Samenvatting Pedagogisch-didactische module: opvoedkunde

Opvoedkunde
Kern van opvoeden: de interacties tussen kind en opvoeder
Interacties: speciaal soort omgang met een aantal specifieke kenmerken
 Er moet sprake zijn van tussenmenselijk verschijnsel
 Er moet invloed uitgeoefend worden
 Omgang moet persoonsbevorderend en doel- en toekomstgericht zijn
Opvoeder: iedereendiegedurendelangetijdmethetkindsamenleeftenzich verantwoordelijk
weet voor het kind, vb ouders, grootouders, jeugleiders, leerkrachten, …
Opvoedeling: het kind dat wordt opgevoed

Opvoeden
 Veelvuldige interacties tussen opvoedeling en opvoeder
 Die een invloed hebben op gedrag van de opvoedeling EN de
opvoeder
 Circulair proces
 Intentioneel of impliciet


Impliciet vs intentioneel
Impliciet: onbewust iets bijbrengen, vb Een kleuter ziet zijn ouders vaak ruziemaken,
schreeuwen tegen elkaar wanneer er een probleem is. Als puber gaat hij in conflictsituaties
ook vaker verbaal-agressief worden.
Intentioneel: als je een doel hebt, je wilt iets bijbrengen, vb Marie durft haar rapport thuis
niet te laten zien. Hoewel ze overal voor geslaagd was, weet ze dat haar papa hier niet
tevreden mee zal zijn.

Waarden en normen van thuis, vrienden, samenleving botsten soms met die van de school
Vb balletjes in soep moeten eten in school maar thuis mag je geen vlees eten
Vb big bang theorie vs god schiep de aarde

Het kind en zijn pedagogische vraag
Factoren die een kind in de opvoedsituatie beïnvloeden
Een kind komt niet op de wereld als tabula rasa, kind heeft persoonlijke bagage mee.
Erfelijke factoren
 Vb ontwikkelingsstoornis, intelligentie, gevoel van welzijn, vermijdingsgedrag, reactie
op spanning, aandachtstoornissen, dyslexie, autisme, …
Prenatale factoren
 Vb gedrag van de vrouw, infecties
Perinatale factoren
 Vb tijdens de bevalling zuurstoftekort, moeilijke bevalling
Postnatale factoren
 Vb infectie

 Komt tot uiting in temperamentverschillen bij pasgeborenen, 20% zijn hoogreactieve
kinderen (motorisch onrustig), 40% is laagreactief (levensgenieters, droomkinderen)
 Al voor het opvoeden kan men onderscheidt maken tussen makkelijke en moeilijke
zuigelingen

,  Elk kind is uniek MAAR elk kind heeft wel dezelfde basisnoden = pedagogische vraag

Pedagogische vraag: nood aan affectie, structuur en autonomie
Affectie
 Gevoel van warmte, acceptatie, eigenwaarde
 Een kind moet voelen dat de opvoeders hem en zijn toekomst belangrijk vinden, dat
ze iets haalbaars van hem verwachten
 Gebrek aan affectie => hechtingsproblemen en gedragsproblemen
Structuur
 Kind inzicht bieden in het samenleven
 Grenzen en verduidelijking bieden
 Belonen (niet altijd zeggen wat ze fout doen, ook wat ze goed doen)
Autonomie
 Ruimte om zichzelf te zijn, nood aan ‘erbij horen’
 Gebrek aan autonomie => afhankelijk van opvoeders, agressie/depressie

Affectie Structuur Autonomie
Baby Grootst hier, vb Vb eten, slapen op /
knuffel, warme ritme
omgeving
Peuter/kleuter Vb complimentjes, Vb ritme, stout dan Vb jasje aandoen
knuffel optreden
Lagere schoolkind Vb belonen, geduld, Vb regels voor Vb zelf leren lezen
empathie gedrag
Puber Verborgen affectie Grootst hier, belang Grootst hier, vb
van regels eigen vrienden,
keuzes, uitgaan,
kledij

De opvoeder en zijn pedagogisch aanbod
Factoren die de opvoeder beïnvloeden in zijn/haar opvoedingsgedrag
Eigen persoonlijkheid
 Druk en stressgevoelig of rustig en stressbestendig
 Gesloten en weinig sociaal of open en joviaal
Opvoedingsgeschiedenis
 Eigen opvoeding repliceren of er dingen van overnemen
 Sommigen zetten zich af tegen de eigen opvoeding
Pedagogisch besef
 Hoe opvoeders betekenis geven aan het gedrag van het kind en hoe zij hun eigen
handelen hiernaar richten en vormgeven
 Veel pedagogisch besef, dan weet je wat het belang van het kind is en richt je je
hiernaar
 Vb als kind huilt weet ik dat hij honger heeft, niet denken ‘dat kind is nooit tevreden’
Partnerrelatie
 Ouders die elkaar begrijpen en ondersteunen
 Overleg en goede communicatie
Sociale context