Hoofdstuk 7: Farmacotherapie van diabetes mellitus
Diabetes mellitus
De pancreas is een heel belangrijk orgaan in deze ziekte. De alfa-cellen produceren glucagon; de
bètacellen produceren insuline; de delta-cellen produceren somatostatine; en de F-cellen
produceren het pancreatisch polypeptide. De bedoeling van insuline en glucagon is om onze
bloedsuikerspiegel tamelijk constant te houden. Wanneer er insuline wordt vrijgegeven, zal er
glucose (suiker) uit ons bloed worden gehaald. Insuline zorgt ervoor dat GLUT4 naar de celmembraan
wordt getransporteerd, zodat er meer glucose in de cellen kan worden opgenomen. De
bloedsuikerspiegel zal omlaag gaan. Wanneer er te weinig glucose in het bloed zit, zal glucagon
worden vrijgezet. Hierdoor wordt er meer glucose vrijgezet in het bloed.
Maar, bij diabetes mellitus zien we een insuline deficiëntie, dit leidt tot hyperglycemie (te veel
glucose in het bloed), glucosurie (glucose in de urine), polyurie (veel urineren) en polydipsie (veel
dorst). Het acute gevaar in dit geval is ketoacidose: Er worden te veel ketonen aangemaakt waardoor
ons lichaam kan gaan verzuren. De lange termijn effecten zijn: retinopathie (blindheid), nefropathie
(gedaalde nierfunctie), neuropathie (kan leiden tot een amputatie), perifere vasculaire ziektes (kan
ook leiden tot amputatie), atherosclerose of cardiovasculaire aandoeningen.
Diabetes mellitus type I is een absoluut te kort aan insuline. Dit komt door een auto-immuun
destructie van de bètacellen waardoor er geen of weinig insulineproductie bestaat. De behandeling
bestaat uit het toedienen van insuline of bètacel transplantaties. Bij diabetes mellitus type II zien we
een relatief te kort aan insuline. Dit komt door een insuline resistentie, waardoor de geproduceerde
insuline onvoldoende effectief is. Dus, er is voldoende insuline productie, maar onze cellen zijn niet
gevoelig aan de geproduceerde insuline. Dit is het geval bij 90 – 95% van de diabetes patiënten.
Wanneer men ouder dan 40 jaar is, is dit sterk gelinkt aan zwaarlijvigheid. De behandeling is in eerste
instantie levensstijlaanpassingen (dieet en beweging), daarna pas orale hypoglycemiërende middelen
en uiteindelijk de toediening van insuline. Let op: Bepaalde geneesmiddelen kunnen ook aanleiding
geven tot diabetes, denk aan glucocorticoïden of diuretica! Ook kennen we zwangerschapsdiabetes.
Diabetes mellitus – Orale glucose tolerantie test
Patiënten zullen een hoeveelheid glucose innemen. Bij een gezond persoon zien we onmiddellijk dat
de insuline gaat stijgen, waardoor de hoeveelheid glucose gaat dalen in het lichaam. Bij diabetes
mellitus type I zien we geen insuline productie, waardoor de glucosespiegel erg hoog blijft. Bij
diabetes mellitus type II zien we dat de cellen minder glucose gaan opnemen, omdat de cellen
minder reageren op insuline.
Diabetes mellitus – Acute effecten
Doordat we een insuline deficiëntie hebben, zien we een verminderde glucose opname en dus een
verhoogde glucose productie omdat dit niet in de cellen terecht komt. Dit kan leiden tot
hyperglycemie. Ook zien we een verhoogde lipolyse, waardoor er meer ketonen in het lichaam
komen. De hyperglycemie en de verhoogde ketonen concentratie kunnen leiden tot een dehydratie
acidose.
Diabetes mellitus – Lange termijn effecten
Naast de acute effecten, heeft het ook effecten op de lange termijn. Dit zijn vooral de micro
vasculaire complicaties: diabetische oogziekte, diabetische nefropathie, diabetische neuropathie of
amputatie van een (stuk van een) ledemaat.
Diabetes mellitus – Behandeling – Type I
De voornaamste behandeling is het toedienen van insuline. Dit leidt tot een stabiele glucosespiegel.
Welke vorm van insuline is nu het beste om de glucosespiegel constant te houden? Dit is natuurlijk
afhankelijk van persoon tot persoon, maar ook van situatie tot situatie!
Pagina 1 van 3
Diabetes mellitus
De pancreas is een heel belangrijk orgaan in deze ziekte. De alfa-cellen produceren glucagon; de
bètacellen produceren insuline; de delta-cellen produceren somatostatine; en de F-cellen
produceren het pancreatisch polypeptide. De bedoeling van insuline en glucagon is om onze
bloedsuikerspiegel tamelijk constant te houden. Wanneer er insuline wordt vrijgegeven, zal er
glucose (suiker) uit ons bloed worden gehaald. Insuline zorgt ervoor dat GLUT4 naar de celmembraan
wordt getransporteerd, zodat er meer glucose in de cellen kan worden opgenomen. De
bloedsuikerspiegel zal omlaag gaan. Wanneer er te weinig glucose in het bloed zit, zal glucagon
worden vrijgezet. Hierdoor wordt er meer glucose vrijgezet in het bloed.
Maar, bij diabetes mellitus zien we een insuline deficiëntie, dit leidt tot hyperglycemie (te veel
glucose in het bloed), glucosurie (glucose in de urine), polyurie (veel urineren) en polydipsie (veel
dorst). Het acute gevaar in dit geval is ketoacidose: Er worden te veel ketonen aangemaakt waardoor
ons lichaam kan gaan verzuren. De lange termijn effecten zijn: retinopathie (blindheid), nefropathie
(gedaalde nierfunctie), neuropathie (kan leiden tot een amputatie), perifere vasculaire ziektes (kan
ook leiden tot amputatie), atherosclerose of cardiovasculaire aandoeningen.
Diabetes mellitus type I is een absoluut te kort aan insuline. Dit komt door een auto-immuun
destructie van de bètacellen waardoor er geen of weinig insulineproductie bestaat. De behandeling
bestaat uit het toedienen van insuline of bètacel transplantaties. Bij diabetes mellitus type II zien we
een relatief te kort aan insuline. Dit komt door een insuline resistentie, waardoor de geproduceerde
insuline onvoldoende effectief is. Dus, er is voldoende insuline productie, maar onze cellen zijn niet
gevoelig aan de geproduceerde insuline. Dit is het geval bij 90 – 95% van de diabetes patiënten.
Wanneer men ouder dan 40 jaar is, is dit sterk gelinkt aan zwaarlijvigheid. De behandeling is in eerste
instantie levensstijlaanpassingen (dieet en beweging), daarna pas orale hypoglycemiërende middelen
en uiteindelijk de toediening van insuline. Let op: Bepaalde geneesmiddelen kunnen ook aanleiding
geven tot diabetes, denk aan glucocorticoïden of diuretica! Ook kennen we zwangerschapsdiabetes.
Diabetes mellitus – Orale glucose tolerantie test
Patiënten zullen een hoeveelheid glucose innemen. Bij een gezond persoon zien we onmiddellijk dat
de insuline gaat stijgen, waardoor de hoeveelheid glucose gaat dalen in het lichaam. Bij diabetes
mellitus type I zien we geen insuline productie, waardoor de glucosespiegel erg hoog blijft. Bij
diabetes mellitus type II zien we dat de cellen minder glucose gaan opnemen, omdat de cellen
minder reageren op insuline.
Diabetes mellitus – Acute effecten
Doordat we een insuline deficiëntie hebben, zien we een verminderde glucose opname en dus een
verhoogde glucose productie omdat dit niet in de cellen terecht komt. Dit kan leiden tot
hyperglycemie. Ook zien we een verhoogde lipolyse, waardoor er meer ketonen in het lichaam
komen. De hyperglycemie en de verhoogde ketonen concentratie kunnen leiden tot een dehydratie
acidose.
Diabetes mellitus – Lange termijn effecten
Naast de acute effecten, heeft het ook effecten op de lange termijn. Dit zijn vooral de micro
vasculaire complicaties: diabetische oogziekte, diabetische nefropathie, diabetische neuropathie of
amputatie van een (stuk van een) ledemaat.
Diabetes mellitus – Behandeling – Type I
De voornaamste behandeling is het toedienen van insuline. Dit leidt tot een stabiele glucosespiegel.
Welke vorm van insuline is nu het beste om de glucosespiegel constant te houden? Dit is natuurlijk
afhankelijk van persoon tot persoon, maar ook van situatie tot situatie!
Pagina 1 van 3
