Samenvatting specifieke interventiestrategieën - suïcidaliteit en zelfverwondend gedrag

Leerpad C – specifieke interventiestrategieën – suïcide
1. inleiding
⟹ suïcide wordt omschreven als ‘een daad met fatale afloop die de overledene in
de wetenschap of de verwachting van een potentiële fatale afloop heeft geïnitieerd
en uitgevoerd met als doel gewenste veranderingen te bewerkstelligen’
- Suïcidepoging: niet habitueel gedrag zonder dodelijke afloop dat de persoon
initieert en uitvoert met de verwachting of het risico om te overlijden of
lichamelijk schade te veroorzaken en met als doel gewenste veranderingen te
maken
- Automutilatie of zelfbeschadiging: is wel habitueel, maar heeft geen
suïcidale intentie
- Suïcidaliteit: suïcidale ideatie bv. voorbereidende handelingen,
suïcidepogingen en suïcide
- Plicht van verpleegkundige: gesprek aangaan over suïcidaliteit en de
suïcidale gedachten onderzoeken, ingrijpen als iemand acuut suïcidaal is:
o Attitude:
 Analyseren en hanteren van persoonlijke opvattingen rond
suïcidaliteit
 4 basisprincipes in het omgaan met suïcidaliteit
o Kennis:
 Uitgangspunten van suïcidepreventie
 Integratief verklarend model voor suïcidaliteit
 Suïcidaal proces en signalen van suïcidaliteit
o Vaardigheden:
 Suïcidaliteit herkennen
 Suïcidaliteit bespreken
 Acuut suïciderisico inschatten
 Ingrijpen bij acute suïcidaliteit

1.1 analyseren en hanteren van persoonlijke opvattingen omtrent suïcidaliteit
⟹ stilstaan bij wat thema jou als vpk teweeg brengt: wat je erover denkt en wat je
erbij voelt: opvattingen, oordelen, pas als je deze bewustwording hebt, geef je
jezelf de mogelijkheid om de opvattingen te hanteren in contact met suïcidale pt,
door ze met anderen te delen kan je jezelf inzetten als werkinstrument

1.1.1 uitgangspunten van suïcidepreventie
⟹ volgende uitgangspunten zijn wetenschappelijk onderbouwt
1. Suïcide kan worden voorkomen:
a. Suïcide is meestal niet impulsief
b. suïcide is door een proces
c. suïcidaliteit zorgt voor vernauwing van denken
d. suïcidaliteit detecteren bespreekbaar maken is belangrijk
e. als vpk kan je inzicht geven en alternatieven aanreiken om te leren
omgaan met suïcidale gedachten
f. als vpk moet je ten alle tijden alert zijn voor signalen
g. als vpk heb je de plicht om suïcidaliteit actief te bevragen
2. Suïcidaliteit krijgt voorrang:



1

, a. Een zorgvrager die acuut suïcidaal is, is in levensgevaar en moet
voorrang krijgen
b. Indien recent poging werd genomen, is er extra risico voor nieuwe
3. Suïcidaal gedrag is een op zichzelf staande problematiek
a. Suïcidaliteit is niet altijd een symptoom of gevolg door
psychopathologie
b. Suïcidaliteit vraagt een specifieke behandeling
4. Suïcidepreventie is een taak voor elke hulpverlener
a. Elke hulpverlener heeft de plicht om iets te doen met suïcidaliteit
b. Hierbij moet elke hulpverlener min. Gesprek aangaan over suïcidaliteit
en de gedachten onderzoeken
c. Als zorgvrager acuut suïcidaal is, grijp je als vpk in
5. Suïcidepreventie speelt zich af op verschillende niveaus
a. Universele preventie richt zich op volledige bevolking
b. Selectieve preventie richt zich op doelgroepen die risico hebben om
suïcidaal gedrag te hebben
c. Geïndiceerde preventie richt zich op pt die reeds kampen met
suïcidaliteit

1.1.2 integratief model voor de verklaring van suïcidaliteit
⟹ suïcidaal is een complex en multifactorieel probleem, af en toe is
er een link tussen psychopathologie en suïcidaliteit bv. mensen met
depressie hebben vaker suïcidale gedachten
- Suïcidepoging: door kwetsbaarheid en uitlokkende factoren
o Genetische en neurobiologische (bv. afwijkingen in
neurotransmittersysteem) of psychologische factoren
(bv. perfectionisme, impulsiviteit) die risico verhogen
o Stressfactoren/stressoren: bv. traumatische
ervaringen, verlieservaringen, psychische problemen,
financiële problemen zijn uitlokkende factoren
o Drempelfactoren: die de drempel om over te gaan tot
suïcide verlagen (= risico is groter) of verhogen (=risico is
lager)

1.1.3 suïcidaal proces en signalen van suïcidaliteit
⟹ mensen die suïcide plegen zoeken een manier
om de onrust te stoppen maar willen niet persé
sterven maar willen wel verandering in de situatie
brengen → tunnelvisie waarbij zelfdoding/suïcide
de enige oplossing is
- Suïcide is een proces die gaat van vage tot
concrete plannen hoe en eindigt in het
plegen
- Suïcidaliteit en intensiteit verschilt elk
moment
- Suïcidepreventie heeft pas zin als ze weten dat het proces op elk moment
omkeerbaar is, dit door op tijd er bij te zijn en suïcidaliteit bespreekbaar
maken

1.1.4 suïcidaliteit herkennen

2