5. Demarcatie: wetenschap en pseudowetenschap
Demarcatie = aflijnen = definiëren v/d wetenschappen tov iets anders
(pseudowetenschappen)
● Wat is wetenschap? ⇒ een geheel van overtuigingen/methodes die betrouwbare
kennis probeert op te leveren
● Wat is pseudowetenschap ⇒ een geheel van overtuigingen/methodes die wilt lijken
op de wetenschap maar niet dezelfde betrouwbaarheid heeft
○ bv. Astrologie vs astronomie ⇒ in beiden worden hemellichamen bestudeert
○ Acupunctuur, osteopathie en homeopathie ⇒ vele mensen beschouwen dit
als een echte wetenschappen maar de meeste beschouwen dit als een
pseudowetenschap
○ Kan soms ook schadelijk zijn: vaak in belangrijke kwesties bv. behandelingen
voor ernstige ziektes steunen sommige mensen op pseudowetenschappen bv.
antivax omdat je anders autisme zou krijgen van dat bepaald vaccin
Drie problematische oplossingen voor het demarcatieprobleem
● ‘Pseudowetenschap is onjuist en de wetenschap is juist’, MAAR
○ Is soms wel juist, bv. je leest je horoscoop en er komen toch dingen uit
○ Wetenschap is soms onjuist, bv. vroeger werd er gezegd dat een maagzweer
ontstond door te veel stress en te veel maagzuur, dit was gebaseerd op
betrouwbaar onderzoek, maar nu weten we dat dit vaak komt door een
bacterie
○ Vele niet-wetenschappelijke uitspraken zijn waar
● ‘Pseudowetenschap is niet gebaseerd op observatie’, MAAR
○ Ook in de wetenschap gaat het verder dan observatie, ook veel niet
waarneembare elementen
○ Toch wel vaak gebaseerd op observatie, bv. astrologie observeert de
hemellichamen
● ‘Pseudowetenschap laat zich niet verifiëren’ (wat de Weiner Kreis zei)
○ Is een criterium om zinvolle van zinloze uitspraken te onderscheiden, zinvolle
zijn verifieerbaar en de zinloze niet ⇒ later werd dus dit ook gebruikt om de
‘absurde’ wetenschap te onderscheiden van de ‘echte’ wetenschap:
○ MAAR sommige aspecten van de pseudowetenschappen zijn weldegelijk
verifieerbaar, voorbeeld van horoscoop
○ MAAR vaak is wetenschap niet verifieerbaar
1
, Karl Popper: zoeken naar weerlegging
● Filosoof die deelnam aan de bijeenkomsten van Wiener Kreis
○ Geen officieel lid maar volgde discussies ⇒ hij zette zich af van het
demarcatiecriterium (3de problematische oplossing)
● Ervaring met psychoanalytisch werk bij Adler
○ Ontwikkelt afkeer tegen psychoanalyse als wetenschap want alles zou
verklaart kunnen worden met oa het minerwaardigheidscomplex
● Sceptisch over Marxisme als wetenschappelijke theorie
⇒ Hij vond dat psychoanalyse en het Marxisme te veel wil verklaren, niets kan deze
theorieën onderuit halen dus beschouwde deze uiteindelijk als pseudo door te vergelijken
met Einstein.
Poppers bewondering voor Einstein
● Einstein doet ‘gevaarlijke’ voorspellingen, bv. zijn relativiteitstheorie was in strijd met
Newtons klassieke Fysica
○ Kunnen onjuist zijn ⇒ weerleggen dan zijn relativiteitstheorie bv.
voorspelling dat licht zou afbuigen bij een voorwerp met een grote massa (de
zon) zouden we kunnen waarnemen wanneer er een zonsverduistering is. 4
JAAR LATER: voorspelling wordt bevestigd!! DUS theorie mag aangenomen
worden anders de vuilbak in!! Dus zijn uitspraken vooraf waren zeer risicovol;
■ MAAR dit bewijst niet dat zijn theorie waar is, maar indien de
voorspelling onjuist was gebleken, had het bewezen dat Einsteins
theorie fout was ⇒ echte wetenschap onderscheidt zich van
pseudowetenschap door falsifieerbaarheid
Falsifieerbaarheid
● Principieel maar empirisch
○ Het moet in principe falsifieerbaar
○ Empirisch omdat er bepaalde onderzochte observaties zich voordoen die
verklaren dat de theorie onjuist zijn of niet
● Als de voorspellingen zich voordoen betekent dit niet dat de theorie juist is maar dat
deze versterkt is = corroboreren van een theorie
○ ≠ dat de theorie geverifieerd is
● Krachtig criterium?
○ Ja want is modus tollens: als a (hypothese), dan b (observeren) en als niet b
(foute observatie), dan ook niet a ⇒ hier kan enkel falsificatie uit besloten
worden en niet verificatie, als a dan b, maar niet per se omdat b dan a
2
Demarcatie = aflijnen = definiëren v/d wetenschappen tov iets anders
(pseudowetenschappen)
● Wat is wetenschap? ⇒ een geheel van overtuigingen/methodes die betrouwbare
kennis probeert op te leveren
● Wat is pseudowetenschap ⇒ een geheel van overtuigingen/methodes die wilt lijken
op de wetenschap maar niet dezelfde betrouwbaarheid heeft
○ bv. Astrologie vs astronomie ⇒ in beiden worden hemellichamen bestudeert
○ Acupunctuur, osteopathie en homeopathie ⇒ vele mensen beschouwen dit
als een echte wetenschappen maar de meeste beschouwen dit als een
pseudowetenschap
○ Kan soms ook schadelijk zijn: vaak in belangrijke kwesties bv. behandelingen
voor ernstige ziektes steunen sommige mensen op pseudowetenschappen bv.
antivax omdat je anders autisme zou krijgen van dat bepaald vaccin
Drie problematische oplossingen voor het demarcatieprobleem
● ‘Pseudowetenschap is onjuist en de wetenschap is juist’, MAAR
○ Is soms wel juist, bv. je leest je horoscoop en er komen toch dingen uit
○ Wetenschap is soms onjuist, bv. vroeger werd er gezegd dat een maagzweer
ontstond door te veel stress en te veel maagzuur, dit was gebaseerd op
betrouwbaar onderzoek, maar nu weten we dat dit vaak komt door een
bacterie
○ Vele niet-wetenschappelijke uitspraken zijn waar
● ‘Pseudowetenschap is niet gebaseerd op observatie’, MAAR
○ Ook in de wetenschap gaat het verder dan observatie, ook veel niet
waarneembare elementen
○ Toch wel vaak gebaseerd op observatie, bv. astrologie observeert de
hemellichamen
● ‘Pseudowetenschap laat zich niet verifiëren’ (wat de Weiner Kreis zei)
○ Is een criterium om zinvolle van zinloze uitspraken te onderscheiden, zinvolle
zijn verifieerbaar en de zinloze niet ⇒ later werd dus dit ook gebruikt om de
‘absurde’ wetenschap te onderscheiden van de ‘echte’ wetenschap:
○ MAAR sommige aspecten van de pseudowetenschappen zijn weldegelijk
verifieerbaar, voorbeeld van horoscoop
○ MAAR vaak is wetenschap niet verifieerbaar
1
, Karl Popper: zoeken naar weerlegging
● Filosoof die deelnam aan de bijeenkomsten van Wiener Kreis
○ Geen officieel lid maar volgde discussies ⇒ hij zette zich af van het
demarcatiecriterium (3de problematische oplossing)
● Ervaring met psychoanalytisch werk bij Adler
○ Ontwikkelt afkeer tegen psychoanalyse als wetenschap want alles zou
verklaart kunnen worden met oa het minerwaardigheidscomplex
● Sceptisch over Marxisme als wetenschappelijke theorie
⇒ Hij vond dat psychoanalyse en het Marxisme te veel wil verklaren, niets kan deze
theorieën onderuit halen dus beschouwde deze uiteindelijk als pseudo door te vergelijken
met Einstein.
Poppers bewondering voor Einstein
● Einstein doet ‘gevaarlijke’ voorspellingen, bv. zijn relativiteitstheorie was in strijd met
Newtons klassieke Fysica
○ Kunnen onjuist zijn ⇒ weerleggen dan zijn relativiteitstheorie bv.
voorspelling dat licht zou afbuigen bij een voorwerp met een grote massa (de
zon) zouden we kunnen waarnemen wanneer er een zonsverduistering is. 4
JAAR LATER: voorspelling wordt bevestigd!! DUS theorie mag aangenomen
worden anders de vuilbak in!! Dus zijn uitspraken vooraf waren zeer risicovol;
■ MAAR dit bewijst niet dat zijn theorie waar is, maar indien de
voorspelling onjuist was gebleken, had het bewezen dat Einsteins
theorie fout was ⇒ echte wetenschap onderscheidt zich van
pseudowetenschap door falsifieerbaarheid
Falsifieerbaarheid
● Principieel maar empirisch
○ Het moet in principe falsifieerbaar
○ Empirisch omdat er bepaalde onderzochte observaties zich voordoen die
verklaren dat de theorie onjuist zijn of niet
● Als de voorspellingen zich voordoen betekent dit niet dat de theorie juist is maar dat
deze versterkt is = corroboreren van een theorie
○ ≠ dat de theorie geverifieerd is
● Krachtig criterium?
○ Ja want is modus tollens: als a (hypothese), dan b (observeren) en als niet b
(foute observatie), dan ook niet a ⇒ hier kan enkel falsificatie uit besloten
worden en niet verificatie, als a dan b, maar niet per se omdat b dan a
2
