Samenvatting Leerpsychologie 2016

Habituatie en sensitisatie

 Habituatie
o Afname sterkte / probabiliteit van een respons door herhaalde aanbieding van OP
o Determinanten van habituatie
 Effect stimulusintensiteit = hoe sterker de OP, hoe trager habituatie
 Effect stimulusfrequentie = hoogfrequente aanbieding leidt tot snellere habituatie
 Effect tijdsverloop = hoe meer tijd zonder prikkel, hoe méér spontaal herstel
 Prikkelspecificiteit & generalisatie = sluit “vermoeidheid” uit als verklaring!!
 Effect aanbieding van een tweede prikkel = dishabituatie
o Enkel langetermijnhabituatie is een duurzame gedragsverandering!
 Sensitisatie
o Toename sterkte / probabiliteit van een respons tgv. herhaalde aanbieding van OP
o Determinanten
 Effect stimulusintensiteit = hoe sterker de OP, hoe sterker de sensitisatie
 Effect stimulusfrequentie = hoogfrequente aanbieding leidt tot snellere sensitisatie
 Effect tijdsverloop = zowel ‘korte-termijn sensitisatie’ als ‘lange-termijn sensitisatie’
 Verschillend van habituatie = veel minder prikkelspecificiteit !
o Kortetermijnsensitisatie en langetermijnsensitisatie zijn duurzame gedragsveranderingen!
 Tweevoudige procestheorie
o Habituatieproces in S-R Systeem
 Als habituatieproces sterker dan sensitisatieproces  habituatie (respons ↓)
 S-R systeem wordt geactiveerd bij elke aanbieding van OP
 Habituatieproces is “universeel kenmerk” van ontlokt gedrag
o Sensitisatieproces in Toestand-Systeem
 Als sensitisatieproces sterker dan habituatieproces  sensitisatie (respons ↑)
 Toestandsysteem wordt enkel geactiveerd bij aanbieding van erg intense OP
 Sensitisatieproces is geen “universeel kenmerk” van ontlokt gedrag
o Beide processen kunnen simultaan geactiveerd worden = opponente mechanismen
o Zowel habituatie- als sensitisatieproces zwakken af met verloop van tijd (spontaan herstel)
 Opponente procestheorie
o Voorbeeld: alcohol drinken
 Primaire reactie = ontspannen en vrolijk
 Secundaire reactie = slecht gevoel en irritatie
 Habituele drinker herhaling
 Zwakke primaire reactie (habituatie)
 Sterke secundaire reactie (sensitisatie)
o Netto-effect van 2 opponente processen
 Primair a-proces en opponent b-proces
 Observeerbare of ervaren affectieve respons
o A-proces = primair proces
 Onmiddellijk = bij eerste alcoholinname ontspannen en vrolijk gevoel
 Sterkte is functie van intensiteit ontlokkende prikkel
 Eindigt snel na aanbieding prikkel
 Invariant over herhaalde aanbiedingstrials
o B-proces = opponent proces
 Eerst traag, zwak, en relatief kortdurend
 Het blijft aanhouden na aanbieding prikkel
 MAAR door oefening sneller, intenser, en langer durend (strengthened by use)
 MAAR door geen oefening terug trager, zwakker, kortdurend (weakened by disuse)




Pagina 1 van 40