Samenvatting Filosofische reflectie voor BMW, hoofdstuk 7 (A. De Block) BMW

7. Ziekte

Conceptuele analyse

● = één vd centrale methodes van de filosofie = ‘Waarover spreken we, als we spreken
over X? Wat is X?’
● X moet filosofisch relevant zijn = een diepe rol spelen in ons begrijpen van de
werkelijkheid bv. concept liefde is relevant, bloemkool niet
● Je gaat het concept analyseren en ontbinden in verschillende deelconcepten
○ Dit geeft de noodzakelijke en voldoende voorwaarden voor het correcte
gebruikt ⇒ ‘als je dit doet dan weet je dat je het concept juist gebruikt’
○ Vaak ‘vals positief’ en ‘vals negatief’ ⇒ dus zelden succesvolle methode!
■ Bv. het is momenteel half 12: de klok zegt dat het half 12 en je weet
dat deze juist staat dus het gaat hier over een ware overtuiging ⇔ je
denkt dat het altijd half 12 is: de klok zegt dat het half 12 is en staat
juist, maar het gaat hier niet over een ware overtuiging = vals negatief

Ziekte: 3 voorstellen via conceptuele analyse

● Fysica/chemie
○ Geen onderscheid tussen normale en abnormale bewegingen/stoffen
/processen bv. de zon beweegt
○ Niet altijd zo geweest in de fysica!! ⇒ Aristoteles hoofdstuk 2
● Biomedische wetenschappen
○ Onderscheid tussen fysiologie en pathofysiologie = gezond vs ziek
○ Onderscheid via normativisme = subjectief, waardeoordeel adhv normen van
iemand
○ Onderscheid via naturalisme = objectief, wetenschappelijk oordeel
○ Onderscheid via hybridisme = combinatie van normativisme en naturalisme

Ziekte via normativisme

Menselijke, sociale norm heeft niets te maken met de natuur ⇒ is iets wat wij goed of slecht
vinden = waardeoordeel
⇒ ziek = wat onwenselijk/afstotelijk/slecht is

● Problemen
○ Vele onwenselijke toestanden kunnen gezond zijn in objectief opzicht bv.
misdadigheid, kaalheid, ongewenste zwangerschap ⇒ is onwenselijk maar
geen ziekte! = vals positief


1

, ○ Vele ongezonde/ziekelijke toestanden kunnen wenselijk zijn bv. griep net
voor een examen, klompvoet in tijde van legerdienst = vals negatief
● OPLOSSING (Rachel Cooper) ⇒ norm van ziekte is menselijk, dit moet preciezer!
adhv 3 voorwaarden
○ Conditie moet onwenselijk zijn
○ We beschouwen de persoon met die conditie als iemand die pech heeft,
buiten zijn controle
○ De toestand waaraan de persoon lijdt moet in principe medisch
behandelbaar zijn = kan nu medisch behandelbaar zijn of misschien in de
toekomst
○ MAAR hier ook weer vals positieven bv. lelijkheid, kaalheid ⇒ Coopers
antwoord: ‘als bv. die kaalheid echt onwenselijk is, men lijdt en zoekt
medische hulp dan kan het beschouwd worden als ziekte

Ziekte via naturalisme

Norm is natuurlijke vorm, onderscheid tussen ziekte en gezondheid via wetenschap

● Statistisch naturalisme en problemen
○ Hangt af van de referentieklasse ⇒ niet uit statistiek af te leiden!
■ bv. het statistisch normaal voor volwassenen om vlot te kunnen
spreken vs het is statistisch abnormaal ‘’
○ Waar ligt de grens abnormaal/normaal? ⇒ niet uit statistiek af te leiden!
○ Sommige statistische abnormale condities bij voor de hand liggende
referentieklassen zijn gezond = vals positief bv. kleine groep atleten hebben
abnormale fysiologische capaciteiten = statistisch abnormaal maar is
onterecht als we dit als ziek beschouwen
○ Sommige normale condities bij ‘’ zijn ongezond = vals negatief bv. bij mannen
boven 85 is het statistisch normaal dat ze prostaatkanker hebben ⇒ je kan
niet zeggen dat prostaatkanker hebben gezond is
● Alternatieven voor naturalisme
○ Probleem: normen kunnen we niet terugvinden in de natuur, enkel in mensen
hun hoofd ⇒ wetenschappelijk oordeel kan niet bepalen wanneer een norm
geschonden wordt
○ // probleem van teleologie
■ Functie X = wat X hoort te doen
● Eerst Aristoteles: beweging niet-levend begrepen uit levend ⇒
fysica wordt verklaard uit levende
● Dan moderne tijd: teleologie uit fysica, dus geen
doelgerichtheid meer ⇒ geen pathofysica meer



2