Pieter Langendijk, Het wederzijds huwelijksbedrog (1714)
Voorbereidingsvragen
1. Dit blijspel stamt uit het Frans Classicisme en wordt een ‘burgerlijk blijspel’ genoemd. Beschrijf
deze stroming en vermeld aan welke eisen een toneelstuk in deze tijd moest voldoen. Maak
tevens duidelijk wat onder ‘burgerlijk blijspel’ werd verstaan.
Het Franse Classicisme was een culturele beweging in Frankrijk die begon in de 17 e eeuw. De
sierlijke stijl werd gekenmerkt door een terugkeer naar de klassieke idealen van de Griekse en
Romeinse oudheid, met een nadruk op orde, evenwicht en duidelijkheid in kunst en
literatuur. De toneelkunst moest vooral natuurlijker en eenvoudiger zijn dan bij klassieken. De
personages moeten voornaam zijn en hun gedragingen moeten bijdragen aan gewenst en
fatsoenlijk gedrag. Ook moest het toneelstuk een morele les bevatten en een duidelijke
structuur hebben. Een burgerlijk blijspel is een toneelstuk dat zich afspeelt in de burgerlijke
middenklasse waarin vaak komische situaties en misverstanden gebruik worden om de
personages te laten groeien en hun problemen op te lossen.
2. Pieter Langendijk was z.g. faktor van de Haarlemse rederijkerskamer (dichtgenootschap) Trou
moet blijcken. Zoek uit wat die functie inhield en plaats de rol en betekenis van dergelijke
rederijkerskamers in het kader van het Frans classicisme.
De faktor van de Haarlemse rederijkerskamer Trou moet Blijcken was een belangrijke
functionaris die verantwoordelijk was voor het beheer van de financiële en administratieve
zaken van de kamer. Zorgen dat de rekeningen werden bijgehouden, de contributies werden
geïnd en dat de kosten voor het opvoeren van toneelstukken werden gedekt, zijn
voorbeelden van wat die functie inhield. Het was dus een onmiskenbare schakel in het
functioneren van de rederijkerskamer. De rol en betekenis van dergelijke rederijkerskamers in
het Frans Classicisme was het bevorderen van de ontwikkeling van de Nederlandse literatuur
en cultuur. Ook speelden ze een belangrijke rol bij het verspreiden van de ideeën van het
Frans Classicisme in Nederland.
Verwerkingsvragen
3. Laat zien hoe Langendijk gebruik maakt van speaking names om zijn personages voor spot te
zetten.
Langendijk gebruikt speaking names om zijn personages voor spot te zetten om het voor zijn
publiek gemakkelijker te maken om de personages te herkennen en om te laten zien hoe de
personages zich anders voordoen dan wie ze daadwerkelijk zijn. Zo is Lodewijk een verwijzing
naar de Zonnekoning Lodewijk XIV van Frankrijk, die bekend stond om zijn vele minnaressen.
In het stuk zelf gaat Lodewijk ook vreemd op zijn echtgenote. Charlotte is een verwijzing naar
de Engelse koningin Charlotte, die bekendstond om haar preutsheid. Terwijl Charlotte in dit
stuk juist niet preuts is en zelf ook vreemdgaat.
4. Het eerste bedrijf bevat de z.g. expositie.
a. Leg uit wat daarmee bedoeld wordt
Met de expositie wordt bedoeld dat het eerste bedrijf als doel heeft om de
personages en de situatie aan het publiek te introduceren.
b. Laat zien hoe Langendijk de betrokken personages neerzet en hun karakters
daarmee tekent.
Lodewijk is een arme edelman, die zich voordoet als een rijke graaf. Hij wordt
verliefd op Charlotte, van wie hij dacht dat ze heel rijk is, maar uiteindelijk ook
arm blijkt te zijn. Jan doet zich ook voor als iemand anders, namelijk als baron,
Voorbereidingsvragen
1. Dit blijspel stamt uit het Frans Classicisme en wordt een ‘burgerlijk blijspel’ genoemd. Beschrijf
deze stroming en vermeld aan welke eisen een toneelstuk in deze tijd moest voldoen. Maak
tevens duidelijk wat onder ‘burgerlijk blijspel’ werd verstaan.
Het Franse Classicisme was een culturele beweging in Frankrijk die begon in de 17 e eeuw. De
sierlijke stijl werd gekenmerkt door een terugkeer naar de klassieke idealen van de Griekse en
Romeinse oudheid, met een nadruk op orde, evenwicht en duidelijkheid in kunst en
literatuur. De toneelkunst moest vooral natuurlijker en eenvoudiger zijn dan bij klassieken. De
personages moeten voornaam zijn en hun gedragingen moeten bijdragen aan gewenst en
fatsoenlijk gedrag. Ook moest het toneelstuk een morele les bevatten en een duidelijke
structuur hebben. Een burgerlijk blijspel is een toneelstuk dat zich afspeelt in de burgerlijke
middenklasse waarin vaak komische situaties en misverstanden gebruik worden om de
personages te laten groeien en hun problemen op te lossen.
2. Pieter Langendijk was z.g. faktor van de Haarlemse rederijkerskamer (dichtgenootschap) Trou
moet blijcken. Zoek uit wat die functie inhield en plaats de rol en betekenis van dergelijke
rederijkerskamers in het kader van het Frans classicisme.
De faktor van de Haarlemse rederijkerskamer Trou moet Blijcken was een belangrijke
functionaris die verantwoordelijk was voor het beheer van de financiële en administratieve
zaken van de kamer. Zorgen dat de rekeningen werden bijgehouden, de contributies werden
geïnd en dat de kosten voor het opvoeren van toneelstukken werden gedekt, zijn
voorbeelden van wat die functie inhield. Het was dus een onmiskenbare schakel in het
functioneren van de rederijkerskamer. De rol en betekenis van dergelijke rederijkerskamers in
het Frans Classicisme was het bevorderen van de ontwikkeling van de Nederlandse literatuur
en cultuur. Ook speelden ze een belangrijke rol bij het verspreiden van de ideeën van het
Frans Classicisme in Nederland.
Verwerkingsvragen
3. Laat zien hoe Langendijk gebruik maakt van speaking names om zijn personages voor spot te
zetten.
Langendijk gebruikt speaking names om zijn personages voor spot te zetten om het voor zijn
publiek gemakkelijker te maken om de personages te herkennen en om te laten zien hoe de
personages zich anders voordoen dan wie ze daadwerkelijk zijn. Zo is Lodewijk een verwijzing
naar de Zonnekoning Lodewijk XIV van Frankrijk, die bekend stond om zijn vele minnaressen.
In het stuk zelf gaat Lodewijk ook vreemd op zijn echtgenote. Charlotte is een verwijzing naar
de Engelse koningin Charlotte, die bekendstond om haar preutsheid. Terwijl Charlotte in dit
stuk juist niet preuts is en zelf ook vreemdgaat.
4. Het eerste bedrijf bevat de z.g. expositie.
a. Leg uit wat daarmee bedoeld wordt
Met de expositie wordt bedoeld dat het eerste bedrijf als doel heeft om de
personages en de situatie aan het publiek te introduceren.
b. Laat zien hoe Langendijk de betrokken personages neerzet en hun karakters
daarmee tekent.
Lodewijk is een arme edelman, die zich voordoet als een rijke graaf. Hij wordt
verliefd op Charlotte, van wie hij dacht dat ze heel rijk is, maar uiteindelijk ook
arm blijkt te zijn. Jan doet zich ook voor als iemand anders, namelijk als baron,
