Mogelijke examenvragen + antwoorden – RZL
Inhoudstafel
Farao Ichnaton en zijn geloof in de god Aton, kan als voorloper van de joodse monotheïstische religie
gezien worden, leg uit. .................................................................................................................................................3
Leg de double-bind uit in het Christendom en Islam............................................................................................3
Prent Descartes. ...........................................................................................................................................................4
Leg de kern van de religie uit en link dat aan het moderne geweld. .................................................................4
Leg uit paradigma van monotheïsme en verering gouden kalf.............................................................................4
Foto van offering schaap. ...........................................................................................................................................5
Leg uit: messianisme in het nazisme. ........................................................................................................................6
Prent van gouden stierkalf. ........................................................................................................................................6
Toon aan hoe we de religieuze traditie kunnen gebruiken om inzicht te krijgen in het actuele debat rond
het moslimfundamentalisme. ......................................................................................................................................7
Wat typeert het christelijk messianisme? .............................................................................................................7
Prent van Baubo. ............................................................................................................................................................8
Welk probleem wilt Iwan aankaarten aan zijn broer aan de hand van het verhaal van de grootinquisiteur?
..........................................................................................................................................................................................8
Wat begrijp je onder het joodse monotheïsme en hoe ontstaat het? .............................................................9
Prent: Stalin, communisme. ....................................................................................................................................... 10
Leg de messianistische structuur uit in het nazisme (ze vroeg om moderniteit uit te leggen en ook om
uit te leggen wat dat Messias zijn betekent bij Hitler want Messias is religieus maar Hitler niet ofzo
iets). ............................................................................................................................................................................... 10
Leg de weerspannige relatie uit tussen god en de mens aan de hand van het verhaal van Jacob en het
gevecht met de engel Foto: Jacob en de engel. ................................................................................................... 12
Prent: stukje tekst uit het verhaal van de dolle mens (dat godsdienst geen raakpunt meer heeft met de
werkelijkheid). ............................................................................................................................................................. 12
Prent offer van Isaak. ............................................................................................................................................... 12
Monotheïsme is een eigengereide religie: waarin dat ze afgoden verbieden leg uit en illustreer........... 13
Leg uit en problematiseer: Medea en het offer ( helemaal in het begin van de film) P66. ....................... 13
Prent van de dystopie the brave new world. ......................................................................................................... 14
Verschil tussen structuralistische en fenomenologische benadering van religie. ....................................... 14
Prent verrijzenis van Jezus met vlag (triomf over de dood)............................................................................ 15
Foto van de kruistochten. ......................................................................................................................................... 16
Medea: balans tussen ratio/sacrale uitleggen aan de hand van scènes.......................................................... 16
Verschillende fantasma’s Jodendom uitleggen. ................................................................................................... 17
Pagina 1 van 27
, Failliet van de wet................................................................................................................................................... 17
Joods messianisme ................................................................................................................................................. 17
Hedendaagse Jodendom ........................................................................................................................................ 17
Medea: leg uit hoe je het profane in Jason ziet en het sacrale in Medea. ................................................... 18
Foto van Elie Wiesel P175. ........................................................................................................................................ 19
Een prent van mensenoffer van de Azteken P65. .............................................................................................. 20
Waarom was Abraham een belangrijk persoon in zowel de Koran als de bijbel P130. ............................... 20
Religie en politiek nu in de moderne tijd: wat betekent het? Hoe was het ervoor? En hoe is het nu? .. 21
Leg uit waarom van religie geweld komt en leg uit waarom het verlichtingsdenken daar een grote rol in
had? ............................................................................................................................................................................... 22
Vanwaar kan uit de religie geweld komen (monotheïsme) en vanwaar kan daaruit ook de oplossing
verklaart worden (of zo iets). ................................................................................................................................. 22
Prent stam van Jesse P119....................................................................................................................................... 22
Toon het moderne probleem dat Luther heeft wanneer hij hem moet verantwoorden aan de kerk.23
Leg uit en problematiseer: Medea offert haar kinderen. ................................................................................ 23
Prent was Job op zijn mestveld. ............................................................................................................................. 24
Leg de uit waarom de utopieën zowel religieus als niet religieus zijn, of iets in die aard 155. ............... 24
Medea: over het mensenoffer in colchis P82. ..................................................................................................... 24
Wat is het verband tussen utopie in moderniteit en religie? .......................................................................... 25
Foto van de profeten. ............................................................................................................................................... 25
Koppel het verhaal van de Grootinquisiteur aan de structuur van het monotheïsme. ................................ 26
Op welke manier kan de religieuze traditie zelf bijdragen tot inzicht in het actuele debat over
moslimfundamentalisme? .......................................................................................................................................... 26
Waarin verschillen de monotheïstische religies van de archaïsche religies? .............................................. 26
Wat hebben Georges Bush en Osama Bin Laden, ondanks hun vijandschap, met elkaar gemeen? .......... 26
Wat is de functie van het offer in de archaïsche religies? ............................................................................ 26
Wanneer we kijken naar de grondstructuur/ basisfantasma ’s van het christendom en de islam: waarin
verschillen ze van elkaar en waarin zijn ze gelijk? ............................................................................................ 27
MEDEA (P.P.Pasolini): Welke tegenstelling wordt verpersoonlijkt in Medea en Jason? Leg uit en
problematiseer. .......................................................................................................................................................... 27
Pagina 2 van 27
, Farao Ichnaton en zijn geloof in de god Aton, kan als voorloper van de joodse monotheïstische
religie gezien worden, leg uit.
Farao Ichanton voerde een één Gods beleid in. → Hij schrapte alle andere goden en hield maar één god
over, de belangrijkste god in zijn ogen, de god Aton.
Ichnaton deed een poging om de gehele religie van Egypte om te smeden tot een cultus van de ene God
Aton. Ichnaton verklaart alle andere goden in zijn rijk voor onecht. → Hij brengt een nieuw kenmerk
dat later alle monotheïstische religies zal typeren:
➢ Het onderscheid waar/ vals wordt het beslissende criterium voor het goddelijke.
→ Het gaat voor het eerst in de religie over: goden ontmaskeren als illusies.
Na 13 jaar deden de priesters van Amon Re weerwraak en deden ze er alles aan om het spoor van deze
cultus uit te wissen.
Aanvulling:
➢ Ichanton liet alle goden schrappern behalve de Aton-god.
➢ In het Jodendom vereert men alleen Jahwe, andere goden en godsdiensten worden nietig verklaard
Met andere woorden: men kan altijd zijn gelijk claimen. Het kan de volheid van de waarheid claimen
omdat het eigenaar is van de volledige openbaring die heeft plaatsgevonden in de verrezen Christus/
Messias en als het op de waarheidsclaim wordt aangevallen of anderen daarop wil aanvallen, kan het
inroepen van de Messias nog komen en alles onder apocalyptisch voorbehoud staat.
Leg de double-bind uit in het Christendom en Islam.
De double bind in het christendom is dat de Messias al is gekomen en dat hij tegelijkertijd nog zou
moeten komen. Mensen krijgen langs de ene kant te horen dat het niet meer lang zal duren en tegelijk
horen ze dat het wel nog lang zou duren.
➢ Er is een vervuld messianisme (hij is al gekomen) waarbij er een eerste komst (waar de eindtijd
vervuld is) en een tweede komst is.
➢ We zitten nu in de tussentijd, de liefde van god.
➢ We wachten op de terugkomst van de Messias om ons mee te nemen en te beoordelen (laatste
oordeel) of we al dan niet naar rijks god of naar de hel mogen gaan.
Islam heeft een double bind in de verknoping van het apocalyps fantasma met het fantasma van de wet.
➢ Alleen god is god, zijn wet moet je gehoorzamen.
➢ Dit fantasma wordt verbonden met een apocalyptisch fantasma.
De wet krijgt een apocalyptisch karakter: het karakter van de volheid van de openbaring. → Die wet
wordt nu het statuut van de volledige openbaring toegedicht.
➢ Het islamitisch laatste oordeel gaat NIET over of men bekend heet tot het feit dat de wet failliet
is verklaard.
Pagina 3 van 27
Inhoudstafel
Farao Ichnaton en zijn geloof in de god Aton, kan als voorloper van de joodse monotheïstische religie
gezien worden, leg uit. .................................................................................................................................................3
Leg de double-bind uit in het Christendom en Islam............................................................................................3
Prent Descartes. ...........................................................................................................................................................4
Leg de kern van de religie uit en link dat aan het moderne geweld. .................................................................4
Leg uit paradigma van monotheïsme en verering gouden kalf.............................................................................4
Foto van offering schaap. ...........................................................................................................................................5
Leg uit: messianisme in het nazisme. ........................................................................................................................6
Prent van gouden stierkalf. ........................................................................................................................................6
Toon aan hoe we de religieuze traditie kunnen gebruiken om inzicht te krijgen in het actuele debat rond
het moslimfundamentalisme. ......................................................................................................................................7
Wat typeert het christelijk messianisme? .............................................................................................................7
Prent van Baubo. ............................................................................................................................................................8
Welk probleem wilt Iwan aankaarten aan zijn broer aan de hand van het verhaal van de grootinquisiteur?
..........................................................................................................................................................................................8
Wat begrijp je onder het joodse monotheïsme en hoe ontstaat het? .............................................................9
Prent: Stalin, communisme. ....................................................................................................................................... 10
Leg de messianistische structuur uit in het nazisme (ze vroeg om moderniteit uit te leggen en ook om
uit te leggen wat dat Messias zijn betekent bij Hitler want Messias is religieus maar Hitler niet ofzo
iets). ............................................................................................................................................................................... 10
Leg de weerspannige relatie uit tussen god en de mens aan de hand van het verhaal van Jacob en het
gevecht met de engel Foto: Jacob en de engel. ................................................................................................... 12
Prent: stukje tekst uit het verhaal van de dolle mens (dat godsdienst geen raakpunt meer heeft met de
werkelijkheid). ............................................................................................................................................................. 12
Prent offer van Isaak. ............................................................................................................................................... 12
Monotheïsme is een eigengereide religie: waarin dat ze afgoden verbieden leg uit en illustreer........... 13
Leg uit en problematiseer: Medea en het offer ( helemaal in het begin van de film) P66. ....................... 13
Prent van de dystopie the brave new world. ......................................................................................................... 14
Verschil tussen structuralistische en fenomenologische benadering van religie. ....................................... 14
Prent verrijzenis van Jezus met vlag (triomf over de dood)............................................................................ 15
Foto van de kruistochten. ......................................................................................................................................... 16
Medea: balans tussen ratio/sacrale uitleggen aan de hand van scènes.......................................................... 16
Verschillende fantasma’s Jodendom uitleggen. ................................................................................................... 17
Pagina 1 van 27
, Failliet van de wet................................................................................................................................................... 17
Joods messianisme ................................................................................................................................................. 17
Hedendaagse Jodendom ........................................................................................................................................ 17
Medea: leg uit hoe je het profane in Jason ziet en het sacrale in Medea. ................................................... 18
Foto van Elie Wiesel P175. ........................................................................................................................................ 19
Een prent van mensenoffer van de Azteken P65. .............................................................................................. 20
Waarom was Abraham een belangrijk persoon in zowel de Koran als de bijbel P130. ............................... 20
Religie en politiek nu in de moderne tijd: wat betekent het? Hoe was het ervoor? En hoe is het nu? .. 21
Leg uit waarom van religie geweld komt en leg uit waarom het verlichtingsdenken daar een grote rol in
had? ............................................................................................................................................................................... 22
Vanwaar kan uit de religie geweld komen (monotheïsme) en vanwaar kan daaruit ook de oplossing
verklaart worden (of zo iets). ................................................................................................................................. 22
Prent stam van Jesse P119....................................................................................................................................... 22
Toon het moderne probleem dat Luther heeft wanneer hij hem moet verantwoorden aan de kerk.23
Leg uit en problematiseer: Medea offert haar kinderen. ................................................................................ 23
Prent was Job op zijn mestveld. ............................................................................................................................. 24
Leg de uit waarom de utopieën zowel religieus als niet religieus zijn, of iets in die aard 155. ............... 24
Medea: over het mensenoffer in colchis P82. ..................................................................................................... 24
Wat is het verband tussen utopie in moderniteit en religie? .......................................................................... 25
Foto van de profeten. ............................................................................................................................................... 25
Koppel het verhaal van de Grootinquisiteur aan de structuur van het monotheïsme. ................................ 26
Op welke manier kan de religieuze traditie zelf bijdragen tot inzicht in het actuele debat over
moslimfundamentalisme? .......................................................................................................................................... 26
Waarin verschillen de monotheïstische religies van de archaïsche religies? .............................................. 26
Wat hebben Georges Bush en Osama Bin Laden, ondanks hun vijandschap, met elkaar gemeen? .......... 26
Wat is de functie van het offer in de archaïsche religies? ............................................................................ 26
Wanneer we kijken naar de grondstructuur/ basisfantasma ’s van het christendom en de islam: waarin
verschillen ze van elkaar en waarin zijn ze gelijk? ............................................................................................ 27
MEDEA (P.P.Pasolini): Welke tegenstelling wordt verpersoonlijkt in Medea en Jason? Leg uit en
problematiseer. .......................................................................................................................................................... 27
Pagina 2 van 27
, Farao Ichnaton en zijn geloof in de god Aton, kan als voorloper van de joodse monotheïstische
religie gezien worden, leg uit.
Farao Ichanton voerde een één Gods beleid in. → Hij schrapte alle andere goden en hield maar één god
over, de belangrijkste god in zijn ogen, de god Aton.
Ichnaton deed een poging om de gehele religie van Egypte om te smeden tot een cultus van de ene God
Aton. Ichnaton verklaart alle andere goden in zijn rijk voor onecht. → Hij brengt een nieuw kenmerk
dat later alle monotheïstische religies zal typeren:
➢ Het onderscheid waar/ vals wordt het beslissende criterium voor het goddelijke.
→ Het gaat voor het eerst in de religie over: goden ontmaskeren als illusies.
Na 13 jaar deden de priesters van Amon Re weerwraak en deden ze er alles aan om het spoor van deze
cultus uit te wissen.
Aanvulling:
➢ Ichanton liet alle goden schrappern behalve de Aton-god.
➢ In het Jodendom vereert men alleen Jahwe, andere goden en godsdiensten worden nietig verklaard
Met andere woorden: men kan altijd zijn gelijk claimen. Het kan de volheid van de waarheid claimen
omdat het eigenaar is van de volledige openbaring die heeft plaatsgevonden in de verrezen Christus/
Messias en als het op de waarheidsclaim wordt aangevallen of anderen daarop wil aanvallen, kan het
inroepen van de Messias nog komen en alles onder apocalyptisch voorbehoud staat.
Leg de double-bind uit in het Christendom en Islam.
De double bind in het christendom is dat de Messias al is gekomen en dat hij tegelijkertijd nog zou
moeten komen. Mensen krijgen langs de ene kant te horen dat het niet meer lang zal duren en tegelijk
horen ze dat het wel nog lang zou duren.
➢ Er is een vervuld messianisme (hij is al gekomen) waarbij er een eerste komst (waar de eindtijd
vervuld is) en een tweede komst is.
➢ We zitten nu in de tussentijd, de liefde van god.
➢ We wachten op de terugkomst van de Messias om ons mee te nemen en te beoordelen (laatste
oordeel) of we al dan niet naar rijks god of naar de hel mogen gaan.
Islam heeft een double bind in de verknoping van het apocalyps fantasma met het fantasma van de wet.
➢ Alleen god is god, zijn wet moet je gehoorzamen.
➢ Dit fantasma wordt verbonden met een apocalyptisch fantasma.
De wet krijgt een apocalyptisch karakter: het karakter van de volheid van de openbaring. → Die wet
wordt nu het statuut van de volledige openbaring toegedicht.
➢ Het islamitisch laatste oordeel gaat NIET over of men bekend heet tot het feit dat de wet failliet
is verklaard.
Pagina 3 van 27
