit.
EBRO: Evidence-based Richtlijnontwikkeling. Een structuur voor ontwikkeling van een
richtlijn.
CBO: Centraal Begeleidings Orgaan. Nederlands kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg.
TNO: Toegepast-Natuurwetenschappelijk Onderzoek. Grootste onderzoeksinstituut van NL.
Doelgroep: voor wie de richtlijn bestemd is.
Doelpopulatie: voor de cliënten, waar de richtlijn over gaat.
Risico op bias: randomisatie, intention-to-treat
Inconsistentie: over verschillende studies
Indirect bewijs: evidentie eigenlijk voor andere vraag
Onnauwkeurigheid: kleine steekproef, geen follow-up
Publicatiebias: alleen positieve studies
Groot effect: correlatie/dichotome uitkomsten
Alle plausibele confounding: onderschatting van het effect terwijl het effect daadwerkelijk
groter is.
, Richtlijn Afasie
AGREE II – kwaliteit van richtlijnen beoordelen (afasie)
Domein Punt Score + onderbouwing
1 Onderwerp en doel
6,3 1 Het doel van de richtlijn is specifiek beschreven
Score: 6
Het doel van de richtlijn is helder en beknopt vermeld, maar er kon nog wat meer
kunnen worden uitgebreid (benoemen soorten afasie of oorzaken).
- Gezondheidsdoelen zijn benoemd: diagnostiek, behandeling, doorverwijzing
en nazorg bij volwassen personen met afasie. Op basis van ervaren problemen
en knelpunten zijn er vervolgens concept-uitgangsvragen geformuleerd.
- Te verwachten voordeel/uitkomst: een optimale logopedische zorg aan
personen met afasie. Kwaliteit en doelmatigheid (+ 4 specifieke doelen).
- Doelgroep patiëntenpopulatie is kort benoemd: personen die afasie hebben in
acute-, revalidatie- of chronische fase. Dit had nog kunnen worden uitgebreid
met soorten afasie.
2 De vragen die in de richtlijn aan de orde komen, zijn specifiek beschreven.
Score: 6
De vragen zijn helder en beknopt. Het is duidelijk dat de vragen zijn ontstaan uit
een knelpuntenanalyse, er is niet sprake van een logische opbouw.
De vragen hadden nog wel iets specifieker gekund, zo wordt er in enkele vragen
gezocht naar ‘de beste manier’ en zijn de uitkomsten niet direct in de vragen
gesteld.
- Doelgroep: is niet beschreven in vraag 1 en 3. De stoornis van de groep is wel
genoemd.
- Interventie(s) zijn niet beschreven in vraag 2, 4 en 9. In vraag 2 is het niet van
toepassing, maar bij vraag 4 en 9 wordt er gevraagd naar wat de beste manier is
bij rekening houden met een bepaalde afasie. De manieren waarop had in de
vraag kunnen staan waardoor hij specifieker wordt.
- Vergelijkbare interventies/factoren waren van toepassing bij vraag 1, 5A, 5B,
6 en 7.Bij vraag 1 en 7 wordt er gesproken over meerdere meetinstrumenten en
interventies. Dit had specifieker gekund door de namen hiervan te benoemen.
- Uitkomsten zijn niet direct in de vragen gesteld. Er wordt gevraagd naar
indicaties, invloeden, effecten, vaststellen diagnose en gevolgen. Dit had wel
kunnen worden aangegeven.
- De setting in gezondheidszorg of context is duidelijk.
Deze punten zijn wél nader beschreven in de tekst.
3 De populatie (patiënten/algemene bevolking) waarop de richtlijn van
toepassing is, is specifiek beschreven.
Score: 7
Alle punten over de populatie zijn duidelijk en uitgebreid beschreven.
- Doelpopulatie: Volwassenen met afasie als gevolg van een beroerte.
- Klinisch beeld: Uitgebreid beschreven.
- Ernst of stadium van de ziekte: is vermeld.
- Comorbiditeit: is vermeld.
- Uitgesloten populaties: Andere stoornissen ten gevolge van een beroerte,
afasie ten gevolge van iets anders dan een beroerte of afasie bij kinderen is niet
opgenomen in de richtlijn.
Terminologie:
Richtlijn: een document met aanbevelingen, adviezen en handelingsinstructies ter
ondersteuning van de dagelijkse praktijkvoering in de gezondheidszorg, berustend op de
resultaten van wetenschappelijk onderzoek met daarop gebaseerde discussie en aansluitende
meningsvorming, gericht op het expliciteren van doeltreffend en doelmatig medisch handelen.
Het beoogt een leidraad te geven voor de dagelijkse praktijk.
Protocol: Regels, vaste voorgeschreven manier deze moet je volgen. Hier mag je niet van
afwijken.
AGREE II: Appraisal of Guidelines for Research and Evaluation. Internationaal gehanteerd
en erkend instrument.
Algemeen hulpmiddel voor richtlijnmakers en gebruikers om de methodologische kwaliteit
van klinische richtlijnen te beoordelen.
GRADE: Instrument om de kwaliteit van evidentie (van aanbevelingen) te wegen en te
beoordelen, gebruikt hierbij patiënt relevante uitkomstmaten.
Levels of Evidence: Vast systeem voor ordenen van evidentie naar validiteit.
EBRO: Evidence-based Richtlijnontwikkeling. Een structuur voor ontwikkeling van een
richtlijn.
CBO: Centraal Begeleidings Orgaan. Nederlands kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg.
TNO: Toegepast-Natuurwetenschappelijk Onderzoek. Grootste onderzoeksinstituut van NL.
Doelgroep: voor wie de richtlijn bestemd is.
Doelpopulatie: voor de cliënten, waar de richtlijn over gaat.
Risico op bias: randomisatie, intention-to-treat
Inconsistentie: over verschillende studies
Indirect bewijs: evidentie eigenlijk voor andere vraag
Onnauwkeurigheid: kleine steekproef, geen follow-up
Publicatiebias: alleen positieve studies
Groot effect: correlatie/dichotome uitkomsten
Alle plausibele confounding: onderschatting van het effect terwijl het effect daadwerkelijk
groter is.
, Richtlijn Afasie
AGREE II – kwaliteit van richtlijnen beoordelen (afasie)
Domein Punt Score + onderbouwing
1 Onderwerp en doel
6,3 1 Het doel van de richtlijn is specifiek beschreven
Score: 6
Het doel van de richtlijn is helder en beknopt vermeld, maar er kon nog wat meer
kunnen worden uitgebreid (benoemen soorten afasie of oorzaken).
- Gezondheidsdoelen zijn benoemd: diagnostiek, behandeling, doorverwijzing
en nazorg bij volwassen personen met afasie. Op basis van ervaren problemen
en knelpunten zijn er vervolgens concept-uitgangsvragen geformuleerd.
- Te verwachten voordeel/uitkomst: een optimale logopedische zorg aan
personen met afasie. Kwaliteit en doelmatigheid (+ 4 specifieke doelen).
- Doelgroep patiëntenpopulatie is kort benoemd: personen die afasie hebben in
acute-, revalidatie- of chronische fase. Dit had nog kunnen worden uitgebreid
met soorten afasie.
2 De vragen die in de richtlijn aan de orde komen, zijn specifiek beschreven.
Score: 6
De vragen zijn helder en beknopt. Het is duidelijk dat de vragen zijn ontstaan uit
een knelpuntenanalyse, er is niet sprake van een logische opbouw.
De vragen hadden nog wel iets specifieker gekund, zo wordt er in enkele vragen
gezocht naar ‘de beste manier’ en zijn de uitkomsten niet direct in de vragen
gesteld.
- Doelgroep: is niet beschreven in vraag 1 en 3. De stoornis van de groep is wel
genoemd.
- Interventie(s) zijn niet beschreven in vraag 2, 4 en 9. In vraag 2 is het niet van
toepassing, maar bij vraag 4 en 9 wordt er gevraagd naar wat de beste manier is
bij rekening houden met een bepaalde afasie. De manieren waarop had in de
vraag kunnen staan waardoor hij specifieker wordt.
- Vergelijkbare interventies/factoren waren van toepassing bij vraag 1, 5A, 5B,
6 en 7.Bij vraag 1 en 7 wordt er gesproken over meerdere meetinstrumenten en
interventies. Dit had specifieker gekund door de namen hiervan te benoemen.
- Uitkomsten zijn niet direct in de vragen gesteld. Er wordt gevraagd naar
indicaties, invloeden, effecten, vaststellen diagnose en gevolgen. Dit had wel
kunnen worden aangegeven.
- De setting in gezondheidszorg of context is duidelijk.
Deze punten zijn wél nader beschreven in de tekst.
3 De populatie (patiënten/algemene bevolking) waarop de richtlijn van
toepassing is, is specifiek beschreven.
Score: 7
Alle punten over de populatie zijn duidelijk en uitgebreid beschreven.
- Doelpopulatie: Volwassenen met afasie als gevolg van een beroerte.
- Klinisch beeld: Uitgebreid beschreven.
- Ernst of stadium van de ziekte: is vermeld.
- Comorbiditeit: is vermeld.
- Uitgesloten populaties: Andere stoornissen ten gevolge van een beroerte,
afasie ten gevolge van iets anders dan een beroerte of afasie bij kinderen is niet
opgenomen in de richtlijn.
