Samenvatting Klimaatvraagstukken H2 en 3.1

Aardrijkskunde toets H2 en 3.1


2 Klimaatverandering is niets nieuws!
Hoofdvraag: Wat zijn de oorzaken van enkele grote
klimaatveranderingen die de aarde heeft gekend?


2.1 Woestijnaarde
Klimaatveranderingen zijn zo oud als de aarde. Van 3 extreme klimaten
uit de geologische geschiedenis van de aarde – de woestijnaarde, de
broeikasaarde en de ijstijdaarde – kunnen we misschien leren voor de
toekomst.
Perm
Een geologische periode die duurde van 300 miljoen jaar tot 250 miljoen
jaar geleden.
We hebben veel informatie over het klimaat in het Perm
 fossielen- en gesteenteonderzoek en een reconstructie van de
platentektonische bewegingen.
Sedimenten die in die tijd op de oceaanbodems zijn gevormd, kunnen
via diepzeeboringen naar boven worden gehaald. Met name voor de tijd
vanaf het Perm is het gelukt de ligging van de continenten te
reconstrueren. Continentverschuiving en daarmee gepaard gaan de
zeespiegelbewegingen zijn bepalend geweest voor geleidelijke
veranderingen van het klimaat in het geologische verleden.

,Geologische tijdschaal:




Alfred Wegener
Volgens Alfred Wegener hadden alle continenten in het verre verleden
aan elkaar vast gezeten. Hij noemde dit oercontinent Pangea en de
oeroceaan Panthalassa. Door het uiteenvallen van Pangea waren
volgens hem de huidige continenten en oceanen gevormd. Hij had
bedacht dat Pangea bestond uit 2 grote stukken: in het noorden Laurazië
(Europa, Azië en Noord-Amerika) en in het zuiden Grondwana (Zuid-
Amerika, Afrika, India, Australië en Antarctica). Hij kon niet verklaren
waarom Pangea was opengebroken en waarom de continenten
bewogen.

, Mid-oceanische ruggen
Sinds de jaren 50 van de vorige eeuw was bekend dat in het midden van
de Atlantische Oceaan een gebergterug loopt, de Midden-Atlantische
Rug, die zich uitstrekt van IJsland tot Antarctica. Halverwege de vorige
eeuw werd duidelijk dat dit onderzeese gebergte niet uniek is, omdat
zulke gebergtegordels ook in andere oceanen liggen. Nader onderzoek
van het gesteente dat van de oceaanbodem werd gehaald, toonde aan
dat het veel jonger was dan het gesteente van de continenten. Terwijl de
aardkorst onder de oceanen nergens ouder is dan 180 miljoen jaar.
Hoe verder weg van de onderzeese gebergteketens het gesteente werd
gevonden, hoe ouder het bleek te zijn. het jongste gesteente ligt midden
in de oceanen en het oudste gesteente ligt tegen de continenten aan.
Het gesteente in de oceanen vernieuwd zich telkens.
 Seafloor spreading: Midden in de gebergten lopen breuken
waaruit magma uit het binnenste van de aarde naar boven komt.
Nieuw gesteente dat zo wordt gevormd, wordt binnen afzienbare
tijd weer horizontaal naar beide zijden verplaatst door weer
nieuwer gesteente dat opwelt.




Aardplaten
De aardkorst is niet een aaneengesloten schil, maar bestaat uit allemaal
delen die bij de mid-oceanische ruggen uit elkaar drijven.
 divergente beweging
 convergente beweging
De oceaanbodem neemt soms stukken continent mee. Maar, als de
oceanische platen aangroeien bij de mid-oceanische ruggen, moeten ze
ergens anders worden afgebroken om plaats te maken voor de nieuwe
aardkorst. Zo zijn er plekken waar de platen met elkaar botsen en waar
de ene plaat onder de andere duikt en wordt vernietigd.