Nederlands regels en uitzonderingen van spellen en formuleren

Werkwoordspelling
- Als je of jij het onderwerp is en achter de persoonsvorm staat, krijg je alleen de stam – fiets
jij
- Sterk werkwoord  werkwoorden die in de verleden tijd van klank veranderen – staan-
stond
- Laatste letter een d of t? Maak de werkwoordsvorm langer – hij stond – zij stonden  D
- Zwak werkwoord  krijgt in verleden tijd -de(n) of -te(n)  ’t ex-kofschip
1. Kijk naar de laatste letter van de stam.
2. Medeklinker uit ’t ex-kofschip? Ja?  -te(n) Nee?  -de(n)
- Let op bij verhuizen! Je moet kijken naar de -z en niet naar de -s van verhuis!
- Gebruik voor Engelse woorden ook ’t ex-kofschip, hierbij gelden dezelfde regels!
- Gebiedende wijs is alleen de ik-vorm – red het milieu
- Onvoltooid deelwoord  Hele werkwoord + d(e)  juichend gingen de supporters weg
- Voltooid deelwoord als bijv.nw.  Verbuig het als bijv.nw.  Schrijf zo kort mogelijk

Hoofdletters
- Begin van een zin
- Zin die begint met apostrof  eerst volgende woord met hoofdletter  ’s Middags
- Zin die begint met cijfer  geen hoofdletter, tenzij cijfer is uitgeschreven!
- Directe rede (quote?)  eerst volgende woord na dubbele punt met hoofdletter
- Namen van heilige personen of zaken  God, Allah, de Bijbel, Bijbeltaal, de Koran etc.
- Eigennamen  persoonsnamen, aardrijkskundige namen, zaaknamen of merknamen
- Afleiding van aardrijkskundige namen  Spaans, Engelstalig, Fries etc.
- Namen van volken  Joden, Amerikanen  aanduiding niet  joods, moslim, indianen etc.
- Feestdagen  Koningsdag, Pasen  afleiding niet  koningsdagfeest, paasvakantie etc.
- Historische gebeurtenis  Tweede Wereldoorlog  historische periodes niet  ijstijd etc.
- Titels van boeken, films etc.  Titanic, Jeugdjournaal etc.
- Lettervormwoorden  T-shirt, L-kamer etc.

Geen hoofdletters
- Windrichtingen  noorden, westen, zuidoosten etc.  wel als het onderdeel is van
aardrijkskundige aanduiding  het rijke Westen, Amsterdam-Noord etc.
- Namen van dagen, maanden en seizoenen  maandag, januari, lente etc.
- Namen van munten  euro, kroon, dollar etc.
- Eigennamen die soortnamen zijn geworden  cognac, bordeaux, luxaflex etc.
- Ambten en functies  burgemeester, rector, premier etc.  koning = Majesteit
- En de uitzonderingen die genoemd zijn bij kopje hoofletters

Los of aan elkaar schrijven
- Samenstelling  twee of meer zelfstandig naamwoorden die aan elkaar een nieuw woord
vormen  fietspomp, kortetermijngeheugen, huisvredebreuk etc.
- Samenstelling met namen  spaties in namen moet je overnemen  Anne Frankstraat etc.
- Voorzetsels  woorden die niet bij het werkwoord horen, verbonden door voorzetsels:
er, hier, daar of waar  erdoorheen praten – heen hoort niet bij praten, het werkwoord is
niet heenpraten.  erover nadenken – na hoort bij denken, het is niet eroverna denken.
- Voorzetsel verbinden met voorafgaand voorzetsel  ik zit achterin – ik zit achter in de auto
- Getallen  getallen schrijf je helemaal uit  behalve:
1. Na duizend volgt een spatie  vierduizend drie etc.
2. Miljoen en miljard schrijf je los  acht miljoen, dertien miljard etc.

, 3. Breuken schrijf je met een spatie  twee derde, een vierde etc.


Tussen-n
- Samenstelling met tussen-n  een samenstelling krijgt een tussen-n als het eerste deel van
het woord een zelfstandig naamwoord is EN als dit zelfstandig naamwoord uitsluitend een
meervoud op -n heeft  notendop, erwtensoep, paardenbloem, pannenkoek etc.
- Geen tussen-n als:
1. Het eerste deel geen meervoud heeft  rijstepap, tarwebrood etc.
2. Het eerste deel een meervoud heeft op -s  aspergesoep (asperges) etc.
3. Het eerste deel zowel een meervoud heeft op een -n als op een -s keuzemoment
(keuzes, keuzen), gedachtegang (gedachtes, gedachten) etc.
4. Het eerste deel geen zelfstandig naamwoord is  hogeschool, blindedarm etc.
5. Het eerste deel verwijst naar een persoon of zaak waarvan er maar 1 is  maneschijn
6. Het eerste deel versterkend is en de samenstelling een bijvoeglijk naamwoord is 
beresterk, reuzeleuk etc.
7. Het woord niet meer herkenbaar is als samenstelling  klerelijer, bolleboos etc.

Tussen-s
- Je schrijft de tussen-s alleen als je die hoort  stationsplein, dorpswinkel, vissersboot etc.
- Bij samenstellingen waarbij het tweede deel begint met een s, z, ch of j, is het lastig om te
horen of er een -s is of niet. Vervang het tweede deel dan voor een ander woord.

Koppelteken
- Klinkerbotsing 
1. Samenstelling waarbij de laatste klinker van het eerste deel hetzelfde is als de eerste
klinker van het tweede deel  auto-ongeluk, mee-eten, sproei-installatie etc.
2. Samenstelling waarbij de laatste klinker van het eerste deel en de eerste klinker van het
tweede deel samen een tweeklank vormen (ei, ui, oi etc.)  ski-jack, video-installatie
etc.
 Je moet hierbij wel opletten dat de klinker echt een tweeklank vormen! 
autoalarm, politieagent etc.  oa en ea etc. zijn dus geen tweeklank!
- Gelijke delen  ?
- Letter, cijfers en symbolen  na één letter, cijfers of symbolen komt een koppelteken 
e-mail, e-learning, 40+-kaas, 70-jarige, €-teken etc.
- Woord + naam  bij een samenstelling die op een naam eindigt voeg je een koppelteken toe
 het kabinet-Rutte, de commissie-De Boer etc.
- Voorvoegsel  achter de voorvoegsel niet, oud, ex, non, adjunct, interim en Sint zet je een
koppelteken  Niet-roker, oud-voetballer, ex-vrouw, non-fictie, adjunct-directeur,
interim-manager, Sint-Nicolaas etc.
- Afleiding van aardrijkskundige namen  Zuid-Holland, Zuid-Hollander, Zuid-Hollandse etc.
- Samenstelling met afkorting  vwo-leerling, sms-taal etc.  ook bij hoofletterwoorden 
OPEC-landen, NAVO-bijeenkomst, NASA-project etc.  geen koppelteken bij afkortingen in
kleine letters die worden uitgesproken als woord  havodiploma, aidsvirus, carapatiënt etc.
- Verduidelijken  een koppelteken plaatsen als je het woord verkeerd zal uitspreken in het
geval zonder koppelteken  bom-melding / bommelding of massage-bed / massagebed etc.
- Vaste woordcombinaties  huis-tuin-en-keukengebruik, sta-in-de-weg, nek-aan-nekrace etc.

Weglatingsstreepje
- Weggelaten woorddeel vervangen door een streepje  in- en uitvoer, voor- en nadelen etc.