De Klassieke rechtvaardigingstoets:
Definitie Klassieke rechtvaardigingstoets = stappenplan om een normatieve kwestie op te lossen
-> Om het in fase te doorlopen: meer structuur
Het is belangrijk om de controverse-fase van de interventie-fase te onderscheiden:
● Vb: is het goed om verder te feesten na 5 uur (= CF), Maar: mag een overheid een
sluitingsuur opleggen? (= IF)
3 stappen:
● Schendingsfase (beginsel)
● Overtreffase (hoger beginsel)
● Uitzonderingfase (Moraliteit, noodzaak, proportionaliteit)
Onderscheid controverse-fase & Interventie-fase
Casus ter illustratie: moeder worden in de gevangenis: Max. 3j mag een kind bij de moeder in de
gevangenis zijn. Men heeft recht op seksualiteit dus dit blijft ook in de gevangenis zo: Dus men kan
zwanger worden in de ruimte voor bezoek => is dit ethisch?
Controverse-fase
● = wat vind ik ervan, wat moet je als persoon doen
● Definitie uit boek: onderzoek of een handeling gerechtvaardigd is
● Centrale vraag: “Mag ik zwanger worden in de gevangenis?”
○ Individu
● 3 stappen:
● Schendingsfase (beginsel):
● Overtreffase (hoger beginsel):
● Uitzonderingsfase (moraliteit, noodzaak, proportionaliteit):
Interventie-fase
● = wat doe ik eraan, Hoe kan een overheid gaan optreden?
● Definitie boek: kijken of de maatregel gerechtvaardigd is
● Centrale vraag: “Mag je anticonceptie als voorwaarde stellen voor ‘ongestoord bezoek?”
○ Een overheid die zich gaat bemoeien
● 3 stappen:
● Schendingsfase (beginsel):
● Overtreffase (hoger beginsel):
● Uitzonderingsfase (moraliteit, noodzaak, proportionaliteit):
3 stappen: om na te gaan of een handeling gerechtvaardigd is:
1) Schendingsfase:
________________________________________
=> maakt de interventie een schending uit van een principe/beginsel of de hiervan afgeleide
vrijheden, rechten of plicht?
Schending-procedure:
➢ Vraagstelling: Is er een schending van een beginsel?
➢ Bewijslast: Bij partij die in schending gelooft
➢ Procedure:
○ 1) formuleer het beginsel
○ 2) geef fundering beginsel (de draagkracht)
■ -> je kan verwijzen naar het recht of naar bepaalde verdragen
, ○ 3) ga na of er een schending is van het beginsel
■ Maar: het is niet omdat er een schending is, dat de discussie is afgelopen
■ => tenzij bij universele schending
➢ Uitkomst: Zo ja, ga naar overtreffase; zo neen, zoek nieuw moreel beginsel of STOP.
Het is cruciaal om te verduidelijken wat je onder een bepaald beginsel begrijpt, ook cruciaal voor een
verdere discussie.
Mogelijke schending in de casus:
● ‘Is er sprake van een schending als we dit als voorwaarde gaan stellen?’:
● verplichte anticonceptie schendt de gelijkheid.
● Waarom zouden gedetineerde vrouwen minder recht hebben op voortplanting en gezinsleven
of dat recht moet opschorten?’
Andere mogelijke geschonden beginselen die een contra-partij zal gebruiken:
➢ Equivalentiebeginsel
○ = het leven in de gevangenis moet er zo goed mogelijk uitzien als echte leven
○ Gevangenis: vrijheid om te gaan en staan waar je wil
➢ Waardigheid
○ Mensen zijn geen dieren
➢ Recht op privé- en gezinsleven
○ Kan je uitstellen
➢ Seksuele integriteit
○ Wat als ze geen anticonceptie wil nemen => verplichten?
Bedenkelijk beginsel (van PRO -> houdt geen stand): “Behalve de problemen die voortvloeien uit het
verblijf in gevangenis en de verwijdering van kind en moeder, is er ook het volgende argument: wil
men bewust een kind ter wereld brengen dat later zal moeten leven met het idee een kind van een
grote delinquent of crimineel te zijn.“ = Te ruim -> Strekt zich uit naar het hele leven: Dan kan je ook
na de gevang geen kinderen meer hebben?
Discussiepunt 1: bestaan er absolute beginselen?
● = Zijn er beginselen die niet kunnen geschonden worden? (Schend je die dan zijn die
intrinsiek verkeerd):
○ 1) Verbod op foltering, onmenselijke en vernederende handelingen (Art. 3 EVRM)
○ 2) Toestemmingsvereiste bij wilsbekwame patiënten (zelfbeschikking)
○ 3) gebod op gedwongen arbeid
Discussiepunt 2: wat houdt een beginsel precies in?
Kan ik het beginsel beperken zodat er geen schending is?
Casus ter illustratie: Ouderlijke macht als voorwaardelijk recht:
Extreme protestanten die bevalt van kind met ziekte, die constant pijn heeft, artsen willen pijnstillers
geven, maar ouders vinden dat de pijn een geschenk is van God, dus ze weigeren de toegang van
artsen tot het kind, maar: advocaat zegt: ouderlijke macht is een voorwaardelijk recht (in functie van
de opvoeding van het kind) je hebt een aantal ondergrenzen, dus je kan geen schending inroepen, als
ouders geen andere argument heeft, dan gaan ze dus toch pijnstillers geven.
Voorbeeld van inperken van beginsel: equivalentiebeginsel:
De equivalentie is een uitermate problematisch recht voor gedetineerden. Zo is hun wil tot
communicatie, beweging, consumptie per definitie niet equivalent zo niet heeft detentie geen zin.
Bovendien is het doel van ‘ongestoord bezoek’ niet de procreatie maar het verdiepen van de relatie.”
Definitie Klassieke rechtvaardigingstoets = stappenplan om een normatieve kwestie op te lossen
-> Om het in fase te doorlopen: meer structuur
Het is belangrijk om de controverse-fase van de interventie-fase te onderscheiden:
● Vb: is het goed om verder te feesten na 5 uur (= CF), Maar: mag een overheid een
sluitingsuur opleggen? (= IF)
3 stappen:
● Schendingsfase (beginsel)
● Overtreffase (hoger beginsel)
● Uitzonderingfase (Moraliteit, noodzaak, proportionaliteit)
Onderscheid controverse-fase & Interventie-fase
Casus ter illustratie: moeder worden in de gevangenis: Max. 3j mag een kind bij de moeder in de
gevangenis zijn. Men heeft recht op seksualiteit dus dit blijft ook in de gevangenis zo: Dus men kan
zwanger worden in de ruimte voor bezoek => is dit ethisch?
Controverse-fase
● = wat vind ik ervan, wat moet je als persoon doen
● Definitie uit boek: onderzoek of een handeling gerechtvaardigd is
● Centrale vraag: “Mag ik zwanger worden in de gevangenis?”
○ Individu
● 3 stappen:
● Schendingsfase (beginsel):
● Overtreffase (hoger beginsel):
● Uitzonderingsfase (moraliteit, noodzaak, proportionaliteit):
Interventie-fase
● = wat doe ik eraan, Hoe kan een overheid gaan optreden?
● Definitie boek: kijken of de maatregel gerechtvaardigd is
● Centrale vraag: “Mag je anticonceptie als voorwaarde stellen voor ‘ongestoord bezoek?”
○ Een overheid die zich gaat bemoeien
● 3 stappen:
● Schendingsfase (beginsel):
● Overtreffase (hoger beginsel):
● Uitzonderingsfase (moraliteit, noodzaak, proportionaliteit):
3 stappen: om na te gaan of een handeling gerechtvaardigd is:
1) Schendingsfase:
________________________________________
=> maakt de interventie een schending uit van een principe/beginsel of de hiervan afgeleide
vrijheden, rechten of plicht?
Schending-procedure:
➢ Vraagstelling: Is er een schending van een beginsel?
➢ Bewijslast: Bij partij die in schending gelooft
➢ Procedure:
○ 1) formuleer het beginsel
○ 2) geef fundering beginsel (de draagkracht)
■ -> je kan verwijzen naar het recht of naar bepaalde verdragen
, ○ 3) ga na of er een schending is van het beginsel
■ Maar: het is niet omdat er een schending is, dat de discussie is afgelopen
■ => tenzij bij universele schending
➢ Uitkomst: Zo ja, ga naar overtreffase; zo neen, zoek nieuw moreel beginsel of STOP.
Het is cruciaal om te verduidelijken wat je onder een bepaald beginsel begrijpt, ook cruciaal voor een
verdere discussie.
Mogelijke schending in de casus:
● ‘Is er sprake van een schending als we dit als voorwaarde gaan stellen?’:
● verplichte anticonceptie schendt de gelijkheid.
● Waarom zouden gedetineerde vrouwen minder recht hebben op voortplanting en gezinsleven
of dat recht moet opschorten?’
Andere mogelijke geschonden beginselen die een contra-partij zal gebruiken:
➢ Equivalentiebeginsel
○ = het leven in de gevangenis moet er zo goed mogelijk uitzien als echte leven
○ Gevangenis: vrijheid om te gaan en staan waar je wil
➢ Waardigheid
○ Mensen zijn geen dieren
➢ Recht op privé- en gezinsleven
○ Kan je uitstellen
➢ Seksuele integriteit
○ Wat als ze geen anticonceptie wil nemen => verplichten?
Bedenkelijk beginsel (van PRO -> houdt geen stand): “Behalve de problemen die voortvloeien uit het
verblijf in gevangenis en de verwijdering van kind en moeder, is er ook het volgende argument: wil
men bewust een kind ter wereld brengen dat later zal moeten leven met het idee een kind van een
grote delinquent of crimineel te zijn.“ = Te ruim -> Strekt zich uit naar het hele leven: Dan kan je ook
na de gevang geen kinderen meer hebben?
Discussiepunt 1: bestaan er absolute beginselen?
● = Zijn er beginselen die niet kunnen geschonden worden? (Schend je die dan zijn die
intrinsiek verkeerd):
○ 1) Verbod op foltering, onmenselijke en vernederende handelingen (Art. 3 EVRM)
○ 2) Toestemmingsvereiste bij wilsbekwame patiënten (zelfbeschikking)
○ 3) gebod op gedwongen arbeid
Discussiepunt 2: wat houdt een beginsel precies in?
Kan ik het beginsel beperken zodat er geen schending is?
Casus ter illustratie: Ouderlijke macht als voorwaardelijk recht:
Extreme protestanten die bevalt van kind met ziekte, die constant pijn heeft, artsen willen pijnstillers
geven, maar ouders vinden dat de pijn een geschenk is van God, dus ze weigeren de toegang van
artsen tot het kind, maar: advocaat zegt: ouderlijke macht is een voorwaardelijk recht (in functie van
de opvoeding van het kind) je hebt een aantal ondergrenzen, dus je kan geen schending inroepen, als
ouders geen andere argument heeft, dan gaan ze dus toch pijnstillers geven.
Voorbeeld van inperken van beginsel: equivalentiebeginsel:
De equivalentie is een uitermate problematisch recht voor gedetineerden. Zo is hun wil tot
communicatie, beweging, consumptie per definitie niet equivalent zo niet heeft detentie geen zin.
Bovendien is het doel van ‘ongestoord bezoek’ niet de procreatie maar het verdiepen van de relatie.”
